Với đặc thù canh tác không còn đất trồng lúa, xã Bát Tràng tận dụng lợi thế đất bãi đang tích cực tập trung nguồn lực vào rau màu, cây ăn quả và hoa cây cảnh trên tổng diện tích 572ha. Thực tế sản xuất tại đây cho thấy, nhiều nông dân đẩy mạnh chuyển dịch từ canh tác truyền thống sang tiêu chuẩn VietGAP, áp lực lớn nhất không nằm ở kỹ thuật mà ở khâu tìm đầu ra ổn định. Trong bối cảnh đó, các Hợp tác xã (HTX) và mô hình sản xuất chuyên sâu đã trở thành đầu mối điều tiết, đóng vai trò "cầu nối" trực tiếp giữa hộ nông dân và các kênh phân phối lớn.
Điển hình, tại HTX Sản xuất, kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Văn Đức, trên diện tích hơn 300ha, đơn vị này đã xây dựng chuỗi liên kết tiêu thụ ổn định từ 2.300 - 2.400 tấn rau củ mỗi năm. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái, sản phẩm của HTX hiện chiếm lĩnh vị trí tại các hệ thống bán lẻ hiện đại và các khu đô thị lớn tại Hà Nội. Đáng chú ý, việc chuẩn hóa 15 sản phẩm OCOP (8 sản phẩm 4 sao và 7 sản phẩm 3 sao) đã trở thành "giấy thông hành" để nông sản Bát Tràng thâm nhập thị trường quốc tế.
Bên cạnh rau màu, mô hình cây ăn quả cũng ghi nhận sự chuyển biến tương tự. HTX dịch vụ nông nghiệp Đông Dư hiện bao tiêu sản phẩm ổi với sản lượng từ 1.200 - 1.500 tấn/năm. Không dừng lại ở thị trường Hà Nội, mạng lưới tiêu thụ đã vươn tới các tỉnh lân cận như Hưng Yên, Hải Phòng. Sự xuất hiện của các đơn vị như mô hình Chử Tâm hay nấm dược liệu Kim Lan (sản lượng 500-600 tấn/năm) đã hình thành một mạng lưới cung ứng chuyên nghiệp, giúp nông dân không còn phải "tự bơi" giữa dòng xoáy giá cả thị trường.
Định hướng kinh tế đa giá trị
Mặc dù các chuỗi liên kết bước đầu phát huy hiệu quả, song bức tranh nông nghiệp Bát Tràng vẫn bộc lộ những hạn chế khách quan. Theo cơ cấu kinh tế địa phương, nông nghiệp hiện chỉ chiếm hơn 7% tổng giá trị sản xuất toàn xã. Tuy nhiên, lĩnh vực này lại giữ vai trò trọng yếu trong việc bảo đảm an sinh xã hội cho một bộ phận lớn cư dân. Thực tế cho thấy, phần lớn nông sản vẫn đang phải tiêu thụ qua các kênh bán lẻ truyền thống với tính rủi ro cao. Hệ thống hạ tầng phụ trợ như kho bảo quản, máy móc chế biến sâu và công nghệ sau thu hoạch còn thiếu đồng bộ, khiến việc tích trữ và nâng cao giá trị gia tăng của nông sản gặp nhiều trở ngại.
Để giải quyết bài toán này một cách triệt để, chính quyền xã Bát Tràng xác định mục tiêu đột phá không nằm ở việc mở rộng diện tích mà là tối ưu hóa chuỗi giá trị.
Theo Chủ tịch UBND xã Bát Tràng Hoàng Tiến Dũng, giải pháp trọng tâm thời gian tới là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong truy xuất nguồn gốc và thương mại điện tử để đưa nông sản lên không gian số. Việc minh bạch hóa dữ liệu sản xuất thông qua số hóa không chỉ giúp kiểm soát chất lượng mà còn giảm bớt các khâu trung gian, trực tiếp kết nối người sản xuất với người tiêu dùng.
Tầm nhìn chiến lược của Bát Tràng hiện nay là hướng tới mô hình nông nghiệp đa giá trị. Cụ thể, địa phương đang đề xuất hình thành 8 vùng sản xuất tập trung nhằm tối ưu hóa chuỗi giá trị từ canh tác đến thu hoạch. Đặc biệt, hướng đi tích hợp giữa nông nghiệp sạch và du lịch trải nghiệm đang được triển khai nhằm biến các vùng rau, vườn cây ăn quả thành các điểm đến dịch vụ. Đây được xem là lộ trình tất yếu để nông nghiệp đô thị không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thực phẩm mà còn đóng góp vào giá trị dịch vụ tổng thể của Thủ đô.
Sự nhạy bén trong việc nắm bắt thị trường của nông dân cùng các chính sách tháo gỡ rào cản từ chính quyền là điều kiện cần để Bát Tràng duy trì sự bền vững của các chuỗi liên kết. Khi nông nghiệp được vận hành bằng tư duy kinh tế và công nghệ số, hiệu quả mang lại không chỉ là con số doanh thu mà còn là sự ổn định về mặt xã hội trong tiến trình hiện đại hóa nông thôn Hà Nội.
Bài viết có sự phối hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội.