Béo phì và bệnh gout có mối liên hệ chặt chẽ thông qua các rối loạn chuyển hóa. Người béo phì thường mắc kèm nhiều bệnh lý nền như đái tháo đường, tăng huyết áp làm ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa axit uric trong cơ thể. Mỡ thừa tích tụ thúc đẩy các cơn gout cấp xuất hiện thường xuyên và nghiêm trọng hơn.
BS.CKII Nguyễn Thị Oanh, Khoa Cơ Xương Khớp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, giải thích một số cơ chế liên quan đến béo phì có thể làm tăng axit uric máu và hình thành bệnh gout.
Kháng insulin thường xảy ra ở người béo phì do cơ thể cần sản xuất nhiều insulin hơn để duy trì mức đường huyết ổn định. Insulin có tác dụng làm giảm nồng độ axit uric bằng cách tăng thải trừ qua thận. Song khi cơ thể kháng insulin, khả năng thải trừ axit uric bị giảm, dẫn đến gia tăng nguy cơ mắc gout.
Tăng sản xuất axit uric khi người béo phì ăn nhiều thực phẩm giàu calo và chứa nhiều purin như thịt đỏ và hải sản. Quá trình phân hủy purin tạo ra nhiều axit uric hơn trong máu. Mỡ thừa có thể kích thích xanthine oxidase, một enzyme quan trọng trong việc sản xuất axit uric, dẫn đến việc cơ thể sản xuất nhiều axit uric hơn, làm tăng nguy cơ mắc bệnh gout.
Giảm bài tiết axit uric do béo phì thường khiến chức năng thận suy giảm làm giảm khả năng lọc, đào thải axit uric qua nước tiểu. Mỡ bụng dư thừa có thể làm giảm lưu lượng máu qua thận, do đó ảnh hưởng đến chức năng thận và giảm khả năng bài tiết, khiến axit uric tích tụ nhiều hơn.
Viêm mạn tính do mô mỡ thừa tiết ra các cytokine tiền viêm như TNF-α và IL-6, có thể khiến viêm tại các khớp nặng hơn và thúc đẩy hình thành tinh thể urate, tăng nguy cơ bùng phát gout và làm triệu chứng bệnh nghiêm trọng hơn.
Tăng huyết áp ở người béo phì khiến người bệnh phải sử dụng thuốc lợi tiểu, song thuốc này có thể làm tăng nồng độ axit uric trong máu, gây bệnh gout.
Bác sĩ Oanh tư vấn cho người bệnh gout thừa cân. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Bác sĩ Oanh cho biết người béo phì mắc bệnh gout còn khiến việc điều trị khó khăn hơn, bởi tần suất và mức độ nghiêm trọng của các cơn gout cao hơn. Điều trị gout ở bệnh nhân béo phì đòi hỏi kết hợp giữa khoa cơ xương khớp, nội tiết và điều trị béo phì. Các bác sĩ đánh giá tình trạng béo phì, các rối loạn chuyển hóa để xây dựng phác đồ cá thể hóa, kiểm soát cả bệnh gout và cân nặng.
Ngoài điều trị nội khoa để kiểm soát axit uric, người bệnh cần thay đổi lối sống, kiểm soát chế độ ăn uống, hạn chế thực phẩm giàu purin, bia rượu, tăng cường rau xanh, trái cây ít đường, ngũ cốc và uống đủ nước. Tập luyện thể dục phù hợp với thể trạng, giảm cân khoa học giúp giảm áp lực lên các khớp và hạn chế các đợt viêm gout cấp.
Thanh Long
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh cơ xương khớp tại đây để bác sĩ giải đáp