Từ ngày 15.11.2026, một thay đổi căn bản sẽ diễn ra trong quan hệ giữa phụ huynh và nhà trường. Theo Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT, ban đại diện cha mẹ học sinh không được thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ.
Quy định này đi thẳng vào thực tế quen thuộc ở nhiều nơi: đầu năm họp phụ huynh, thống nhất một mức đóng, gom thành quỹ lớp, sau đó một người giữ tiền để chi dần cho các hoạt động trong năm.
Từ ngày 15.11.2026, ban đại diện cha mẹ học sinh không được thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ
ảnh: T.N TẠO BỞI AI
Những lớp đã thu quỹ từ đầu năm học thì số tiền còn lại xử lý ra sao?
Tinh thần của quy định mới là hợp lý. Một khoản tiền được gọi là "tự nguyện" nhưng lại có mức bình quân, danh sách người đã đóng và chưa đóng, thậm chí có thời hạn hoàn thành thì rất dễ trở thành nghĩa vụ tài chính trên thực tế. Nhưng cấm cách thu cũ mới giải quyết được một nửa vấn đề. Những lớp đã thu quỹ từ đầu năm học thì số tiền còn lại xử lý ra sao?
Thông tư 81 thay thế Thông tư 55/2011 bắt đầu có hiệu lực áp dụng từ ngày 15.11.2026. Ban đại diện cha mẹ học sinh được thành lập trước thời điểm này vẫn tiếp tục hoạt động đến hết nhiệm kỳ. Nghĩa là ban phụ huynh cũ không tự động giải thể, nhưng từ ngày Thông tư 81 có hiệu lực, hoạt động của ban phải đặt trong khuôn khổ pháp lý mới, trong đó có nguyên tắc không thu, không tiếp nhận và không quản lý tiền hỗ trợ.
Vấn đề khó nhất là số dư của những "quỹ lớp" đã hình thành trước ngày 15.11. Theo Thông tư 55 đang còn hiệu lực hiện nay, kinh phí hoạt động của ban đại diện cha mẹ học sinh lớp có thể hình thành từ sự ủng hộ tự nguyện của cha mẹ học sinh và nguồn tài trợ hợp pháp khác. Ban đại diện được quản lý, sử dụng kinh phí nhưng phải công khai, dân chủ và không được quy định mức ủng hộ bình quân. Thông tư cũ cũng đã cấm thu cho nhiều nội dung như vệ sinh lớp học, mua sắm trang thiết bị, hỗ trợ công tác quản lý, tổ chức dạy học, sửa chữa trường lớp hay khen thưởng cán bộ, giáo viên.
Vì vậy nếu một khoản tiền được thu trước ngày 15.11 trong thời gian Thông tư 55 còn hiệu lực và việc thu thực sự tự nguyện, đúng mục đích, đúng phạm vi được phép thì không thể chỉ vì quy định sau đó thay đổi mà mặc nhiên coi việc thu trước đây là trái pháp luật. Ngược lại, khoản nào vốn đã thu sai theo quy định cũ thì cũng không thể lấy lý do "thu trước ngày 15.11" để hợp thức hóa.
Điều đáng nói là Thông tư 81 chỉ có quy định chuyển tiếp đối với nhiệm kỳ của ban đại diện, chưa có quy định riêng trả lời câu hỏi số tiền ban đang giữ sẽ phải xử lý thế nào khi từ ngày 15.11 chính ban đó không còn được "quản lý tiền hỗ trợ". Đây là một khoảng chuyển tiếp rất thực tế mà cơ quan quản lý giáo dục cần sớm hướng dẫn.
Trong khi chưa có hướng dẫn cụ thể, cách thận trọng và minh bạch nhất là các lớp nên chốt lại quỹ trước ngày thông tư mới có hiệu lực. Ban đại diện cần công khai số đã thu, số đã chi, nội dung chi và số dư còn lại. Với số tiền chưa gắn với một nghĩa vụ chi hợp pháp đã được xác định, phương án an toàn nhất về nguyên tắc là hoàn trả cho những người đã đóng.
Cũng cần nói rõ rằng hiện nay chưa có căn cứ để khẳng định mọi số dư đều bắt buộc phải hoàn trả theo thủ tục duy nhất. Nhưng điều chắc chắn không nên làm là mặc nhiên chuyển tiền sang một phụ huynh khác giữ, đổi tên "quỹ lớp" thành "quỹ tình nguyện" hoặc tiếp tục duy trì tài khoản chung nhưng không để ban đại diện đứng tên. Nếu bản chất vẫn là gom tiền của cả lớp để một người giữ và chi dần thì chỉ thay đổi người cầm tiền chứ chưa thay đổi cơ chế mà quy định mới muốn loại bỏ.
