Một khu vực dự án bất động sản của Công ty CP Tập đoàn Phúc Sơn tại sân bay Nha Trang cũ - Ảnh: PHAN SÔNG NGÂN
Từ vụ án của Phúc Sơn ở dự án tại sân bay Nha Trang (Khánh Hòa) và những vụ án bất động sản đã xảy ra, vấn đề lớn hơn cần được đặt ra là: Vì sao những sản phẩm chưa đủ điều kiện vẫn có thể được đưa ra thị trường? Trách nhiệm phòng ngừa của chủ đầu tư, môi giới, cơ quan quản lý nằm ở đâu?
Cảnh báo về chào bán "suất ngoại giao", "suất nội bộ"
Cục An ninh kinh tế - Bộ Công an vừa cảnh báo thủ đoạn lợi dụng nhu cầu mua nhà ở xã hội, nhà ở thương mại giá ưu đãi để chào bán "suất ngoại giao", "suất nội bộ", "suất mua", yêu cầu người dân nộp tiền "giữ chỗ", "làm tin", rồi tiếp tục thu khoản tiền chênh từ hàng trăm triệu đến cả tỉ đồng.
Cơ quan công an đồng thời cảnh báo việc đặt cọc, giữ chỗ, huy động vốn khi bất động sản chưa đủ điều kiện đưa vào kinh doanh.
Đây là cảnh báo rất đáng chú ý, bởi "suất ngoại giao" thực chất không phải một loại quyền mua được pháp luật công nhận. Đáng lo hơn, những lời mời chào này thường đánh trúng tâm lý muốn mua được nhà với giá thấp, muốn "đi đường tắt" và tin vào những mối quan hệ được quảng bá như một thứ bảo đảm.
Nhưng nếu chỉ dừng ở việc khuyến cáo người dân phải tỉnh táo thì vẫn chưa đủ. Câu hỏi cần đặt ra là: một bất động sản chưa đủ điều kiện vì sao vẫn có thể được quảng cáo, môi giới, nhận đặt cọc, giữ chỗ và thu tiền?
Không thể để người mua bất động sản tự kiểm tra, tự chịu rủi ro
Vụ Phúc Sơn tại Khánh Hòa cho thấy đây không phải câu hỏi giả định. Tại phiên tòa xét xử vụ án nêu trên, Viện kiểm sát đánh giá công tác quản lý thị trường bất động sản ở Khánh Hòa đã bị buông lỏng trong thời gian dài; nhiều doanh nghiệp được phép kinh doanh khi chưa đủ điều kiện, tình trạng đặt cọc, giữ chỗ tràn lan không được kiểm soát, trong khi hoạt động môi giới, nhất là môi giới tự do, còn thiếu quản lý.
Đáng chú ý, trong vụ Phúc Sơn, cơ quan tố tụng xác định doanh nghiệp đã ký 983 hợp đồng với 683 cá nhân, tổ chức, thu hơn 7.032 tỉ đồng. Trước đó, doanh nghiệp từng bị xử phạt hành chính vì kinh doanh bất động sản khi chưa đủ điều kiện nhưng sau đó vẫn tiếp tục quảng bá, thu tiền theo tiến độ.
TIN LIÊN QUAN
Khánh Hòa yêu cầu xử lý việc thu tiền cọc, ‘cò mồi’ giữ chỗ mua nhà ở xã hội
Nữ giám đốc lừa người đàn ông mua đất 'suất ngoại giao', lấy 14 tỉ đồng trả nợ, mở nhà hàng
Công an Hà Nội nói về thông tin 'suất ngoại giao, suất nội bộ' để mua nhà ở xã hội
Những con số ấy đặt ra một vấn đề lớn hơn một vụ án: Hàng rào pháp lý đã ở đâu trước khi người dân giao tiền?
Một thị trường bất động sản an toàn không thể vận hành theo nguyên tắc "người mua tự kiểm tra, tự chịu rủi ro". Người dân phải cảnh giác, nhưng họ không thể đồng thời trở thành cơ quan thẩm định pháp lý của dự án, cơ quan thanh tra hoạt động môi giới và cơ quan kiểm soát dòng tiền.
Trách nhiệm vì vậy phải được nhìn từ nhiều phía. Chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm về điều kiện pháp lý của sản phẩm đưa ra thị trường. Môi giới phải chịu trách nhiệm về thông tin cung cấp, cách thức chào bán và việc nhận tiền theo quy định. Cơ quan quản lý phải chủ động kiểm tra, phát hiện và ngăn chặn vi phạm trong phạm vi chức năng, thẩm quyền của mình.
Tất nhiên, không thể chỉ từ nhận định "buông lỏng quản lý" mà quy kết trách nhiệm hình sự cho tất cả những người có liên quan. Trách nhiệm pháp lý phải được cá thể hóa bằng hành vi, thẩm quyền, lỗi và hậu quả cụ thể. Nhưng cũng không thể xem nhẹ trách nhiệm quản lý khi những dấu hiệu vi phạm đã xuất hiện công khai trên thị trường.
Từ "suất ngoại giao" đến vụ án của Phúc Sơn ở dự án tại sân bay Nha Trang, bài học không chỉ là hãy cảnh giác với người bán. Đó còn là bài học về quản lý thị trường. Cảnh báo là cần thiết, nhưng phòng ngừa hiệu quả hơn là không để cái bẫy được đặt ra ngay từ đầu.
Nhìn hai chiều trong khuyến cáo của Bộ Công an
Một chiều là người dân phải tự bảo vệ mình: Kiểm tra pháp lý dự án, nộp hồ sơ mua nhà ở xã hội trực tiếp cho chủ đầu tư, không mua "suất ngoại giao", không trả tiền chênh cho môi giới hoặc bên thứ ba và không tin vào những lời hứa "bao đậu", "làm trọn gói", "nhận nhà nhanh".
Chiều còn lại quan trọng không kém, là Nhà nước phải tạo ra cơ chế để người dân không phải tự bảo vệ mình trước một sản phẩm lẽ ra chưa được phép xuất hiện trên thị trường.
Shark Bình lừa đảo 'số tiền đặc biệt lớn', bỏ ngoài sổ sách 45 tỉ và trốn thuế 38 tỉTừ một doanh nhân công nghệ nổi tiếng với biệt danh Shark Bình, ông Nguyễn Hòa Bình nay bị cơ quan điều tra đề nghị truy tố thêm ba tội danh. Ông bị cáo buộc cùng đồng phạm lừa đảo số tiền đặc biệt lớn qua dự án AntEx, để ngoài sổ sách gần 45 tỉ đồng doanh thu bất động sản và trốn thuế hơn 38,7 tỉ đồng.