EU nhất trí giải ngân gói viện trợ quân sự từ Cơ chế Hòa bình châu Âu cho Ukraine sau ba năm đình trệ vì sự phản đối của Hungary.
Các nước Liên minh châu Âu (EU) đạt được đồng thuận chính trị tại cuộc họp Ủy ban Chính trị và An ninh EU ở Brussels ngày 25/9 về giải ngân 6,6 tỷ euro (hơn 7,5 tỷ USD) để hỗ trợ quân sự cho Ukraine.
Gói viện trợ này nằm trong khuôn khổ Cơ chế Hòa bình châu Âu (EPF), được thiết kế để EU hoàn trả một phần chi phí vũ khí mà các nước thành viên cung cấp cho Ukraine, qua đó thúc đẩy hỗ trợ quân sự cho Kiev mà không lo ngại thâm hụt ngân sách.
Binh sĩ Ukraine vác đạn pháo ở mặt trận vùng Donetsk tháng 11/2025. Ảnh: AFP
Trong những năm đầu xung đột, đây là một trong những kênh hỗ trợ chủ chốt của EU cho Ukraine và thường xuyên được liên minh này bổ sung ngân sách. Tuy nhiên, Hungary dưới thời thủ tướng Viktor Orban phủ quyết chương trình này vào tháng 5/2023, khiến các khoản viện trợ bị đình trệ từ đó đến nay.
Budapest khi đó phản đối quyết định của Ukraine đưa OTP Bank, ngân hàng thương mại lớn nhất Hungary, vào danh sách "các nhà tài trợ quốc tế cho chiến tranh", ám chỉ mối liên hệ với quân đội Nga. Danh sách này bị Ukraine đình chỉ vào năm 2024 sau sức ép từ các đồng minh phương Tây, nhưng Hungary vẫn duy trì quyền phủ quyết đối với EPF.
Bế tắc chỉ được tháo gỡ trong năm nay, sau khi ông Orban thất bại trong cuộc bầu cử quốc hội tháng 4 và ông Peter Magyar trở thành tân Thủ tướng Hungary. Các nước EU sau đó nối lại đàm phán về phương án giải ngân khoản tiền bị đình trệ.
Đại diện Cấp cao EU về Chính sách An ninh và Đối ngoại Kaja Kallas thông báo quyết định này là "tin tốt cho Ukraine".
Theo bà Kallas, gói viện trợ lần này được chia thành ba phần. Trong đó, 4,7 tỷ euro được dùng để hoàn trả cho các nước thành viên đã cung cấp vũ khí cho Ukraine, 1 tỷ euro dành cho hoạt động mua sắm chung thiết bị quân sự và 900 triệu euro sẽ được dành cho chương trình huấn luyện lực lượng vũ trang Ukraine.
Bà Kaja Kallas trong cuộc họp báo tại trụ sở EU ở Brussels, Bỉ tháng 2/2025. Ảnh: AFP
Bà Kallas tiết lộ một số nước thành viên đã đồng ý chuyển trực tiếp phần tiền được hoàn trả cho Ukraine, song không nêu cụ thể. Khoản tiền này về lý thuyết đã được "cởi trói", chờ được giải ngân một khi EU thông qua các văn bản pháp lý theo thủ tục.
Quyết định được đưa ra trong bối cảnh Ukraine đang đối mặt tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng ngân sách quốc phòng, khoảng 27 tỷ USD. Ủy ban châu Âu và Quỹ Tiền tệ Quốc tế đang đàm phán với Kiev để tìm giải pháp cho khoản thiếu hụt này.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cảnh báo vấn đề ngân sách cần được giải quyết trong tháng 10-11 để nước này có thể thanh toán các đơn hàng máy bay không người lái dự kiến được giao trong ba tháng đầu năm 2027.
Thanh Danh (Theo Euro News, AFP)
Các nước Liên minh châu Âu đạt đồng thuận chính trị về việc giải ngân 6,6 tỷ euro, tương đương hơn 7,5 tỷ USD, hỗ trợ quân sự cho Ukraine. Quyết định được đưa ra tại cuộc họp Ủy ban Chính trị và An ninh EU ở Brussels ngày 25/9, mở đường tháo gỡ bế tắc kéo dài. Theo VnExpress, khoản tiền thuộc Cơ chế Hòa bình châu Âu, công cụ giúp EU hoàn trả một phần chi phí vũ khí mà thành viên cung cấp cho Kiev.
