Bộ Y tế đang lấy ý kiến góp ý dự thảo Nghị định về tăng mức hưởng và phạm vi hưởng bảo hiểm y tế theo lộ trình, đối tượng ưu tiên phù hợp với mức đóng và khả năng cân đối Quỹ Bảo hiểm y tế.
Theo dự thảo, Bộ Y tế đề xuất mở rộng phạm vi chi trả của Quỹ Bảo hiểm y tế sang hoạt động khám sàng lọc, chẩn đoán sớm 7 bệnh ung thư gồm: ung thư cổ tử cung, ung thư vú, ung thư phổi, ung thư tiền liệt tuyến, ung thư đại trực tràng, ung thư dạ dày, ung thư gan và viêm gan B, C.
Lộ trình bảo hiểm y tế chi trả bắt đầu từ năm 2027
Theo lộ trình dự kiến, từ ngày 1/7/2027, thanh toán chi phí khám sức khỏe định kỳ cho một số đối tượng trong các đối tượng có tham gia bảo hiểm y tế quy định tại các điểm a và điểm đ khoản 2 Điều 69 và Khoản 4 Điều 72 Nghị định 165/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh theo lộ trình ưu tiên, ngân sách nhà nước chi trả cho các đối tượng và phần chi phí Quỹ Bảo hiểm y tế chưa chi trả. Mức thanh toán tối đa bằng 15% mức lương cơ sở.
Theo lộ trình đề xuất của Bộ Y tế, từ ngày 1/7/2027, thực hiện thanh toán đối với viêm gan B, C lồng ghép trong khám sức khỏe định kỳ;
Từ ngày 1/7/2028, thực hiện thí điểm thanh toán và từ ngày 1/1/2030, thực hiện thanh toán đối với ung thư cổ tử cung;
Từ ngày 1/1/2030, việc thanh toán đối với ung thư vú, ung thư phổi, ung thư tuyến tiền liệt, ung thư đại trực tràng, tăng huyết áp, đái tháo đường theo lộ trình do Bộ Y tế quy định.
Từ ngày 1/7/2027, thực hiện thanh toán trong phạm vi quyền lợi, mức hưởng của người tham gia bảo hiểm y tế đối với chi phí điều trị dinh dưỡng cho các bệnh động kinh kháng trị ở trẻ em, suy dinh dưỡng cấp tính ở trẻ dưới 6 tuổi, trẻ sơ sinh sinh non nhẹ cân theo hướng dẫn chẩn đoán và điều trị, hướng dẫn quốc gia về các dịch vụ chăm sóc và điều trị trẻ sơ sinh của Bộ Y tế.
Từ ngày 1/1/2028, thực hiện thanh toán đối với chi phí quản lý bệnh mạn tính và một số dịch vụ phòng bệnh khác.
Ngân sách nhà nước hỗ trợ khi Quỹ Bảo hiểm y tế chưa đủ khả năng cân đối
Quỹ Bảo hiểm y tế thanh toán các chi phí khám, thực hiện dịch vụ kỹ thuật cận lâm sàng, chi phí thuốc, thiết bị y tế, máu, vật tư, dụng cụ, công cụ, hóa chất và các chi phí khác (nếu có) dùng trong khám sàng lọc, chẩn đoán sớm, điều trị và điều trị dự phòng trong phạm vi quyền lợi, mức hưởng, tỷ lệ hưởng của người tham gia bảo hiểm y tế theo quy định của pháp luật về bảo hiểm y tế phù hợp với khả năng cân đối của Quỹ Bảo hiểm y tế.
