Nhiều người vì muốn kiểm soát hoặc phòng ngừa đái tháo đường đã kiên quyết cắt bỏ bánh ngọt, trà sữa, đinh ninh chỉ cần không ăn ngọt là có thể yên tâm. Tuy nhiên, chỉ số đường huyết khi kiểm tra vẫn có thể tăng cao bất thường.
Bác sĩ thận học Lin Xuanren (Đài Loan, Trung Quốc) chỉ ra rằng vị giác của lưỡi chỉ cảm nhận được vị ngọt, nhưng hệ thống chuyển hóa và tuyến tụy lại tiếp nhận tổng lượng carbohydrate. Tinh bột tinh chế hay các món không hề có vị ngọt khi vào cơ thể vẫn nhanh chóng phân giải thành glucose đi vào máu, thậm chí tốc độ hấp thu của một số loại còn nhanh hơn đường cát.
Một phân tích tổng hợp công bố trên tạp chí y khoa BMJ năm 2012 cho thấy, mỗi khẩu phần cơm trắng nạp thêm mỗi ngày làm tăng 1,11 lần nguy cơ tương đối mắc đái tháo đường type 2. Riêng ở nhóm cư dân châu Á có mức tiêu thụ cơm trắng cao, nhóm ăn nhiều nhất có nguy cơ mắc bệnh cao gấp 1,55 lần so với nhóm ăn ít nhất.
Nghiên cứu này nhấn mạnh sự cần thiết của việc kiểm soát định lượng khẩu phần tinh bột, đồng thời cảnh giác trước ba nhóm thực phẩm không ngọt nhưng chứa lượng carbohydrate rất lớn thường bị bỏ qua trong bữa ăn hằng ngày.
Lương thực chính và củ quả giàu tinh bột
Bên cạnh cơm trắng, mì sợi, bánh mì gối hay cháo là những món có tốc độ phân giải và chuyển hóa thành đường cực nhanh khi vào ruột. Ngoài ra, khoai tây, khoai lang, bắp ngô và bí đỏ thường bị nhiều người nhầm lẫn là rau củ thông thường, dẫn đến việc ăn không kiểm soát dù bản chất chúng là nguồn carbohydrate dồi dào.
Khoai tây, khoai lang, bắp ngô và bí đỏ thường bị nhiều người nhầm lẫn là rau củ thông thường, dẫn đến việc ăn không kiểm soát. Ảnh: Bùi Thủy
Món nấu sốt sánh đặc và thực phẩm chế biến mặn
Bột năng, bột bắp dùng để làm sánh các món canh súp hay cơm sốt thực chất là tinh bột tinh chế có chỉ số đường huyết cao. Bên cạnh đó, các sản phẩm mang vị mặn như tương cà chua, sốt ướp công nghiệp, bánh mì mặn hay bánh quy mặn đều chứa lượng đường ngầm và tinh bột đáng kể để tạo độ giòn, xốp và hương vị.
Đồ uống có cồn
Bia và các loại rượu ngọt hay rượu nếp bản thân đã chứa sẵn một lượng carbohydrate lớn. Nguy hiểm hơn, cồn khi vào cơ thể sẽ làm gián đoạn trực tiếp khả năng chuyển hóa và điều hòa đường huyết của gan, khiến việc kiểm soát lượng đường trong máu trở nên phức tạp và dễ biến động thất thường.
Để kiểm soát đường huyết hiệu quả, bác sĩ Lin Xuanren khuyên không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn tinh bột một cách đột ngột mà nên bắt đầu từ việc nhận diện rõ khẩu phần và thay đổi thứ tự dùng bữa. Ưu tiên ăn rau xanh và các món giàu protein trước để tạo cảm giác no, sau đó mới ăn tinh bột sẽ giúp làm chậm quá trình hấp thu glucose vào máu, hỗ trợ hạ chỉ số đường huyết trung bình HbA1c tự nhiên.
Tuy nhiên, khi cắt giảm tinh bột, người bệnh tuyệt đối không bù đắp khoảng trống năng lượng bằng cách nạp ồ ạt thịt, trứng hoặc bột đạm. Lượng protein dư thừa sẽ làm gia tăng gánh nặng lọc cho cầu thận, đặc biệt nguy hiểm với những người đã có dấu hiệu đạm niệu hoặc suy giảm chức năng thận.
Người có vấn đề về đường huyết nên tham vấn ý kiến chuyên môn trước khi thực hiện những thay đổi lớn trong chế độ ăn nhằm đảm bảo an toàn lâu dài.
Mỹ Ý (Theo Yahoo TW)