VnExpress • 26/09/2026 18:20

Các tập đoàn Nga tìm cách lập hệ thống chống UAV Ukraine

Nhiều doanh nghiệp Nga thuê tổ hợp phòng không hoặc triển khai hệ thống tác chiến điện tử để đối phó với những đòn tập kích bằng UAV của Ukraine.

Sau khi một cơ sở thuộc tập đoàn Severstal, nhà sản xuất thép lớn nhất Nga, bị Ukraine tập kích bằng máy bay không người lái (UAV) tầm xa hồi đầu năm nay, tỷ phú Alexei Mordashov đã quyết định triển khai một hệ thống phòng không để bảo vệ nhà máy lớn nhất của họ ở ngoại ô Moskva.

Những người am hiểu vấn đề cho biết đây là một trong những ví dụ cho thấy nỗ lực tự bảo vệ mình của các tập đoàn tư nhân Nga, trong lúc Ukraine leo thang tập kích bằng UAV vào các cơ sở lọc dầu, hạ tầng trọng điểm sâu trong lãnh thổ.

Nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng tự nguyện thực hiện điều này, khiến Tổng thống Vladimir Putin ngày 24/8 ký sắc lệnh cho phép chính phủ tạm trưng dụng những cơ sở kinh tế không thực hiện các biện pháp bảo đảm an ninh, trong đó có phòng chống UAV.

Tổ hợp Pantsir Nga bắn nổ UAV Ukraine đang lao xuống mục tiêu — Tổ hợp Pantsir-S1 Nga hạ UAV Ukraine trên kho hàng tại St. Petersburg trong video công bố ngày 25/7. Video: *RusVesna*

Sau sắc lệnh của Tổng thống Putin, các doanh nghiệp Nga đã áp dụng nhiều cách để tự trang bị hệ thống phòng không bảo vệ cơ sở của mình. Một số công ty trả tiền cho Bộ Quốc phòng Nga để thuê các tổ hợp phòng không và nhân sự trực tiếp vận hành chúng.

Những doanh nghiệp khác chọn giải pháp ít tốn kém hơn là thuê kỹ sư từ các công ty quốc phòng để xây dựng hệ thống phòng không riêng, trong đó có drone đánh chặn UAV như loại mà Ukraine đã sử dụng, một nguồn tin cho biết.

Theo hãng thông tấn TASS, trong nửa đầu năm nay, các doanh nghiệp Nga đã chi hơn 440 triệu ruble (khoảng 5,2 triệu USD) cho các tổ hợp chống UAV, cao gấp 7 lần cùng kỳ năm ngoái. Con số thực tế có thể cao hơn do họ không bắt buộc phải báo cáo khoản chi cho khí tài đối phó UAV.

Ukraine gần đây đẩy mạnh sản xuất UAV và có thể mở các đợt tấn công quy mô lớn vào sâu trong lãnh thổ Nga. Theo Rochan Consulting, công ty tư vấn chuyên về lĩnh vực quốc phòng tại Ba Lan, kể từ tháng 3, UAV Ukraine đã tấn công các nhà máy lọc dầu Nga khoảng 200 lần và đánh trúng ít nhất 36 trung tâm hậu cần, trong đó có kho hàng của Ozon và Wildberries.

Khói bốc lên từ kho hàng bị UAV Ukraine tập kích ở Kotovsk, tỉnh Tambov, Nga ngày 26/8. Ảnh: Reuters — Khói bốc lên từ kho hàng bị UAV Ukraine tập kích ở Kotovsk, tỉnh Tambov, Nga ngày 26/8. Ảnh: *Reuters*

Wildberries bắt đầu lắp lưới thép xung quanh một số nhà kho của họ để chống UAV. "Tuy nhiên, lưới chống UAV không hiệu quả đối với các đợt tấn công quy mô lớn. UAV đầu tiên có thể bị lưới chắn chặn lại, nhưng những chiếc sau đó sẽ lao qua lỗ thủng trên lưới để đánh trúng mục tiêu", Petr Kozlov, biên tập viên báo RG của Nga, nhận định.

UAV của Ukraine có kích thước tương đối lớn và việc đánh chặn chúng bằng drone chuyên dụng, vốn dựa vào trọng lượng của bản thân thay vì dùng đầu đạn để phá hủy mục tiêu, "thiếu hiệu quả và nguy cơ gây cháy", chuyên gia Nga về phòng chống UAV Andrey Bednarsky cho biết.

Luật pháp Nga hiện chưa cho phép sử dụng drone đánh chặn mang đầu đạn để bảo vệ các cơ sở dân sự, do nguy cơ chúng có thể gây thương vong cho người dân ở khu vực lân cận.

