Cuộc đua phòng vé Việt dịp Quốc khánh 2/9 từng được dự báo sẽ là màn cạnh tranh quyết liệt giữa ba tác phẩm nội địa: Nghỉ hè sợ nghỉ hưu (đạo diễn Huỳnh Lập), Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh (Nguyễn Phan Quang Bình) và Quý tử vượt giàu (Nguyễn Quang Dũng).
Ba tác phẩm gần như không đối đầu trực diện về thể loại. Một phim gia đình pha yếu tố lịch sử, một phim huyền sử - hành động và một phim hài gia đình được Việt hóa từ kịch bản nước ngoài.
Tuy nhiên, kết quả thực tế lại khác xa những dự đoán ban đầu. Sau kỳ nghỉ lễ, tính đến 8/9, Nghỉ hè sợ nghỉ hưu dẫn đầu với khoảng 196 tỷ đồng. Quý tử vượt giàu đứng thứ hai với khoảng 61,2 tỷ đồng, còn Hộ linh tráng sĩ chỉ đạt hơn 34 tỷ đồng. Khoảng cách rất lớn giữa ba phim cho thấy Hộ linh tráng sĩ đã ngã ngựa. Trước kỳ nghỉ, tác phẩm huyền sử của đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình mới là dự án được nhiều người kỳ vọng tạo nên cú hích lớn nhất.
Cú ngã ngựa đáng tiếc của Hộ linh tráng sĩ
Thất bại bất ngờ nhất mùa này thuộc về Hộ linh tráng sĩ, tác phẩm được đầu tư lớn bậc nhất điện ảnh Việt. Có thể ví von phim như một kỵ sĩ hùng dũng lao ra chiến trường bất ngờ ngã ngựa ngay từ đầu trận chiến.
Trước khi ra mắt, phim hội tụ gần như đầy đủ yếu tố của dự án lớn: chất liệu huyền sử hiếm gặp, bối cảnh Ninh Bình hùng vĩ, dàn diễn viên đông đảo, các trường đoạn võ thuật do Johnny Trí Nguyễn chỉ đạo và quy mô sản xuất được truyền thông chú ý. Phim có kinh phí khoảng 100 tỷ đồng, nghĩa là khoảng 180 tỷ đồng mới bắt đầu có lời, thuộc nhóm dự án điện ảnh Việt có vốn lớn nhất từ trước đến nay.
Sau gần một tuần phát hành, tác phẩm thu khoảng 25 tỷ đồng. Trong ngày cuối kỳ nghỉ lễ, phim mang về khoảng 4 tỷ đồng từ hơn 1.500 suất chiếu. Không chỉ thua hai phim Việt về tổng số vé bán ra, tỷ lệ lấp đầy của tác phẩm cũng thua kém.
Sau những phản ứng không thuận lợi đối với bản phim đầu tiên dài 155 phút, nhà sản xuất ráo riết mời đạo diễn Hàm Trần tham gia dựng lại phiên bản 135 phút. Khoảng 20 phút được cắt bỏ, một số cảnh được đổi vị trí, phần hành động được đưa lên sớm hơn và nhịp kể trở nên gọn gàng hơn. Ê-kíp còn phát hành trailer mới nhằm khắc phục nhận xét rằng trailer cũ thiếu sức hút.
Động thái mang tính cầu thị và hiếm gặp ở thị trường phim Việt. Tuy nhiên, bản dựng mới chưa tạo ra tác động đáng kể về doanh thu. Nguyên nhân sâu xa vẫn nằm ở chất lượng tác phẩm.
Kịch bản ôm đồm quá nhiều tuyến, bí mật 99 cỗ quan tài, hành trình hộ linh, âm mưu triều chính, chuyện tình cảm, tình thân, nghĩa làng xóm, lòng trung thành và vận mệnh đất nước.
Nhiều nhân vật xuất hiện nhưng không được phát triển đủ sâu, khiến các biến cố lớn không tạo được sức nặng cảm xúc tương xứng.
Bản dựng 135 phút có thể giúp phim bớt lê thê, nhưng không thể sửa hoàn toàn những vấn đề đã nằm trong cấu trúc kịch bản.
Trường hợp của Hộ linh tráng sĩ nhắc lại nguyên tắc tưởng chừng rất cũ nhưng vẫn thường bị xem nhẹ: quy mô sản xuất không thể thay thế cho một kịch bản tốt.
Một bộ phim có thể đẹp, hoành tráng và được thực hiện bằng rất nhiều tâm huyết, nhưng nếu câu chuyện khó theo dõi, nhân vật không đủ hấp dẫn và cảm xúc không được bồi đắp, tác phẩm vẫn khó thắng lớn tại phòng vé.
Nghỉ hè sợ nghỉ hưu an toàn, thắng nhờ chiến lược
Phim thứ hai của Huỳnh Lập không quá vượt trội về chất lượng so với mặt bằng chung. Tác phẩm nhận nhiều phản hồi trái chiều về kịch bản, diễn xuất và cách đưa thông điệp vào câu chuyện.
