Tại họp báo Chính phủ trưa 3/10, Thứ trưởng Y tế Vũ Mạnh Hà nhận được câu hỏi về tình trạng nâng giá thiết bị y tế và thuốc trước khi nhập khẩu về Việt Nam, như vụ án Việt Mỹ xảy ra gần đây? Bộ có giải pháp gì để chi phí thuốc, trang thiết bị y tế, nhất là hàng nhập khẩu được kê khai đúng, đủ, nhằm giảm gánh nặng chi phí cho người bệnh?
Trả lời, Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà cho biết nắm được thông tin về việc giá thiết bị y tế và thuốc trước khi nhập khẩu về Việt Nam đã bị nâng giá tại nước ngoài. Bộ Y tế đang trao đổi với cơ quan chức năng để cung cấp thông tin về vấn đề này.
Theo ông Hà, việc quản lý trang thiết bị y tế và thuốc nhập khẩu được gắn với từng khâu từ giá nhập khẩu, giá kê khai, đấu thầu mua sắm, sử dụng và thanh toán cho các bệnh viện. Thiết bị y tế được phân chia theo mức độ rủi ro, trong đó loại A, B do doanh nghiệp tự công bố; C, D do Bộ Y tế cấp số lưu hành. Theo quy định hiện hành, Nhà nước không định giá với toàn bộ thiết bị y tế mà quản lý theo pháp luật về giá, đấu thầu, hải quan, thuế và luật chuyên ngành.
Thứ trưởng Y tế Vũ Mạnh Hà trả lời tại họp báo Chính phủ, trưa 3/10. Ảnh: Hoàng Phong
Tổ chức, cá nhân nhập khẩu trang thiết bị y tế có trách nhiệm khai báo và chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực. Hải quan sẽ kiểm tra, xác định giá trị trang thiết bị nhập khẩu. "Nếu phát hiện có hành vi tạo lập giao dịch trung gian ở nước ngoài để nâng giá trước khi nhập khẩu vào Việt Nam sẽ bị xử lý theo pháp luật về hải quan, thuế, kế toán", ông nói.
Với thuốc, giá được quản lý và giám sát theo toàn bộ vòng đời, từ sản xuất, nhập khẩu đến phân phối, mua sắm và sử dụng. Cơ sở sản xuất, nhập khẩu công bố giá bán buôn dự kiện với thuốc kê đơn. Cơ sở bán buôn không được bán cao hơn mức giá đã công bố. Bộ Y tế rà soát giá so với loại tương tự trên thị trường và giá trúng thầu. Kết quả trúng thầu tại bệnh viện được công khai. Thời gian qua, cơ chế đàm phán và mua sắm tập trung quốc gia đã tiết kiệm khoảng 6.000 tỷ đồng.
Về giải pháp ngăn chặn tình trạng nâng giá thiết bị y tế ở nước ngoài trước khi nhập khẩu vào Việt Nam, Thứ trưởng Hà cho hay sẽ quản lý theo vòng đời sản phẩm, từ phân loại, nghiên cứu, sản xuất, thử nghiệm, lưu hành, kinh doanh phân phối, quảng cáo, sử dụng, thu hồi và hủy bỏ. Dữ liệu thiết bị y tế được chuẩn hóa từ số lưu hành, nhà phân phối đến giá bán, giá trúng thầu mua sắm. Danh sách cơ sở phân phối, giá kê khai cũng được cập nhật.
Việc mua sắm tập trung và đàm phán giá sẽ được mở rộng với các nhóm sản phẩm, thiết bị y tế có ít nhà cung cấp hoặc có tính đặc thù.
Với thuốc và dược phẩm, Bộ Y tế sẽ tăng cường mua sắm tập trung cấp quốc gia và đàm phán giá, tập trung vào nhóm dùng nhiều như kháng sinh, nhằm tiết kiệm chi phí. Các biệt dược gốc, thuốc sinh học được thúc đẩy sản xuất trong nước. Hệ thống dữ liệu danh mục, đề án ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số sẽ được liên thông để quản lý theo chuỗi vòng đời.
"Mục tiêu cuối cùng nhằm đưa thuốc chất lượng với giá hợp lý đến người dân và đảm bảo không đứt gãy chuỗi cung ứng thuốc thiết yếu", Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà bày tỏ.
Đến 1/10, Công an đã khởi tố 9 người trong vụ án xảy ra tại Công ty thiết bị y tế Việt Mỹ, về ba tội Nhận hối lộ, Buôn lậu và Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng. Công an thu hồi 261.000 USD và 118 tỷ đồng.
Trong số này, gần đây nhất, Cục Cảnh sát Điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03) đã khởi tố, tạm giam Thứ trưởng Y tế Trần Văn Thuấn, Phó chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ Nguyễn Huy Ngọc và Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ Lê Đình Thanh Sơn, cùng về tội Nhận hối lộ.
Đầu tháng 8, ba người của Công ty Đầu tư y tế Việt Mỹ là những bị can đầu tiên bị bắt về tội Buôn lậu và Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng, là ông Bùi Chân Phương, cựu Chủ tịch HĐQT; Hà Văn Nam, Giám đốc; Trần Thị Hồng Hạnh, phụ trách kế toán.
C03 bước đầu xác định ông Phương thành lập và điều hành các doanh nghiệp ở Việt Nam, Singapore và Hong Kong để mua đi, bán lại, nâng giá thiết bị y tế và thuốc tân dược trước khi nhập khẩu về Việt Nam. Phần lớn hàng hóa được nâng giá trước khi bán cho các cơ sở y tế trong nước, qua đó thu lợi bất chính, gây thất thu ngân sách và ảnh hưởng đến quyền lợi người bệnh.
C03 cáo buộc trong quá trình nhập khẩu thiết bị y tế, ông Phương còn lợi dụng giấy phép nhập khẩu được Bộ Y tế cấp cho thiết bị chính để khai báo thiết bị đi kèm, qua đó đưa các thiết bị khác vào Việt Nam trái quy định.
Vũ Tuân