Đầu năm học 2025-2026, bà Lisa Belkin, giảng viên thỉnh giảng tại Khoa Báo chí, Đại học Columbia (Mỹ), nhận thấy một sinh viên tên Jamie Beaton không có mặt trên lớp. Bà bèn nhờ trợ lý khoa gửi email hỏi thăm.
Trong thư phản hồi, Beaton xin lỗi và giải thích mình bị trùng lịch. Anh đang ở New Zealand để dạy một khóa học về khởi nghiệp tại Đại học Auckland, nhưng hứa sẽ trở lại New York vào tuần sau đó.
Belkin tò mò tới mức phải tìm tên của sinh viên này trên mạng. Bà bất ngờ phát hiện Beaton đã tốt nghiệp xuất sắc Đại học Harvard từ năm 2016, đồng thời lấy luôn bằng Thạc sĩ toán ứng dụng. Anh còn sở hữu bằng Thạc sĩ quản trị kinh doanh tại Stanford, bằng Luật tại Yale và bằng tiến sĩ về Chính sách công tại Oxford với học bổng Rhodes danh giá. Tất cả trước tuổi 28.
Jamie Beaten trong lễ tốt nghiệp tiến sĩ ở Đại học Oxford. Ảnh: RNZ
Bằng cả hình thức học trực tiếp lẫn trực tuyến, Beaton tiếp tục "bỏ túi" thêm nhiều bằng khác từ các đại học hàng đầu Mỹ và thế giới, theo Crimson Global Academy. Danh sách gồm bằng khởi nghiệp giáo dục ở Đại học Pennsylvania, công nghệ giáo dục ở Stanford, tài chính ở Princeton, chính sách và kinh tế y tế ở Cornell, khoa học thực thi ở Dartmouth, nghiên cứu chiến tranh ở King's College London và các vấn đề toàn cầu ở Thanh Hoa.
Nếu duy trì tốc độ như hiện tại, anh sẽ sớm vượt qua Benjamin B. Bolger - người sở hữu 16 bằng cấp ở tuổi 50, thậm chí cả Michael Nicholson - vị tiến sĩ U90 đang nắm kỷ lục hơn 30 bằng tốt nghiệp.
Ngoài chuyện học hành, ở tuổi 31, Beaton là cái tên có thế lực trong lĩnh vực tư vấn tuyển sinh đại học. Anh là nhà sáng lập kiêm tổng giám đốc Crimson Education - công ty tư vấn du học hiện được định giá hơn 600 triệu USD. Khách hàng của anh sẵn sàng trả từ 30.000-200.000 USD (775 triệu - 5,1 tỷ đồng) cho một chương trình đào tạo kéo dài nhiều năm, nhằm tăng cơ hội đỗ vào các trường top đầu thế giới.
Lý lịch học tập đồ sộ của Beaton từng khiến không ít người nghi vấn, cho rằng đây là chuyện bịa đặt, hoặc một chiêu trò để tiếp thị cho công ty. Song Beaton cho biết sự thật đơn giản hơn.
"Tôi lấy 5 bằng đầu tiên vì muốn rèn luyện các kỹ năng. Còn từ sau đó đến nay, tôi học thuần túy để thỏa mãn sự tò mò và những đam mê khác nhau", anh chia sẻ trên The New York Times.
"Cậu ấy không thể ngừng nộp đơn vào các khóa học", Amy Chua, giảng viên cũ của Beaton ở trường Luật Yale, nhận xét.
Hành trình của Beaton bắt đầu tại New Zealand. Anh là con một, sống cùng mẹ là bà Paula. Ông ngoại của anh - một thợ thủ công, là người truyền cảm hứng đọc sách và báo cho gia đình.
"Đối với chúng tôi, học tập giống như một đức tin", Beaton nhớ lại.
Còn bà Paula đã tìm mọi cách để con trai có nhiều trải nghiệm nhất có thể, từ quần vợt, bóng rổ đến các hoạt động dã ngoại. Bà cũng không ngần ngại thuê gia sư và các cố vấn học tập cho con, một điều khá hiếm hoi với các gia đình trung lưu tại New Zealand thời bấy giờ.
"Chúng tôi không mua xe mới hay chi tiêu hoang phí. Mọi thứ đều xoay quanh việc học của con và chúng tôi không coi đó là sự hy sinh", Paula chia sẻ.
Khi còn là một thiếu niên, Beaton đã mơ ước được đặt chân vào các đại học hàng đầu Mỹ. Vào năm cuối cấp ba, anh đăng ký học nhiều môn gấp đôi thông thường, và được 25 trường gửi thư mời nhập học, gồm cả Harvard, Yale và Princeton.
Trước khi sang Mỹ, anh cùng bạn lập dịch vụ tư vấn du học tiền thân của Crimson Education. Một ngày của Beaton thường kín lịch từ sáng đến tối. Anh giải thích quy trình tuyển sinh cho học sinh, nghiên cứu khả năng phục hồi của các doanh nghiệp, đọc sách, giao lưu với khách hàng tiềm năng,...
Vài tuần trước, khi đang ở Ấn Độ, anh vẫn kịp nộp bài tập cuối kỳ cho khóa học thạc sĩ Khoa học dữ liệu tại Đại học Brown. Anh cho biết mình luôn cố gắng ngủ đủ 6 tiếng mỗi đêm.
"Cậu ấy nói dối đấy", John Key, cựu Thủ tướng New Zealand kiêm chủ tịch của Crimson Education, hóm hỉnh chia sẻ. Ông đánh giá Beaton là người thông minh thứ hai tại New Zealand, chỉ sau nhà khoa học lừng danh Ernest Rutherford - người đã phân tách được nguyên tử.
Còn bà Belkin nhớ anh thường mở laptop trong giờ học để kiểm tra email công việc hoặc danh mục đầu tư chứng khoán, nhưng vẫn luôn hoàn thành mọi bài tập đúng hạn. Ông David Ager, giảng viên lớp khởi nghiệp ở trường Kinh doanh Harvard, cũng rất ấn tượng với chàng sinh viên luôn ngồi ở hàng ghế đầu, hay phát biểu đến mức đôi khi lấn lướt các bạn khác.
"Nếu bạn bảo với tôi rằng 35 năm nữa, Jamie vẫn sẽ là CEO của Crimson thì tôi thấy điều đó khó xảy ra. Tôi nghĩ anh ấy sẽ hướng tới những mục tiêu khác lớn lao hơn", ông Key nói.
Khánh Linh tổng hợp