Bên cạnh các hệ thống phòng không, một số doanh nghiệp Nga đã triển khai hệ thống tác chiến điện tử để đối phó UAV. "Tuy nhiên, đây không phải là giải pháp tối ưu. Biện pháp đáng tin cậy nhất là bắn hạ UAV khi nó đang bay, thay vì cố gắng đánh lừa hệ thống định vị hay làm mù thiết bị quang học của chúng", Kozlov cho biết.

Cách doanh nghiệp Nga lập lưới phòng không chống UAV Nga — Lính Nga dùng drone đánh chặn hạ UAV Ukraine trong video công bố ngày 26/9. Video: *Lost Armour*

Lãnh thổ rộng lớn trở thành một trong những điểm yếu trong hệ thống phòng thủ của Nga, khi các đơn vị phòng không của quân đội bị dàn mỏng, khó bảo vệ toàn diện. Điều này khiến chính phủ Nga quyết định đưa phòng chống UAV thành trách nhiệm chung của mọi người, kể cả các doanh nghiệp tư nhân, thay vì chỉ giao phó cho quân đội.

Giới chức Nga hồi đầu tháng 9 ra sắc lệnh cho phép nhân viên bưu chính mang theo vũ khí để đối phó UAV, song chưa nêu rõ cụ thể loại nào. Các nhân viên an ninh tư nhân cũng có thể được trang bị khí tài phù hợp để đối phó UAV.

Các công ty Nga đang tìm kiếm nhân viên an ninh có khả năng tuần tra khu vực, quan sát bầu trời, phát hiện và bắn hạ UAV. Một bảng tin tuyển dụng tại khu vực Moskva đưa ra mức lương khởi điểm 240.000 ruble (gần 3.000 USD) cùng các khoản thưởng theo hiệu suất công việc cho nhiệm vụ này.

Trong khi đó, công việc bảo vệ cầu Crimea, nối giữa bán đảo cùng tên với vùng Krasnodar, có thể mang lại mức thu nhập gấp đôi, lên tới khoảng 6.000 USD. Một số vị trí yêu cầu ký hợp đồng một năm với Bộ Quốc phòng Nga và đảm bảo người được tuyển dụng sẽ không cần ra tiền tuyến.

Lính Nga bị hất văng khi tập bắn súng máy chống UAV — Quân nhân Nga sử dụng súng YakB-12.7 gắn trên xe tải để chống UAV trong video công bố ngày 15/5. Video: *Voenny Osvedomitel*

Ukraine cũng gặp phải những vấn đề tương tự Nga. Trong trường hợp phòng không Ukraine cạn tên lửa đánh chặn, chủ các doanh nghiệp nước này có thể được yêu cầu cung cấp thiết bị tác chiến điện tử, song chúng sẽ được quân đội vận hành và tích hợp vào hệ thống phòng không chung của quốc gia.

Theo chính trị gia Nga Oleg Tsarev, việc trao cho các doanh nghiệp tư nhân cơ hội để tự bảo vệ cơ sở của mình là điều đúng đắn. Một UAV Ukraine có giá 1.000-5.000 USD, trong khi chi phí khắc phục thiệt hại tại nhà máy lọc dầu bị tập kích có thể lên tới hàng trăm triệu USD.

"Chủ doanh nghiệp được lắp đặt hệ thống phòng không sẽ có thể bảo vệ cơ sở của mình với chi phí thấp hơn, nhanh hơn và không cần đến ngân sách", ông Tsarev nói.

Nguyễn Tiến (Theo WSJ, RG, TASS, AP)