Tại dự thảo, Bộ Y tế đề xuất Bộ trưởng Y tế quy định các nội dung như quy trình chuyên môn đối với khám sàng lọc, chẩn đoán sớm theo quy định; khám sức khỏe định kỳ, điều trị dinh dưỡng, điều trị dự phòng, dịch vụ phòng bệnh, quản lý bệnh mạn tính theo quy định tại Điều này;
Danh mục, tỷ lệ, mức, điều kiện thanh toán và việc thanh toán chi phí thuốc, thiết bị y tế, dịch vụ kỹ thuật y tế và các chi phí khác trong khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc, chẩn đoán sớm, điều trị dinh dưỡng, điều trị dự phòng, dịch vụ phòng bệnh, quản lý bệnh mạn tính, khám bệnh, chữa bệnh thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia bảo hiểm y tế quy định tại Điều này theo quy định tại Điều 21 của Luật Bảo hiểm y tế;
Các đối tượng và lộ trình cụ thể thực hiện khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc, quản lý bệnh mạn tính thuộc phạm vi thanh toán của Quỹ Bảo hiểm y tế.
Tại dự thảo, Bộ Y tế đề xuất ngân sách nhà nước chi cho khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc, chẩn đoán sớm một số bệnh.
Trường hợp Quỹ Bảo hiểm y tế chưa đủ khả năng cân đối để chi cho khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc, chẩn đoán sớm một số bệnh theo lộ trình quy định tại Nghị định này, Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Y tế báo cáo Chính phủ để cấp từ nguồn ngân sách nhà nước vào quỹ bảo hiểm y tế để bổ sung cho phần kinh phí còn thiếu.
Ngân sách nhà nước chi trả cho khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí theo quy định tại khoản 1 Điều 72 Nghị định số 165/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh được gửi vào Quỹ bảo hiểm y tế để chi cho các đối tượng thuộc phạm vi chi trả của ngân sách nhà nước.
Nguồn kinh phí khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí được hình thành theo quy định tại khoản này được hạch toán riêng so với nguồn Quỹ Bảo hiểm y tế.
Phát hiện sớm có thể giảm gánh nặng chi phí
Theo số liệu được nêu trong tài liệu dự thảo, mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 180.000 ca ung thư mới và hơn 120.000 trường hợp tử vong. Khoảng 350.000 người đang sống chung với bệnh ung thư.
Gánh nặng ung thư không chỉ nằm ở số ca mắc và tử vong mà còn ở chi phí điều trị, đặc biệt với những trường hợp phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn.
Năm 2023, Quỹ Bảo hiểm y tế đã chi khoảng 6.186 tỷ đồng cho điều trị 6 nhóm ung thư thường gặp gồm ung thư vú, phổi, gan, đại tràng, dạ dày và tuyến tiền liệt.
Chi phí điều trị ung thư cổ tử cung cũng cho thấy sự khác biệt đáng kể giữa các giai đoạn bệnh. Chi phí trung bình mỗi năm được ghi nhận khoảng 89,8 triệu đồng ở giai đoạn I, trong khi ở các giai đoạn II, III và IV lần lượt khoảng 136,9 triệu đồng, 138,4 triệu đồng và 136,8 triệu đồng.
Như vậy, nếu bệnh được phát hiện ở giai đoạn I, chi phí điều trị trung bình mỗi năm có thể thấp hơn khoảng 47-48,6 triệu đồng so với khi phát hiện ở các giai đoạn muộn hơn.
Tương tự, với ung thư vú, phát hiện bệnh sớm được đánh giá có thể giúp giảm khoảng 7,9-18,3 triệu đồng chi phí điều trị mỗi năm so với trường hợp phát hiện muộn.
Việc mở rộng chi trả bảo hiểm y tế cho sàng lọc, chẩn đoán sớm vì thế được Bộ Y tế định hướng không chỉ nhằm tăng quyền lợi cho người tham gia bảo hiểm mà còn góp phần chuyển trọng tâm của hệ thống y tế từ điều trị bệnh nặng sang chủ động phòng ngừa, phát hiện và can thiệp sớm.
Theo số liệu của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, đến hết tháng 6/2026, cả nước có khoảng 99,1 triệu người tham gia bảo hiểm y tế, tương đương 96,91% dân số. Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt bao phủ bảo hiểm y tế toàn dân.
Đỗ Thoa