Một số tình tiết còn gượng, trong khi những ý tưởng về ký ức chiến tranh, lòng biết ơn và khoảng cách thế hệ đôi lúc được triển khai quá trực diện. Tuy nhiên, Huỳnh Lập "có duyên" trong việc duy trì nhịp điệu tổng thể, đồng thời có điểm nhấn ở một số trích đoạn. Tổng thể của phim dễ xem, đủ để khán giả nhiều thế hệ lựa chọn trong ngày lễ.
Nghỉ hè sợ nghỉ hưu lại có chiến lược phát hành hiệu quả. Ê-kíp mở suất chiếu đặc biệt từ ngày 14/8, trước khi chính thức khởi chiếu ngày 21/8. Tác phẩm có gần hai tuần tích lũy doanh thu, xây dựng nhận diện và chiếm giữ suất chiếu trước khi hai đối thủ lớn cùng nhập cuộc.
Đến lúc Hộ linh tráng sĩ và Quý tử vượt giàu ra mắt, phim đã có sẵn doanh thu, lượng khán giả và vị trí thuận lợi tại các cụm rạp. Khi hai đối thủ mới không tạo được phản ứng tích cực như kỳ vọng, Nghỉ hè sợ nghỉ hưu trở thành lựa chọn tương đối an toàn của khán giả trong kỳ nghỉ lễ.
Riêng ngày 2/9, phim thu hơn 13 tỷ đồng từ khoảng hơn 2.600 suất chiếu, còn Quý tử vượt giàu và Hộ linh tráng sĩ chỉ lần lượt kiếm 8,1 đồng và 4 tỷ đồng. Điều đó cho thấy lợi thế của phim không chỉ đến từ việc ra mắt sớm mà còn từ khả năng giữ nhiệt sau khi các đối thủ xuất hiện. Tính đến hết ngày 3/9, Nghỉ hè sợ nghỉ hưu đã có thành tích ấn tượng là 21 ngày liên tiếp đứng đầu phòng vé.
Việc quảng bá được duy trì liên tục thông qua truyền thông, mạng xã hội và các chuyến cinetour. Huỳnh Lập là tâm điểm của chiến dịch với nhiều hoạt động sôi nổi. Nam đạo diễn dường như đang đi theo con đường của Trấn Thành và Lý Hải trong mô hình “celebrity director” - đạo diễn ngôi sao trên mạng xã hội, trở thành lá cờ đầu khi quảng bá phim.
Chiến thắng của Nghỉ hè sợ nghỉ hưu không hoàn toàn đồng nghĩa đây là bộ phim xuất sắc về nội dung. Tác phẩm kết hợp tốt nhất giữa câu chuyện dễ xem, thời điểm phát hành, khả năng tiếp cận khán giả, chiến dịch quảng bá và bối cảnh cạnh tranh thực tế.
'Quý tử' ít gợi tò mò
Đứng thứ hai trong cuộc đua là Quý tử vượt giàu của đạo diễn Nguyễn Quang Dũng. So với Hộ linh tráng sĩ, tác phẩm có lợi thế là câu chuyện dễ tiếp cận hơn.
Phim thuộc dòng hài gia đình, có Thu Trang và Tiến Luật đóng chính, khai thác mối quan hệ cha mẹ - con cái cùng những khác biệt trong quan niệm về tiền bạc và thành công. Chất lượng phim nhìn chung ổn, không tạo ra làn sóng phản ứng tiêu cực mạnh và doanh thu có dấu hiệu cải thiện trong những ngày cuối kỳ nghỉ.
Tuy nhiên, phim thiếu lý do đủ mạnh để khán giả phải ra rạp ngay lập tức. Quý tử vượt giàu là bản Việt hóa của phim Trung Quốc Successor, tác phẩm được biết đến rộng rãi trước đó.
Với khán giả đã xem hoặc biết nội dung bản gốc, câu chuyện không còn nhiều bất ngờ. Còn với khán giả chưa biết phim gốc, phần giới thiệu và chiến dịch truyền thông chưa tạo được câu hỏi đủ hấp dẫn để kích thích sự tò mò.
Dàn diễn viên quen thuộc và thể loại gia đình giúp phim an toàn, nhưng khó tạo cảm giác mới mẻ. Phim không phải là hiện tượng lớn, nhưng vẫn còn “đường về” cho mục tiêu hòa vốn.
Kết quả mùa phim 2/9 cho thấy thành công phòng vé không phụ thuộc vào yếu tố đơn lẻ. Nghỉ hè sợ nghỉ hưu thắng nhờ đi trước, chọn đúng thời điểm, duy trì quảng bá tốt và tận dụng được sự hụt hơi của đối thủ. Quý tử vượt giàu có chất lượng tương đối ổn và dễ xem nhưng thiếu sự mới mẻ để tạo bùng nổ. Hộ linh tráng sĩ sở hữu quy mô và tham vọng lớn nhất, song bị chính những hạn chế trong kịch bản kéo lại.
Thất bại của tác phẩm được đầu tư lớn cho thấy thị trường ngày càng khắc nghiệt. Khán giả phản ứng nhanh hơn, truyền miệng hình thành sớm hơn và những điểm yếu của tác phẩm có thể lập tức chuyển hóa thành thiệt hại phòng vé.