Bật máy dò kim loại 'họa may', bất ngờ tìm thấy kho bạc 4,5kg

Đầu tháng 9, ông Kalle Lappinen mang máy dò kim loại đến một khu vực gần trung tâm Sysmä, thuộc vùng Päijät-Häme ở miền nam Phần Lan, chỉ với hy vọng mong manh. Địa điểm này vốn quen thuộc với Lappinen, bởi ông từng nhiều lần tìm kiếm tại đây, trong khi những người chơi máy dò kim loại khác cũng từng ghé qua. Thế nhưng lần này, tín hiệu vọng lên từ dưới lòng đất đã đưa ông đến một phát hiện đặc biệt, vượt xa những gì người tìm kiếm nghiệp dư thường mong đợi. Theo Bảo tàng thành phố Lahti, nguồn tín hiệu nằm dưới lớp đất sâu khoảng 45cm, nơi hai hộp làm từ vỏ cây bạch dương chứa bạc được chôn giữa các tảng đá. Hai vị trí cất giấu cách nhau khoảng 12m, tạo nên một bố cục khiến các nhà khảo cổ chú ý, dù nguyên nhân chia kho báu thành hai phần vẫn chưa rõ. Nhận ra quy mô bất thường của phát hiện, Lappinen lập tức thông báo cho Cơ quan Di sản Phần Lan, thay vì tự mình đào bới hoặc mang hiện vật đi. Chỉ một ngày sau, nhà khảo cổ Esko Tikkala thuộc Bảo tàng thành phố Lahti đã đến hiện trường, chỉ đạo quá trình đưa toàn bộ hiện vật lên khỏi mặt đất. Trong số đồ tìm thấy có hàng nghìn đồng bạc, một mảnh bạc từng được dùng để thanh toán, một vòng tay bạc, một mẩu trang sức bạc và một hạt bạc. Tổng khối lượng bạc ban đầu được ước tính khoảng 4,5kg, tức lớn hơn đáng kể so với kho tiền từng giữ kỷ lục tại Phần Lan trong nhiều thập niên. Kỷ lục trước đó được xác lập năm 1895 tại Nousiainen, miền tây nam Phần Lan, với khoảng 1.700 đồng xu cùng một số hiện vật khác, tổng nặng khoảng 2,2kg. Nếu kết quả kiểm kê sau này được xác nhận, phát hiện tại Sysmä sẽ trở thành kho tiền xu lớn nhất thuộc cuối thời đại đồ sắt từng được biết đến ở Phần Lan. Thông tin này được Bảo tàng thành phố Lahti xác nhận, còn Tân Hoa xã gọi phát hiện là một “kho bạc” thời Viking trong các bản tin của mình. Theo cách phân chia phổ biến của lịch sử châu Âu, thời Viking kéo dài khoảng từ năm 793 đến năm 1066, gắn với hoạt động hàng hải và giao thương rộng lớn. Tuy nhiên, các nhà khảo cổ Phần Lan thường đặt những phát hiện tương tự trong phạm vi rộng hơn của cuối thời đại đồ sắt, thay vì chỉ dùng nhãn Viking. Tuổi chính xác của số tiền hiện chưa thể xác định, bởi các đồng bạc vừa được đưa lên vẫn chưa được làm sạch, tách riêng hoặc kiểm đếm đầy đủ. Vì thế, giới nghiên cứu mới chỉ có thể khẳng định số lượng lên tới hàng nghìn, còn tổng số cụ thể vẫn phải chờ quá trình xử lý tiếp theo. Nguồn gốc từng đồng tiền, niên đại chính xác và hành trình chúng xuất hiện tại Sysmä sẽ được làm rõ dần qua việc làm sạch, phân loại và nghiên cứu chuyên môn. Hai chiếc hộp bằng vỏ cây bạch dương cũng là chi tiết đáng chú ý, bởi vật liệu hữu cơ như vậy thường khó tồn tại lâu trong môi trường đất. Sự hiện diện của chúng cho thấy điều kiện chôn lấp có thể đã giúp bảo vệ vật liệu, nhưng Bảo tàng Lahti chưa đưa ra kết luận cụ thể về vấn đề này. Các chuyên gia cũng chưa biết vì sao số bạc được chia thành hai phần, chôn ở hai vị trí cách nhau 12m, thay vì đặt chung trong một nơi. Những câu hỏi về người sở hữu, thời điểm chôn giấu, mục đích cất giữ và nguồn gốc số bạc chỉ có thể trả lời sau khi nghiên cứu hoàn tất. Trao đổi với Đài phát thanh truyền hình quốc gia Phần Lan Yle, Lappinen kể rằng phản ứng đầu tiên của ông là không thể tin vào những gì đang nhìn thấy. Ông cho biết khoảng 99% tín hiệu từ máy dò kim loại chỉ dẫn tới rác hoặc các mỏ khoáng, nên một món đồ thật đã đủ tạo bất ngờ lớn. Trong trường hợp này, sự bất ngờ tăng lên nhiều lần khi dưới lòng đất không chỉ có một hiện vật, mà là hàng nghìn đồng bạc cùng nhiều đồ vật quý giá khác.