Đừng để việc nhỏ của học sinh thành khoảng trống
Vậy từ sau ngày 15.11, những hoạt động, việc nhỏ của lớp sẽ được thực hiện bằng cách nào? Điều 17 của điều lệ mới thực ra đã mở ra một cơ chế khác.
Khi cần hỗ trợ cho một hoạt động cụ thể thuộc nhiệm vụ, quyền của ban đại diện và hoạt động đó đã được xác định trong kế hoạch, ban có thể thông tin công khai về mục đích, nội dung và nhu cầu hỗ trợ. Cha mẹ học sinh tự quyết định có hỗ trợ hay không. Nếu hỗ trợ thì có thể cung cấp trực tiếp hàng hóa, dịch vụ hoặc thanh toán trực tiếp cho tổ chức, cá nhân cung cấp hàng hóa, dịch vụ. Ban đại diện không cầm tiền. Có thể hiểu đây là sự thay đổi từ mô hình "lập quỹ trước, tìm việc để chi sau" sang "có việc cụ thể rồi mới hỗ trợ cho chính việc đó".
Quan trọng hơn, khoản 4 điều 17 còn quy định ban đại diện không được ấn định mức hỗ trợ, mức bình quân, mức tối thiểu, thời hạn hỗ trợ hay lập danh sách phụ huynh phải đóng. Nếu nguồn hỗ trợ thực tế không đủ thì phải điều chỉnh nội dung hoặc quy mô hoạt động, chứ không phải chia phần thiếu cho từng gia đình để thu cho đủ. Ví dụ, nếu có một hoạt động phù hợp mà học sinh cần nước uống, đồ ăn nhẹ hoặc một dịch vụ cụ thể, phụ huynh có thể tự nguyện cung cấp trực tiếp hoặc thanh toán thẳng cho đơn vị cung cấp. Không cần và cũng không được gom trước một khoản tiền chung để chờ chi.
Tuy nhiên, từ đây phát sinh một ranh giới còn quan trọng hơn: việc đó thuộc hoạt động phối hợp của cha mẹ học sinh hay vốn là trách nhiệm của nhà trường?
Điều lệ mới quy định rất rõ không được đề nghị hoặc sử dụng hỗ trợ của phụ huynh cho xây dựng, sửa chữa cơ sở vật chất, mua sắm và bảo dưỡng trang thiết bị, hoạt động quản trị, quản lý, chuyên môn, việc tổ chức thực hiện chương trình, kế hoạch giáo dục, trả tiền công, tiền thưởng, quà tặng cho cán bộ quản lý, giáo viên, nhân sự hỗ trợ giáo dục cũng như những dịch vụ thường xuyên như bảo vệ, vệ sinh, trông giữ phương tiện.
Quy định này rất đáng chú ý bởi lâu nay nhiều khoản chi được gọi chung là "vì các con", nhưng thực chất lại thuộc trách nhiệm tổ chức hoạt động giáo dục của nhà trường. Không thể cứ việc gì cuối cùng có lợi cho học sinh thì đều chuyển thành trách nhiệm đóng góp của phụ huynh.
Ví dụ, với chuyện các em tập văn nghệ, nếu đó là tiết mục thuộc hội thi, chương trình hay kế hoạch giáo dục do nhà trường tổ chức thì những chi phí thuộc trách nhiệm tổ chức hoạt động không thể mặc nhiên đẩy sang quỹ lớp. Nhưng nếu trong một hoạt động phối hợp phù hợp có phụ huynh tự nguyện mang nước uống, đồ ăn nhẹ cho các em hoặc thanh toán trực tiếp một dịch vụ được phép hỗ trợ thì đó lại là câu chuyện khác. Mấu chốt không nằm ở số tiền lớn hay nhỏ mà ở việc ai có trách nhiệm thực hiện hoạt động đó và hỗ trợ được thực hiện theo phương thức nào.
Cần sớm làm rõ 2 vấn đề
Để quy định này vận hành suôn sẻ, Bộ GD-ĐT và các cơ quan quản lý giáo dục cần sớm làm rõ 2 vấn đề.
Thứ nhất là cơ chế xử lý số dư quỹ đã thu hợp pháp trước ngày 15.11. Thứ hai là ranh giới cụ thể giữa những chi phí thuộc trách nhiệm của nhà trường và những hoạt động mà cha mẹ học sinh có thể tự nguyện đồng hành.
Tinh thần của Thông tư 81 đã khá rõ. Không còn quỹ tiền mặt do ban đại diện nắm giữ, không chia đều nghĩa vụ cho từng gia đình, không lấy hai chữ tự nguyện làm vỏ bọc cho áp lực đóng góp. Nhưng những hoạt động nhỏ, thiết thực và có ích cho học sinh vẫn có thể tiếp tục nếu xác định đúng trách nhiệm và thực hiện đúng cách.