Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh trình dự án luật Phát triển công nghiệp văn hóa

Chiều 24.9, trong chương trình phiên họp thứ 6, Ủy ban Thường vụ Quốc hội dành thời gian cho ý kiến về dự án luật Phát triển công nghiệp văn hóa. Bộ trưởng Bộ VH-TT-DL Lâm Thị Phương Thanh trình bày tờ trình của Chính phủ, nêu những định hướng lớn nhằm tạo động lực mới cho lĩnh vực giàu tiềm năng này. Phiên họp diễn ra trong bối cảnh Việt Nam được đánh giá đang có nhiều điều kiện thuận lợi để vươn lên trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa năng động của khu vực. Theo tờ trình, Việt Nam hiện hội tụ nguồn lực, điều kiện phát triển cùng nhu cầu thị trường ngày càng rõ nét trong nhiều lĩnh vực công nghiệp văn hóa. Tuy vậy, kết quả thực tế thời gian qua vẫn chưa tương xứng tiềm năng, khi nhiều ngành còn thiếu liên kết, thiếu nguồn lực hỗ trợ và gặp không ít rào cản pháp lý. Chính phủ cho rằng một đạo luật chuyên ngành sẽ góp phần khơi thông các nguồn lực, tạo nền tảng đồng bộ hơn cho sáng tạo, sản xuất, kinh doanh và đưa sản phẩm văn hóa đến thị trường. Dự thảo luật tập trung xử lý những vấn đề then chốt thông qua 6 nhóm nội dung chính, hướng tới hình thành môi trường phát triển đầy đủ hơn cho công nghiệp văn hóa. Một trọng tâm là xây dựng hệ sinh thái công nghiệp văn hóa, khắc phục tình trạng kết nối yếu, chia sẻ thông tin hạn chế, chuỗi giá trị chưa hoàn chỉnh và thị trường chưa phát huy hết tiềm năng. Các chính sách được đề xuất cũng nhằm tháo gỡ rào cản pháp lý khi doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân thử nghiệm công nghệ, triển khai sản phẩm, dịch vụ hoặc mô hình kinh doanh mới. Một nội dung đáng chú ý khác liên quan tài sản trí tuệ, vốn được xem là nguồn lực quan trọng trong các ngành sáng tạo hiện đại. Dự thảo hướng tới tạo hành lang pháp lý để tài sản trí tuệ có thể trở thành nguồn vốn, tài sản bảo đảm trong giao dịch tài chính, tín dụng theo quy định phù hợp. Đồng thời, dự thảo đề cập việc nhận diện, quản lý vòng đời tài sản trí tuệ dưới dạng số, hỗ trợ công cụ sáng tạo và nâng cao năng lực định giá loại tài sản này. Nhóm chính sách về nhân lực cũng được đặt trong dự án luật, với yêu cầu tháo gỡ những bất cập đang ảnh hưởng trực tiếp chất lượng phát triển ngành. Các nội dung được nêu gồm khung tham chiếu năng lực chuyên ngành, tiêu chuẩn nhà giáo, phụ cấp nghề và thù lao khi huy động nghệ sĩ, nghệ nhân, người truyền dạy di sản hoặc chuyên gia tham gia giảng dạy. Bên cạnh đó, dự thảo hướng tới cơ chế ưu đãi, thu hút và trọng dụng nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong những lĩnh vực đòi hỏi năng lực sáng tạo chuyên sâu. Thẩm tra dự án luật, Thường trực Ủy ban Văn hóa - Xã hội cơ bản tán thành 6 nhóm chính sách do Chính phủ đề xuất, đồng thời lưu ý đây là dự án luật xây dựng mới với nhiều cơ chế đặc thù. Cơ quan thẩm tra đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, bảo đảm các quy định thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành, tránh chồng chéo hoặc tạo cách hiểu khác nhau khi thực hiện. Quan điểm chung là chính sách mới cần đủ sức thúc đẩy sáng tạo, nhưng vẫn phải xác định rõ giới hạn, điều kiện và trách nhiệm quản lý. Với tài sản trí tuệ, cơ quan thẩm tra cho rằng dự thảo chỉ nên quy định những nguyên tắc định giá trong công nghiệp văn hóa cùng vai trò quản lý nhà nước đối với hoạt động này. Các chính sách về hỗ trợ tín dụng, học bổng, học phí, ưu đãi thuế thu nhập cá nhân, cơ chế lương và thưởng cũng cần được rà soát để bảo đảm hợp lý, đúng đối tượng. Chính sách nên tập trung vào lực lượng trực tiếp sáng tạo, thay vì mở rộng dàn trải, đồng thời phải làm rõ tiêu chí, điều kiện và cơ chế kiểm soát các ưu đãi sử dụng ngân sách nhà nước. Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị làm rõ phạm vi hỗ trợ và cơ chế miễn trừ trách nhiệm đối với chính sách đầu tư mạo hiểm phục vụ phát triển công nghiệp văn hóa. Những dự án đầu tư cần ưu tiên thu hút trong lĩnh vực này cũng phải được xác định cụ thể, giúp chính sách có trọng tâm và hạn chế rủi ro trong quá trình triển khai. Theo Thường trực Ủy ban Văn hóa - Xã hội, hồ sơ dự án luật đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp thứ 2, đồng thời đề nghị xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ 3 Quốc hội khóa XVI.