9 ngày công nhân Nepal kẹt trong hầm ngầm, lay lắt uống nước bùn cầm hơi

Kabir Maharjan trong trạng thái mê sảng, lúc tỉnh lúc mê giữa vũng nước bùn khi bóng tối vây quanh. Anh bị mắc kẹt suốt 9 ngày trong một đường hầm ngầm bên dưới đống đổ nát sau trận lũ quét nghiêm trọng nhất ở Nepal trong nhiều thập niên.

Khi cuối cùng tỉnh lại trong bệnh viện sau cuộc giải cứu kỳ diệu, anh thậm chí ban đầu còn không nhận ra vợ mình.

Maharjan là một trong hàng trăm công nhân thủy điện được cho là đã bị chôn vùi khi một sông băng sụp đổ phía trên thung lũng Trishuli của Nepal ngày 26/8, giải phóng một bức tường bùn và nước khiến hơn 1.300 người thiệt mạng và hàng nghìn người mất tích trên khắp Nepal cũng như vùng Tây Tạng lân cận.

Nghị sĩ Shri Ram Neupane, một kỹ sư đường hầm kỳ cựu tham gia chỉ huy nỗ lực cứu hộ, cho biết Maharjan và đốc công cơ khí Sanjay Sah đã sống sót trong một khoang có không khí trong hầm ngầm.

Việc hai người được giải cứu trong tình thế gần như không thể đã mang lại hy vọng cho các đội tìm kiếm đang làm việc tại những địa điểm dọc thung lũng bị tàn phá, rằng vẫn còn hy vọng về người sống sót nằm dưới đống đổ nát.

Thảm họa ập tới

Lúc 7h30 sáng (giờ địa phương) vào ngày xảy ra thảm họa, Maharjan gọi điện cho vợ trước khi bắt đầu ca làm việc tại dự án thủy điện Upper Trishuli 3A. “Anh phải vào đường hầm. Ở trong đó sẽ không có sóng điện thoại", anh nói với vợ.

Khoảng 60 phút sau, một sông băng sụp đổ tại núi Langtang Lirung, cách đó khoảng 40km về phía thượng nguồn, gây ra một vụ sạt lở mạnh đến mức tạo thành bức tường nước, san phẳng các ngôi làng và nhấn chìm mạng lưới 12 dự án thủy điện với gần 900 công nhân bên trong.

Tại thủ đô Kathmandu, các quan chức ngành điện theo dõi nguồn cung điện của các dự án trên màn hình. Sau đó, các ô hiển thị bắt đầu chuyển sang trống, lần lượt từng ô một, các trạm điện biến mất khỏi bảng điều khiển.

Suraj Dahal, một kỹ sư thuộc Cơ quan Điện lực Nepal, người chỉ huy một phần công tác cứu hộ, cho biết ban đầu ông không quá lo lắng vì Nepal từng xảy ra nhiều trận lũ trước đó.

Nhưng họ nhanh chóng nhận ra tình hình lần này hoàn toàn khác. Khi họ liên lạc được với khoảng 40 công nhân ở bên trong, ít nhất 2 dự án thủy điện ở thượng nguồn đã bị lũ đánh trúng.

Lúc 9h15, 2 phút sau khi vợ Maharjan là Hira Shova Maharjan cố gọi nhưng không thể liên lạc với anh, các quan chức đưa ra mệnh lệnh cuối cùng cho trạm 3A: “Sơ tán".

Sah, người làm việc trong phòng điều khiển của nhà máy điện, chạy nhanh từ tầng này sang tầng khác, trực tiếp cảnh báo từng đồng nghiệp.

Bên ngoài các đường hầm, những công nhân đang sơ tán cố chạy khỏi dòng lũ nhưng không đủ nhanh. Khoảng 30 công nhân bị một con sóng cao gấp nhiều lần cơ thể cuốn trôi.

Trong các lối tiếp cận hầm, đội cứu hộ sau đó tập trung vào một đường hầm dẫn cáp ngắn hơn, dốc lên và ít bị nước lũ tác động hơn. Chính tại đây, Maharjan và Sah đã trú ẩn, chỉ cách lối ra 160m.

Uống nước bùn cầm hơi

Trong 9 ngày tiếp theo, không khí trong khoang trống đã cứu mạng họ, nhưng nó cũng trở thành "nhà tù" của họ.

Sah cho biết anh đọc những lời cầu nguyện của đạo Hindu để giữ vững tinh thần. Vợ Maharjan nói anh nhấp từng ngụm nước bùn xung quanh để duy trì sự sống.

Khi Hira Shova lần đầu nghe tin về trận lũ, cô cho rằng nhà máy điện sẽ an toàn. Cô gọi cho chồng, đồng nghiệp và bất kỳ ai có thể biết chuyện gì đang xảy ra. Không ai trả lời.

Khi các quan chức sau đó cho cô xem những bức ảnh về nơi từng là lối vào công trường, giờ chỉ còn là một bờ sông trơ trụi, cô tự nhủ: “Anh ấy không thể nào còn sống".

“Trong sâu thẳm trái tim, một cảm giác tuyệt vọng khủng khiếp bắt đầu bao trùm tôi”, cô nhớ lại. Nhưng trước hai người con trai 15 và 10 tuổi, cô vẫn cố gắng tỏ ra mạnh mẽ.

Nghị sĩ kiêm kỹ sư Sagar Dhakal cùng nghị sĩ Neupane tới hiện trường bằng trực thăng quân đội vào ngày hôm sau. Họ nhận thấy máy móc hạng nặng chưa thể lập tức được đưa vào vì đống đổ nát đã quá bão hòa nước khiến mọi thứ thả xuống đều chìm ngay. 

Các đội cứu hộ trước tiên phải dựng một nền móng ổn định trước khi có thể bắt đầu đào bới.

Công tác đào bới quy mô lớn chỉ bắt đầu 3 ngày sau thảm họa. Tất cả 4 lối vào đường hầm đều ngập bùn, đá, gỗ và các mảnh vỡ, trong đó một phần bị vùi dưới lớp vật liệu sạt lở dày từ 15 đến 30m. Lực lượng cứu hộ sử dụng khoan, nổ có kiểm soát và máy móc hạng nặng để từng bước mở đường vào bên trong.

Mưa khiến mọi thứ trở nên tồi tệ hơn. Trong nhiều đêm, những trận mưa như trút nước khiến hố đào lại ngập nước và đầy mảnh vụn, xóa sạch hàng giờ làm việc chỉ trong vài phút.

Đêm trước khi tìm thấy những người sống sót, lực lượng cứu hộ gặp phải một bức tường bùn cùng mảnh vỡ bịt kín mà họ không thể di chuyển.

Đội của ông Dhakal tìm cách ứng biến bằng cách tiếp cận một dòng chảy tự nhiên nằm cao hơn đường hầm khoảng 15m và dùng vòi phun áp lực cao ép nước qua đó. Trong quá trình thử nghiệm, dòng nước đã làm thông được 4-5m đường hầm chỉ trong vài phút.

Sau đó, ông Dahal nhận được cuộc gọi thông báo rằng lực lượng cứu hộ nghe thấy thứ gì đó. Tại hiện trường, Ganga Baral, người chỉ huy đội cứu hộ, cho biết họ bắt đầu nghe thấy những tiếng động khi khoan vào đường hầm. Họ tắt động cơ máy để nghe lại.

Họ vẫn không thể nghe rõ nhưng ước tính nguồn phát ra âm thanh chỉ cách họ 15-20m. Sau đó, dưới ánh đèn, họ nhìn thấy một bàn tay.

Vẫn còn 5-10m đường hầm đầy bùn chắn giữa họ và người sống sót. Đến 7h sáng, các binh sĩ phá một lỗ nhỏ xuyên qua. Từ bên trong vang lên một câu duy nhất: “Chúng tôi ở đây”.

Khi lực lượng cứu hộ cuối cùng kéo 2 người ra khỏi đường hầm, họ không thể đứng vững.

Anh Sah, khuôn mặt phủ đầy bùn, phải được một nhân viên cứu hộ cõng ra ngoài. Anh cố gắng giơ một tay về phía máy quay. Maharjan, với những chấn thương nghiêm trọng hơn, được đưa ra trên cáng. “Mẹ ơi, bố về rồi!”, các con trai của anh hét lên khi nghe tin.

Dhakal, người chỉ huy chiến dịch từ bên ngoài nhưng chưa từng trực tiếp vào đường hầm, đã bật khóc khi hai người bước ra. “Tôi không thể kìm được nước mắt”, ông nói.