TP HCM và các tỉnh, thành lân cận đang trong giai đoạn thời tiết thay đổi thất thường, nắng nóng xen kẽ mưa giông, tạo điều kiện cho nhiều bệnh gia tăng. Trẻ nhỏ có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện nên bệnh có thể diễn tiến nhanh, phụ huynh cần lưu ý các dấu hiệu bất thường để đưa trẻ đi khám kịp thời.
Nhiều bệnh dễ tăng khi thời tiết thay đổi
BS.CK2 Lê Thị Thanh Thảo, Phó khoa Hô hấp 1, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết các bệnh hô hấp thường gặp ở trẻ trong giai đoạn này. Trẻ có thể ho, sổ mũi, sốt, khò khè hoặc thở nhanh hơn bình thường.
Một số trường hợp ban đầu chỉ có biểu hiện nhẹ nhưng có thể chuyển nặng. Cần đưa trẻ đi khám sớm nếu sốt cao khó hạ, bú kém hoặc bỏ bú, mệt lả, thở rút lõm ngực, tím môi, thở rít, nôn nhiều hoặc quấy khóc bất thường.
Theo BS.CK2 Nguyễn Diệu Vinh, Phó trưởng khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Nhi đồng 2, ngoài bệnh hô hấp, trẻ còn có nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm và tiêu hóa khi thời tiết thay đổi. Sốt xuất huyết có thể gia tăng do nước mưa đọng trong lu, vại, vật dụng phế thải tạo điều kiện cho muỗi vằn sinh sản. Tay chân miệng cũng thường tăng khi trẻ trở lại trường, bệnh lây qua tiếp xúc và đường tiêu hóa.
Trẻ cũng có thể mắc tiêu chảy cấp, ngộ độc thực phẩm do thức ăn dễ ôi thiu trong thời tiết nóng ẩm. Các bệnh về da như rôm sảy, viêm da, nấm da, hăm tã cũng dễ xuất hiện khi mồ hôi và độ ẩm tăng.
Nhận biết dấu hiệu bệnh nặng
Một trong những dấu hiệu cần chú ý là suy hô hấp. Phụ huynh có thể đếm nhịp thở trong một phút khi trẻ nằm yên, không khóc và không sốt. Trẻ dưới hai tháng được xem là thở nhanh khi từ 60 lần một phút; trẻ 2-11 tháng từ 50 lần; trẻ 1-5 tuổi từ 40 lần.
Ngoài thở nhanh, trẻ có thể thở co lõm lồng ngực, thở khò khè, thở rên, phập phồng cánh mũi hoặc tím môi, đầu ngón tay. Đây là những dấu hiệu cần đưa trẻ đến cơ sở y tế.
Với sốt xuất huyết, phụ huynh cần lưu ý trẻ sốt cao liên tục, đặc biệt sốt trên 39 độ C không giảm dù đã dùng thuốc hạ sốt đúng liều hoặc kéo dài trên 2-3 ngày. Chảy máu cam, chảy máu chân răng, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, xuất hiện nhiều chấm xuất huyết trên da cũng là dấu hiệu cảnh báo. Trẻ đau bụng dữ dội, đặc biệt vùng hạ sườn phải, lừ đừ, tay chân lạnh, vã mồ hôi cũng cần được đưa đi khám ngay.
Ở trẻ mắc tay chân miệng, tình trạng giật mình chới với nhiều lần, nhất là khi bắt đầu ngủ hoặc ngay cả lúc đang chơi, là dấu hiệu cần được chú ý. Nếu trẻ giật mình trên hai lần trong 30 phút, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám. Ngoài ra, trẻ lơ mơ, khó đánh thức, co giật, nôn liên tục, không thể ăn uống hoặc không bú được cũng cần được đưa đến cơ sở y tế ngay.
Trẻ khám bệnh tại Bệnh viện Nhi đồng 2. Ảnh: Thanh Tùng
Không tự ý dùng kháng sinh
Các bác sĩ lưu ý phụ huynh không nên tự mua kháng sinh cho trẻ khi chưa có chỉ định. Việc sử dụng thuốc không cần thiết có thể làm tăng kháng thuốc, gây rối loạn hệ vi khuẩn đường ruột, tiêu chảy, ảnh hưởng hấp thu dinh dưỡng và tăng nguy cơ tác dụng phụ.
Phụ huynh cũng không nên tự ý dùng thuốc ho hoặc thuốc hạ sốt không đúng liều theo cân nặng. Khi trẻ sốt, không chườm lạnh hoặc tắm nước lạnh để hạ nhiệt.
Trong thời gian trẻ bệnh, nên chia nhỏ bữa ăn, ưu tiên thức ăn mềm, loãng, dễ tiêu như cháo, súp. Trẻ còn bú mẹ nên tiếp tục bú và có thể tăng số lần bú để bổ sung dinh dưỡng và nước. Khi trẻ bắt đầu hồi phục, có thể tăng thêm một bữa mỗi ngày trong 1-2 tuần để giúp trẻ lấy lại cân nặng.
Giữ vệ sinh, tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột
Để giảm nguy cơ mắc bệnh, phụ huynh nên giữ nhà cửa sạch, thông thoáng, hạn chế khói thuốc, bụi và nấm mốc. Trẻ cần được rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, nhất là trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
Gia đình cần dọn các vật dụng có thể chứa nước quanh nhà, diệt loăng quăng, cho trẻ mặc quần áo dài tay và ngủ mùng, kể cả ban ngày để phòng sốt xuất huyết.
Thức ăn cho trẻ cần được chế biến và bảo quản đúng cách. Cho trẻ uống đủ nước và ăn đa dạng thực phẩm. Trẻ cũng cần được tiêm chủng đầy đủ theo lịch, trong đó có các vaccine được khuyến cáo như cúm, phế cầu.
Nếu sử dụng máy lạnh, phụ huynh nên duy trì nhiệt độ phù hợp, tránh để trẻ ngồi ngay trước luồng gió lạnh khi vừa đi ngoài trời nắng hoặc mưa về. Trẻ bị dính nước mưa cần được lau khô, thay quần áo sớm.
Khi trẻ xuất hiện các triệu chứng hô hấp hoặc bất thường về ăn uống, tiêu hóa, ý thức, phụ huynh không nên chủ quan mà cần theo dõi sát và đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu cảnh báo.
Lê Phương