Nội dung này được Bộ Tài chính đưa ra tại hồ sơ dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về chính sách đặc thù xử lý nợ thuế. Ngoài doanh nghiệp, đề xuất còn liên quan đến hộ, cá nhân kinh doanh còn tồn đọng nghĩa vụ liên quan tới lệ phí môn bài.
Theo đó, Bộ đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài phát sinh đến hết năm 2025 cùng tiền chậm nộp tương ứng. Khoản nợ này sẽ được cơ quan thuế xử lý tự động trên hệ thống dữ liệu quản lý, người nộp không phải gửi hồ sơ đề nghị.
Cơ quan thuế dự kiến hoàn thành xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp tương ứng trong 6 tháng kể từ ngày dự thảo Nghị quyết có hiệu lực. Trường hợp người nộp thuế đang bị cưỡng chế với chính khoản nợ được xóa, biện pháp này sẽ được chấm dứt với số tiền đã xử lý.
Giao dịch tiền mặt tại một ngân hàng. Ảnh: Giang Huy
Từ 1/1, cơ quan quản lý không còn thu lệ phí môn bài, theo Nghị quyết 198/2025 của Quốc hội. Tuy nhiên, các khoản nợ phát sinh đến hết năm 2025 vẫn được ngành thuế theo dõi, đôn đốc thu hồi.
Trước thời điểm này, mức lệ phí môn bài với doanh nghiệp là 1 triệu, 2 triệu hoặc 3 triệu đồng mỗi năm, tùy vốn điều lệ hoặc vốn đầu tư đăng ký. Giả định mức lệ phí này bình quân 2 triệu đồng một năm, doanh nghiệp ngừng hoạt động nhưng chưa xong thủ tục đóng mã số thuế trong 5 năm có thể phát sinh 10 triệu đồng lệ phí môn bài. Nếu kéo dài 10 năm, khoản này lên tới 20 triệu đồng, chưa gồm tiền chậm nộp.
Theo Bộ Tài chính, mức thu từng năm không lớn nhưng nghĩa vụ tích lũy qua nhiều năm có thể trở thành gánh nặng với doanh nghiệp không còn hoạt động. Một số đã bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký, nhưng chưa hoàn tất thủ tục đóng mã số thuế. Khi quay lại giải quyết, ngoài xử lý các vi phạm về thuế, họ còn phải nộp lệ phí môn bài của những năm trước. Việc thiếu khả năng tài chính hoặc không có động lực xử lý nợ tồn đọng khiến quá trình giải thể tiếp tục kéo dài.
Tính đến hết năm ngoái, khoảng 764.000 người nộp thuế còn nợ lệ phí môn bài, tổng số tiền 1.450 tỷ đồng. Đây là các khoản đã được xác định, hạch toán và theo dõi trên hệ thống quản lý thuế.
Khoản nợ chủ yếu tập trung ở doanh nghiệp nhỏ, hộ và cá nhân kinh doanh đã ngừng hoạt động hoặc không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký. Trong nhiều trường hợp, chi phí theo dõi, cưỡng chế lớn hơn số tiền có thể thu hồi.
Ngoài lệ phí môn bài, Bộ Tài chính đề xuất xóa tiền chậm nộp có điều kiện cho người đã ngừng hoạt động nhưng chưa đóng mã số thuế (trạng thái 03), hoặc không hoạt động tại địa chỉ đăng ký (trạng thái 06).
Để được áp dụng, người nộp thuế phải nộp đủ hồ sơ đề nghị khôi phục hoặc đóng mã số thuế, được cơ quan quản lý tiếp nhận chậm nhất ngày 30/6/2028. Đồng thời, họ phải trả đủ tiền thuế nợ gốc trong thời hạn này. Trường hợp không còn nợ gốc, cơ quan thuế đối chiếu, xác nhận trên cơ sở dữ liệu quản lý.
Cơ quan thuế dựa trên hồ sơ và dữ liệu trên hệ thống để xem xét, không tự động xóa tiền chậm nộp cho toàn bộ nhóm này.
Theo tờ trình, tổng nợ của doanh nghiệp chờ giải thể khoảng 27.805 tỷ đồng, gồm khoảng 18.090 tỷ nợ gốc và 9.715 tỷ đồng tiền chậm nộp.
Bộ Tài chính cho rằng tiền chậm nộp tiếp tục tăng trong khi nhiều người nộp thuế đã ngừng hoạt động thời gian dài, không còn tài sản, nguồn thu hoặc không thể liên hệ với người đại diện. Việc yêu cầu thanh toán toàn bộ nợ gốc và tiền chậm nộp có thể vượt khả năng tài chính, khiến họ tiếp tục bỏ mặc, không đóng mã số thuế.
Cơ chế xử lý có điều kiện được kỳ vọng khuyến khích người nộp thuế trả đủ nợ gốc, hoàn tất thủ tục khôi phục hoạt động hoặc rút khỏi thị trường. Số tiền chậm nộp thực tế được xóa phụ thuộc vào từng trường hợp đáp ứng điều kiện.
Theo dự thảo, các chính sách trên được áp dụng đến hết ngày 30/6/2028. Trường hợp phát hiện việc xóa nợ không đúng người, điều kiện hoặc số tiền, cơ quan thuế sẽ thu hồi, khôi phục khoản nợ và xử lý theo quy định.
Bộ Tài chính đánh giá đây là giải pháp đặc thù, nhằm xử lý một lần các khoản nợ tồn đọng từ lâu. Việc xác định người nộp và khoản nợ được xử lý phải dựa trên dữ liệu quản lý thuế, bảo đảm đúng điều kiện, công khai và minh bạch.
Phương Dung