EPF từng là một trong những kênh hỗ trợ chủ chốt của EU dành cho Ukraine trong những năm đầu xung đột, liên tục được bổ sung ngân sách. Cơ chế này giúp các nước thành viên duy trì viện trợ quân sự mà giảm lo ngại về tác động trực tiếp lên ngân sách quốc gia. Với gói mới, EU tiếp tục chia sẻ gánh nặng tài chính, đồng thời khuyến khích các nước duy trì việc chuyển giao vũ khí cho Ukraine.
Tuy nhiên, chương trình bị đình trệ từ tháng 5/2023, sau khi Hungary dưới thời Thủ tướng Viktor Orban sử dụng quyền phủ quyết. Budapest phản đối việc Ukraine đưa OTP Bank, ngân hàng thương mại lớn nhất Hungary, vào danh sách các nhà tài trợ quốc tế cho chiến tranh. Ukraine khi đó ám chỉ ngân hàng này có mối liên hệ với quân đội Nga, cáo buộc mà Hungary cho rằng ảnh hưởng đến lợi ích của mình.
Ukraine đình chỉ danh sách trên vào năm 2024, sau sức ép từ các đồng minh phương Tây, nhưng động thái này chưa lập tức chấm dứt sự phản đối của Budapest. Hungary vẫn giữ quyền phủ quyết đối với EPF, khiến những khoản hỗ trợ đã thống nhất về nguyên tắc tiếp tục bị treo. Việc giải ngân chỉ bắt đầu có cơ hội nối lại trong năm nay, khi cục diện chính trị tại Hungary thay đổi đáng kể.
Bế tắc được tháo gỡ sau khi ông Orban thất bại trong cuộc bầu cử quốc hội tháng 4, còn ông Peter Magyar trở thành tân Thủ tướng Hungary. Các nước EU sau đó nối lại đàm phán, tập trung tìm phương án phân bổ khoản tiền đã bị đình trệ trong thời gian dài. Đại diện Cấp cao EU về Chính sách An ninh và Đối ngoại Kaja Kallas gọi quyết định mới là tin tốt cho Ukraine, dù tiền chưa thể chuyển ngay lập tức.
Theo kế hoạch được bà Kallas công bố, 4,7 tỷ euro sẽ hoàn trả cho các nước thành viên từng cung cấp vũ khí cho Ukraine. Một tỷ euro khác dành cho hoạt động mua sắm chung thiết bị quân sự, giúp các nước phối hợp tốt hơn thay vì tiến hành riêng lẻ. Phần còn lại, trị giá 900 triệu euro, được dành cho chương trình huấn luyện lực lượng vũ trang Ukraine trong thời gian tới.
Bà Kallas cho biết một số nước thành viên đã đồng ý chuyển trực tiếp phần tiền được hoàn trả cho Ukraine, nhưng không tiết lộ danh tính cụ thể. Về lý thuyết, khoản hỗ trợ đã được cởi trói, song vẫn cần EU thông qua các văn bản pháp lý theo đúng thủ tục trước khi giải ngân. Điều đó đồng nghĩa Ukraine đã nhận tín hiệu tích cực, nhưng thời điểm dòng tiền thực sự đến nơi còn phụ thuộc quy trình hành chính.
Quyết định của EU xuất hiện khi Ukraine đối mặt thiếu hụt nghiêm trọng ngân sách quốc phòng, ước tính khoảng 27 tỷ USD. Ủy ban châu Âu cùng Quỹ Tiền tệ Quốc tế đang đàm phán với Kiev, nhằm tìm giải pháp lấp khoảng trống tài chính lớn này. Tổng thống Volodymyr Zelensky cảnh báo vấn đề cần được xử lý trong tháng 10 và tháng 11, để Ukraine thanh toán các đơn hàng máy bay không người lái dự kiến giao trong ba tháng đầu năm 2027.
