Ngoài di truyền, điều gì làm tăng nguy cơ ung thư?

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Ung thư không chỉ liên quan đến yếu tố di truyền. Tuổi tác, thuốc lá, rượu bia, thừa cân, béo phì, một số nhiễm trùng, bức xạ và các yếu tố môi trường cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Với yếu tố di truyền, phần lớn ung thư không phải do một gien được truyền trực tiếp từ cha mẹ sang con. Thay vào đó, bệnh thường do những biến đổi ADN tích lũy trong quá trình sống, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).

Không có tiền sử gia đình nhưng vẫn có nguy cơ

Ung thư xảy ra khi các tế bào trong cơ thể xuất hiện những thay đổi bất thường trong ADN, khiến chúng phát triển và phân chia không kiểm soát. Những thay đổi này xuất hiện trong quá trình tế bào phân chia hoặc do tác động của các yếu tố gây tổn thương tế bào. Vì vậy, một người có thể mắc ung thư dù trong gia đình chưa từng có ai mắc bệnh.

Một phần quan trọng của quá trình này liên quan đến tuổi tác. Khi cơ thể già đi, các tế bào trải qua nhiều lần phân chia, làm tăng khả năng xuất hiện các biến đổi AND. Đây là một trong những lý do nguy cơ mắc nhiều loại ung thư sẽ tăng lên khi chúng ta già đi.

Các yếu tố nguy cơ khác

Ngoài yếu tố di truyền, nguy cơ ung thư còn chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác. Những yếu tố này gồm tuổi tác, thuốc lá, rượu bia, thừa cân, béo phì, một số bệnh nhiễm trùng, bức xạ và các yếu tố môi trường khác.

Trong đó, thuốc lá là một yếu tố nguy cơ quan trọng. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ cho biết hút thuốc có khả năng gây ung thư ở nhiều cơ quan khác nhau trong cơ thể.

Một số virus, chẳng hạn HPV, cũng có khả năng gây ra những thay đổi trong tế bào và làm tăng nguy cơ mắc ung thư, bác sĩ ung thư phụ khoa Kathleen Schmeler tại trung tâm y khoa UT MD Anderson Cancer Center (Mỹ) cho biết.

Những việc nên làm để giảm nguy cơ ung thư

Không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ ung thư. Một số yếu tố như tuổi tác và di truyền nằm ngoài khả năng kiểm soát của chúng ta. Tuy nhiên, vẫn có nhiều yếu tố có khả năng thay đổi được.

Các chuyên gia khuyến nghị mọi người không nên hút thuốc, hạn chế rượu bia, duy trì cân nặng khỏe mạnh, vận động thường xuyên và thực hiện các biện pháp phòng ngừa phù hợp. Tiêm vắc xin HPV sẽ giúp phòng ngừa một số bệnh ung thư liên quan đến virus HPV, theo Medical News Today.

Yếu tố di truyền chỉ chiếm một phần nhỏ trong nguyên nhân gây ung thư, bởi đa số các ca bệnh khởi phát từ sự tích lũy biến đổi ADN bất thường trong quá trình tế bào phân chia và phát triển. Theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today của Anh, nguy cơ mắc ung thư gia tăng tự nhiên theo tuổi tác khi các tế bào cơ thể trải qua nhiều lần phân chia qua thời gian. Do đó, một cá nhân hoàn toàn có thể mắc bệnh ngay cả khi gia đình không có tiền sử bệnh lý này. Bên cạnh quá trình lão hóa tự nhiên, lối sống và các yếu tố môi trường đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy sự hình thành tế bào ung thư. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ cảnh báo thuốc lá là nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương ADN và dẫn đến ung thư ở nhiều cơ quan khác nhau. Cùng với đó, việc tiêu thụ rượu bia, tình trạng thừa cân béo phì, bức xạ môi trường và một số loại vi-rút như HPV cũng làm tăng đáng kể nguy cơ phát bệnh. Dù không thể can thiệp vào các yếu tố cố định như di truyền hay tuổi tác, con người vẫn có thể chủ động kiểm soát nguy cơ ung thư bằng việc điều chỉnh thói quen sinh hoạt. Bác sĩ ung thư phụ khoa Kathleen Schmeler tại Trung tâm Y khoa UT MD Anderson (Mỹ) khuyến nghị mọi người không hút thuốc, hạn chế rượu bia, duy trì cân nặng hợp lý và tích cực vận động. Việc chủ động tiêm vắc-xin HPV cũng là giải pháp hiệu quả giúp ngăn ngừa các loại ung thư liên quan đến loại vi-rút này.