Sau khi một cơ sở thuộc Severstal, tập đoàn thép lớn nhất Nga, bị Ukraine tập kích bằng UAV tầm xa hồi đầu năm, tỷ phú Alexei Mordashov quyết định tăng cường bảo vệ nhà máy lớn nhất của doanh nghiệp ở ngoại ô Moskva. Động thái này cho thấy các tập đoàn tư nhân Nga đang phải tự tìm cách phòng thủ, trong bối cảnh Ukraine mở rộng những đợt tấn công bằng UAV vào các mục tiêu nằm sâu trong lãnh thổ Nga. Các cơ sở lọc dầu, kho hàng và hạ tầng trọng yếu trở thành mục tiêu đáng lo ngại, buộc doanh nghiệp phải tính toán phương án ứng phó thay vì chỉ trông chờ vào lực lượng phòng không quân đội. Tình trạng này khiến Tổng thống Vladimir Putin ngày 24/8 ký sắc lệnh cho phép chính phủ tạm trưng dụng những cơ sở kinh tế không thực hiện biện pháp bảo đảm an ninh, trong đó có nhiệm vụ phòng chống UAV. Sau sắc lệnh, nhiều doanh nghiệp Nga bắt đầu xây dựng hoặc thuê các hệ thống phòng không riêng để bảo vệ nhà máy, kho hàng và những cơ sở quan trọng khác. Một số công ty trả tiền cho Bộ Quốc phòng Nga để thuê tổ hợp phòng không cùng nhân sự vận hành, trong khi những doanh nghiệp khác chọn phương án ít tốn kém hơn. Theo phương án thứ hai, doanh nghiệp thuê kỹ sư từ các công ty quốc phòng để thiết kế hệ thống phòng thủ phù hợp với từng địa điểm, thậm chí nghiên cứu drone đánh chặn UAV. Đây là loại khí tài từng được Ukraine sử dụng, nhưng việc áp dụng tại các cơ sở dân sự Nga vẫn gặp nhiều giới hạn về hiệu quả, chi phí và an toàn. Theo TASS, trong nửa đầu năm nay, các doanh nghiệp Nga đã chi hơn 440 triệu ruble, tương đương khoảng 5,2 triệu USD, cho các tổ hợp chống UAV. Khoản chi này cao gấp bảy lần cùng kỳ năm ngoái, dù con số thực tế có thể lớn hơn vì doanh nghiệp không bắt buộc báo cáo toàn bộ chi phí dành cho khí tài đối phó UAV. Ukraine gần đây đẩy mạnh sản xuất UAV, làm gia tăng lo ngại về những đợt tấn công quy mô lớn nhằm vào các mục tiêu sâu trong lãnh thổ Nga. Rochan Consulting, công ty tư vấn quốc phòng tại Ba Lan, ước tính UAV Ukraine đã tấn công các nhà máy lọc dầu Nga khoảng 200 lần kể từ tháng 3. Cũng theo Rochan Consulting, những cuộc tập kích này đánh trúng ít nhất 36 trung tâm hậu cần, trong đó có các kho hàng thuộc Ozon và Wildberries, hai hệ thống thương mại điện tử lớn của Nga. Wildberries đã bắt đầu lắp lưới thép xung quanh một số nhà kho nhằm giảm nguy cơ UAV lao thẳng vào công trình và hàng hóa bên trong. Tuy nhiên, Petr Kozlov, biên tập viên báo RG của Nga, cảnh báo lưới chống UAV khó phát huy tác dụng nếu đối phương triển khai một đợt tấn công với số lượng lớn. Theo lập luận của Kozlov, chiếc UAV đầu tiên có thể bị lưới chắn lại, nhưng những chiếc tiếp theo sẽ tận dụng lỗ thủng để tiếp tục lao vào mục tiêu. Chuyên gia Nga về phòng chống UAV Andrey Bednarsky cũng cho rằng việc dùng drone chuyên dụng để đánh chặn UAV Ukraine còn thiếu hiệu quả, bởi những khí tài này thường dựa vào trọng lượng va chạm thay vì đầu đạn phá hủy mục tiêu. Cách đánh chặn như vậy đồng thời có thể làm phát sinh nguy cơ cháy, nhất là tại nhà máy, kho hàng hoặc khu vực tập trung nhiên liệu. Luật pháp Nga hiện chưa cho phép sử dụng drone đánh chặn mang đầu đạn để bảo vệ các cơ sở dân sự, do lo ngại khí tài này có thể gây thương vong cho người dân sống hoặc làm việc ở khu vực lân cận. Bên cạnh hệ thống phòng không, một số doanh nghiệp Nga còn triển khai tác chiến điện tử để gây nhiễu UAV, làm rối hệ thống định vị hoặc hạn chế khả năng quan sát của thiết bị quang học. Dù vậy, Kozlov nhận định biện pháp đáng tin cậy nhất vẫn là bắn hạ UAV khi chúng đang bay, thay vì chỉ cố gắng đánh lừa hệ thống dẫn đường. Lãnh thổ rộng lớn, cùng việc các đơn vị phòng không quân đội bị dàn mỏng, đang trở thành điểm yếu khiến Nga khó bảo vệ toàn diện mọi mục tiêu quan trọng. Chính phủ Nga vì thế chuyển phòng chống UAV thành trách nhiệm chung, bao gồm cả doanh nghiệp tư nhân, thay vì chỉ giao nhiệm vụ này cho quân đội. Đầu tháng 9, giới chức Nga còn ra sắc lệnh cho phép nhân viên bưu chính mang theo vũ khí để đối phó UAV, dù văn bản chưa nêu cụ thể loại vũ khí nào, đồng thời cho phép nhân viên an ninh tư nhân được trang bị khí tài phù hợp.

Xem thêm tại VnExpress