Chính phủ ‘đặt khung’ 3 tiêu chí xác định trường nghề đặc thù để sắp xếp

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu, thay mặt Chính phủ, đã ký ban hành Nghị quyết số 42/2026 ngày 26/9, quy định cách xác định cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập thuộc lĩnh vực đặc thù phục vụ sắp xếp, tổ chức lại. Văn bản này tạo khung tiêu chí chung, giúp cơ quan quản lý nhận diện những trường nghề có vai trò đặc biệt trong đào tạo nhân lực chuyên sâu. Theo thông tin từ báo Tiền Phong, nghị quyết có hiệu lực thi hành kể từ ngày 26/9/2026. Nghị quyết xác định các lĩnh vực, ngành, nghề đặc thù dựa trên những yêu cầu riêng được pháp luật về giáo dục và đào tạo quy định. Danh mục gồm đào tạo giáo viên, pháp luật, sức khỏe, nghệ thuật, thể dục, thể thao, cùng các lĩnh vực an ninh và quốc phòng. Đây là những nhóm ngành thường đòi hỏi chuẩn chuyên môn riêng, cơ cấu nhân lực đặc biệt hoặc gắn chặt với nhiệm vụ quản lý nhà nước. Một cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập chỉ được xác định thuộc lĩnh vực đặc thù khi đáp ứng đầy đủ ba tiêu chí, thay vì chỉ căn cứ vào tên gọi hoặc truyền thống hoạt động. Tiêu chí đầu tiên yêu cầu trên 50% quy mô người học chính quy của cơ sở thuộc các ngành, nghề đào tạo đặc thù, tính theo mức bình quân trong ba năm gần nhất. Cách tính này nhằm phản ánh tương đối ổn định trọng tâm đào tạo, hạn chế tình trạng kết luận dựa trên biến động ngắn hạn của một năm học. Đối với những cơ sở có thời gian hoạt động dưới ba năm, tỷ lệ người học không được tính theo khoảng thời gian thiếu dữ liệu hoặc áp dụng cứng nhắc mốc ba năm. Nghị quyết quy định việc tính toán được thực hiện từ thời điểm cơ sở được thành lập hoặc tổ chức lại gần nhất. Quy định này giúp các trường mới hoạt động vẫn có cơ sở đánh giá, đồng thời bảo đảm tiêu chí phù hợp với lịch sử tổ chức thực tế. Tiêu chí thứ hai tập trung vào vai trò và chức năng của cơ sở trong việc đào tạo, bồi dưỡng, phát triển nguồn nhân lực chuyên sâu thuộc lĩnh vực đặc thù. Cơ sở phải được cơ quan có thẩm quyền xác định giữ vai trò nòng cốt, hoặc được giao nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực chuyên sâu theo ngành, nghề tương ứng. Nhóm được xem xét còn bao gồm các cơ sở trực thuộc cơ quan, tổ chức có chức năng quản lý và phát triển nhân lực trong lĩnh vực đặc thù. Tiêu chí thứ ba yêu cầu nguồn nhân lực do cơ sở đào tạo phải chịu sự định hướng hoặc yêu cầu của cơ quan quản lý ngành, lĩnh vực. Những yêu cầu này có thể liên quan đến tiêu chuẩn chuyên môn, cơ cấu nhân lực, vị trí việc làm hoặc nhiệm vụ chuyên ngành mà người học sau này đảm nhận. Như vậy, mối liên hệ giữa nhà trường và cơ quan quản lý chuyên ngành phải thể hiện qua yêu cầu cụ thể, không chỉ tồn tại trên danh nghĩa. Ba tiêu chí cho thấy việc nhận diện trường nghề đặc thù được đặt trên nhiều lớp đánh giá, gồm quy mô người học, vai trò đào tạo và sự gắn kết với nhu cầu quản lý nhân lực. Một cơ sở có đông người học thuộc ngành đặc thù nhưng không giữ vai trò nòng cốt hoặc không chịu định hướng chuyên ngành vẫn chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện. Ngược lại, việc xác định thuộc lĩnh vực đặc thù cũng không đồng nghĩa cơ sở đương nhiên được giữ nguyên mô hình tổ chức, cơ quan chủ quản hay quy mô hoạt động. Đáng chú ý, nghị quyết khẳng định kết quả xác định cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập thuộc lĩnh vực đặc thù không phải căn cứ để dừng việc sắp xếp, tổ chức lại theo quy định. Điều đó có nghĩa các trường vẫn có thể được xem xét về mô hình, cơ quan chủ quản và quy mô hoạt động trong quá trình triển khai chủ trương chung. Chính phủ giao Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì theo dõi, tổng hợp tình hình thực hiện, phối hợp Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính cùng các bộ, cơ quan liên quan xử lý vướng mắc theo thẩm quyền.