Bí quyết sống khỏe của Danh y U80: 3 thói quen đơn giản không tốn một đồng

Đi bộ, ăn uống vừa đủ và giữ tâm thế bình hòa là 3 điều Quốc y Đại sư Trương Bá Lễ duy trì trong cuộc sống, không cầu kỳ hay tốn kém.

Sau 70 tuổi vẫn làm việc đều đặn mỗi ngày

Quốc y Đại sư Trương Bá Lễ (sinh 1948) Phó Chủ tịch Hiệp hội Y khoa Trung Quốc, người được giải thưởng quốc tế, Chủ tịch đầu tiên của Hiệp hội Bác sĩ Y học cổ truyền Trung Quốc Thế giới từng chia sẻ, ông không có chế độ dưỡng sinh đặc biệt hay cố tình sử dụng các loại thực phẩm bổ sung. Những thói quen ông duy trì khá đơn giản, gồm đi bộ, ăn uống vừa đủ và giữ tâm thế bình hòa (cân bằng, ổn định, thư giãn).

Ngay cả thời COVID-19, dù công việc căng thẳng, mỗi ngày làm việc hơn 10 giờ, ông vẫn duy trì thói quen vận động.

Ông đi bộ khoảng 7.000 - 8.000 bước mỗi ngày, không chạy bộ hay tập luyện cường độ cao. Theo ông, vận động không nhất thiết phải quá mạnh. Điều quan trọng là duy trì đều đặn, phù hợp với thể trạng.

Người khác khuyên ông nghỉ ngơi, ông sẽ nói đi lại một chút thì đầu óc mới hoạt động được. Ông bảo nếu làm gì đến mức cảm thấy bực bội thì đừng cố chịu đựng, hãy ra ngoài đi bộ. Đi xong trở lại, cảm giác sẽ hoàn toàn khác. Sai lầm người mới thường mắc phải là vừa bắt đầu đã đi 10.000 bước, lại đi rất nhanh.

“Trước đây tôi cũng vậy. Có một mùa đông, vì muốn hơn thua với người khác, mỗi ngày tôi đi 15.000 bước. Chưa đầy một tuần, đầu gối bắt đầu đau, đi tập tễnh. Thầy nhìn tôi rồi nói: “Cậu đang cá cược với ai vậy? Đi bộ thì cứ đi bộ, đuổi theo cái gì? Sau đó tôi mới hiểu, đi bộ quan trọng về lượng nhưng nhịp độ còn quan trọng hơn”, ông nói.

GS.BS Trương Bá Lễ cho rằng, 7.000-8.000 bước không phải bảo bạn phải bấm đồng hồ đếm chính xác, mà chỉ đưa ra một phạm vi tương đối. Khi cơ thể hơi nóng lên, đầu óc tỉnh táo là đủ. Đi xong không cảm thấy mệt, hôm sau vẫn muốn đi thì lượng vận động đó là phù hợp.

Sau khi đi bộ, nếu ngồi xuống bạn cảm thấy bàn chân ấm, hơi thở ổn định, tâm trí bình tĩnh thì tốt. Nếu đi xong thấy chân mềm nhũn, tim hoảng loạn, không muốn làm gì thì có nghĩa là đã đi quá nhiều.

Ăn vừa đủ, không kén ăn nhưng không ăn quá nhiều

Bí quyết thứ hai của Trương Bá Lễ nằm ở chế độ ăn uống. Ông duy trì nguyên tắc ăn no khoảng 70-80%, không quá kén chọn thực phẩm nhưng cũng không ăn nhiều quá mức. Ăn no 70-80% không có nghĩa là nhịn đói mà là dừng ăn trước khi cảm thấy quá no, tạo cảm giác nhẹ bụng sau bữa ăn.

BS Trương Bá Lễ không chủ trương kiêng khem quá mức. Theo ông, mỗi người có thể có sở thích và thói quen ăn uống riêng, điều quan trọng là giữ sự phù hợp và không ăn quá nhiều.

Đây là nguyên tắc đơn giản nhưng không phải lúc nào cũng dễ thực hiện, đặc biệt khi nhiều người có thói quen ăn nhanh hoặc tiếp tục ăn dù cơ thể đã có cảm giác no. Một dấu hiệu dễ nhận biết là sau bữa ăn không cảm thấy quá đầy bụng, khó chịu hoặc buồn ngủ đến mức không muốn làm việc.

Ăn khoảng 70-80% vừa đủ để dạ dày còn không gian hoạt động, cơ hoành có thể hạ xuống, hơi thở có thể xuống vùng bụng dưới. “Trước đây tôi không hiểu điều này. Tôi từng ăn một bát mì lớn trước khi luyện quyền vì nghĩ sẽ có sức. Kết quả vừa đứng thiền đã ợ hơi, bụng khó chịu. Thầy tôi nói: “Cậu không phải đang luyện công, mà đang đánh nhau với dạ dày của mình”.

Sau đó tôi thay đổi, không ăn trong khoảng một giờ trước khi luyện tập, đồng thời chú ý đến lượng thức ăn trong các bữa. Ăn đến khi không còn đói thì dừng lại. Ban đầu chưa quen, cảm giác như chưa ăn đủ. Sau một tháng, tôi nhận thấy buổi chiều không còn buồn ngủ, khi luyện tập bụng không khó chịu, hơi thở cũng thuận hơn”.

“Không hơn thua” với chính mình

Nếu đi bộ và ăn uống liên quan đến cách chăm sóc cơ thể thì giữ tâm thế bình hòa, ổn định lại là điều Trương Bá Lễ đặc biệt coi trọng. Ông từng nói: “Tôi là người không hơn thua”.

Quan niệm này có thể hiểu đơn giản là không để bản thân liên tục rơi vào trạng thái căng thẳng vì phải đạt được một mục tiêu nào đó.

Trong cuộc sống, có những việc không thể kiểm soát hoàn toàn. Vì vậy, thay vì cố gắng chống lại mọi thứ, mỗi người có thể học cách điều chỉnh cảm xúc, giữ sự bình tĩnh và tránh tạo thêm áp lực cho bản thân.

Bí quyết quan trọng nhất là phải kiên trì với 3 thói quen đi bộ, ăn uống vừa đủ và giữ tâm thế bình hòa thoạt nhìn đều rất đơn giản, nhưng điều khó nhất lại nằm ở việc duy trì chúng trong thời gian dài.

BS Trương Bá Lễ nhấn mạnh rằng dưỡng sinh “quý ở sự kiên trì”. Điều này không đồng nghĩa với việc phải ép bản thân tập luyện thật nhiều hoặc theo đuổi những phương pháp phức tạp. Quan trọng hơn là tìm được một nhịp sinh hoạt phù hợp để có thể duy trì lâu dài.

Có thể bắt đầu bằng những việc nhỏ, đi bộ mỗi ngày, ăn chậm và dừng khi vừa đủ no, dành một khoảng thời gian để nghỉ ngơi và điều chỉnh cảm xúc.

Sống khỏe đôi khi không bắt đầu từ những phương pháp cầu kỳ mà từ việc lặp lại những thói quen tốt mỗi ngày.

Ba việc này - đi bộ, ăn uống, tâm thái - nhìn qua là ba chuyện nhưng thực chất lại liên quan với nhau. Trong đó, đi bộ luyện hình, ăn uống điều khí, tâm thái dưỡng thần. Hình không ngay ngắn thì khí không thuận. Khí không thuận thì thần dễ phân tán. Thần đã phân tán, dù đi bộ nhiều hay ăn uống cầu kỳ cũng khó đạt được hiệu quả.

Ngược lại, khi tâm ổn định thì khí dễ lắng xuống. Khí lắng xuống thì ăn uống ngon miệng, đi lại vững vàng. Đây là một vòng tròn. Bắt đầu từ điểm nào cũng được, nhưng phải duy trì để vòng tròn tiếp tục vận hành.

Ông đã luyện hơn 20 năm nhưng từng bỏ thói quen này ba lần. Lần đầu vì ông cảm thấy không tiến bộ, lần thứ hai vì công việc bận, lần thứ ba vì đau đầu gối. Mỗi lần bắt đầu lại, ông đều nhận ra những vấn đề cũ vẫn còn đó, chỉ là chúng xuất hiện dưới một hình thức khác.

Sau này ông không bỏ nữa. Không phải ngày nào cũng luyện thật lâu, đôi khi ông chỉ luyện 10 phút. Đi vài vòng, đứng một lúc, thả lỏng tâm trí, nhưng ngày nào cũng làm.

“Bạn hỏi có hiệu quả gì không? Tôi không dám nói. Tôi chỉ biết hiện giờ khi đi bộ, bàn chân tôi vững hơn. Khi ăn, tôi biết lúc nào nên dừng đũa. Khi gặp chuyện, tôi có thể hít thở một hơi trước khi nói. Những điều này không phải được “luyện” ra mà là được đi bộ, ăn uống và suy nghĩ từng ngày mà thành”, ông nói.

Bí quyết dưỡng sinh của BS Trương Bá Lễ chỉ gói gọn trong một câu: Làm đi làm lại những việc đơn giản. Tuy nhiên điều ông không nói ra là điều kiện để lặp lại là bạn phải tìm được niềm vui trong đó. Nếu không tìm thấy niềm vui, sự kiên trì sẽ biến thành chịu đựng. Những thứ được tạo ra từ sự chịu đựng sớm muộn cũng phải trả giá.

“Ngày trước, sư phụ dạy tôi đứng thiền, câu đầu tiên ông nói là: “Đừng nghĩ phải đứng bao lâu. Cứ đứng đến khi không muốn đứng nữa thì dừng. Ngày mai lại tiếp tục. Tôi hỏi: “Nếu không muốn đứng nữa thì làm thế nào?. Ông nói: “Không muốn đứng nữa thì kết thúc, ngày mai lại đứng. Cậu hơn thua với bản thân mình làm gì?”.

Ông đã suy ngẫm câu nói đó nhiều năm. Bây giờ ông muốn gửi câu này đến nhiều người. Đi bộ cũng được, ăn uống cũng được, giữ tâm thái cũng được, đừng hơn thua với chính mình.

“Hôm nay đi được 3.000 bước, tốt rồi. Hôm nay ăn no khoảng 80%, tốt rồi. Hôm nay gặp chuyện mà không nổi nóng, tốt rồi. Ngày mai tiếp tục. Bạn luyện tập hay không đều được, cơ thể là của chính bạn. Nó không lừa bạn. Bạn đối xử qua loa với nó một ngày, nó có thể bắt bạn trả giá trong cả năm - GS Lễ nói.