Trả lời:
Sỏi túi mật là những tinh thể rắn hình thành trong túi mật hoặc đường mật do sự mất cân bằng các thành phần trong dịch mật, chủ yếu là cholesterol hoặc bilirubin. Sỏi nhỏ ít khi gây triệu chứng và thường được phát hiện tình cờ khi siêu âm.
Túi mật có chức năng dự trữ và cô đặc dịch mật, sau đó co bóp để đưa mật xuống ruột non, đặc biệt khi cơ thể tiêu hóa chất béo. Ở người có sỏi, sự co bóp này có thể khiến viên sỏi di chuyển và tạm thời cản trở dòng mật, từ đó gây ra cơn đau quặn mật.
Các yếu tố nguy cơ hình thành sỏi mật gồm tuổi cao, giới nữ, béo phì, giảm cân nhanh, dùng thuốc tránh thai thành phần estrogen, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, chế độ ăn nhiều năng lượng...
Một bữa ăn rất nhiều chất béo như đồ chiên rán, thịt nhiều mỡ, da động vật, nội tạng hoặc các món nhiều kem, bơ có thể thúc đẩy triệu chứng sỏi xuất hiện. Tuy nhiên, mức độ nhạy cảm không giống nhau ở mỗi người.
Chất béo là một thành phần cần thiết, tham gia nhiều chức năng quan trọng của cơ thể. Bạn không cần thiết phải kiêng hoàn toàn dầu mỡ, thay vào đó nên kiểm soát lượng ăn, bổ sung 20-35% tổng năng lượng từ chất béo và ưu tiên chất béo lành mạnh như omega-3, 6 từ cá, các loại hạt và sử dụng một lượng vừa phải các loại dầu thực vật giàu chất béo không bão hòa.
Đồ ăn nhiều chất béo có thể gây triệu chứng ở một số người bệnh sỏi mật, tùy mức độ nhạy cảm. Ảnh minh họa: Ly Nguyễn
Bạn nạn chế các món chiên rán, thức ăn nhanh, thịt nhiều mỡ, da, nội tạng, bơ, kem và các món sử dụng nhiều dầu mỡ. Nhóm chất béo bão hòa này nên chiếm dưới 10% tổng năng lượng, tương đương dưới khoảng 22 g mỗi ngày.
Người bệnh có sỏi túi mật cần ưu tiên phương pháp chế biến như luộc, hấp, nướng hoặc áp chảo với lượng dầu vừa phải. Tăng rau xanh, trái cây, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt để có chế độ ăn giàu chất xơ hơn, góp phần ngăn sỏi tiến triển, kiểm soát sỏi mật.
Bạn không nên nhịn ăn hoặc giảm cân quá nhanh. Giảm cân nhanh có thể làm tăng nguy cơ hình thành sỏi mật, đặc biệt trong bối cảnh ăn kiêng rất ít năng lượng hoặc giảm cân mạnh.
Bạn nên duy trì theo dõi định kỳ để bác sĩ kiểm tra kịp thời phát hiện các thay đổi bất thường, từ đó điều trị phù hợp. Nếu xuất hiện đau bụng dữ dội hoặc kéo dài, sốt, rét run, vàng da, vàng mắt, nôn nhiều... hãy đi khám để được điều trị kịp thời, ngăn biến chứng.
ThS.BS Hà Thị Loan
Khoa Tiêu hóa - Gan mật - Tụy
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội