Chàng trai gây quỹ bảo tồn tê tê, giành học bổng toàn phần New Zealand

Cao Minh Chí - sinh năm 2002 - tốt nghiệp loại giỏi ngành truyền thông đa phương tiện Trường đại học FPT tại TP.HCM với GPA 8,4/10. Chí hiện học thạc sĩ ngành phát triển quốc tế và quy hoạch tại Trường đại học Otago bằng học bổng Manaaki của Chính phủ New Zealand.

Bài tập thành dự án thật

Vài năm trước, Chí biết đến Trung tâm Bảo tồn động vật hoang dã tại Việt Nam (Save Vietnam's Wildlife) trong lúc tìm nơi thực tập và làm tình nguyện. Công việc hỗ trợ truyền thông giúp bạn hiểu rõ hơn tình trạng săn bắt, buôn bán các loài nguy cấp, trong đó có tê tê.

Cùng thời điểm ấy, môn quan hệ công chúng yêu cầu sinh viên chọn một vấn đề xã hội để xây dựng kế hoạch truyền thông. Chí cùng các thành viên chọn tê tê vì nhận thấy rất ít người hiểu về loài vật này. Bài tập sau đó được phát triển thành đồ án tốt nghiệp "Đưa tê tê về nhà".

Trong vai trò trưởng nhóm, Chí phụ trách nghiên cứu vấn đề, xác định thông điệp, xây dựng kế hoạch, quản lý nội dung mạng xã hội, liên hệ báo chí và kết nối đối tác. Nhóm còn sản xuất một video âm nhạc kể về cá thể tê tê bị bắt khỏi rừng và mong chờ ngày được giải cứu.

Video vừa phát hành đã bị YouTube hạn chế do liên quan đến động vật hoang dã. Lượng tương tác trên TikTok cũng thấp hơn dự kiến. Nhóm phải rà lại cách thể hiện nội dung rồi chuyển trọng tâm sang hoạt động "Nhận nuôi bé tê tê", kêu gọi người tham gia đóng góp kinh phí và tìm hiểu quá trình cứu hộ.

Chiến dịch ghi nhận hơn 500.000 lượt tiếp cận, hơn 5.000 lượt tương tác và huy động hơn 50 triệu đồng. Toàn bộ tiền gây quỹ được chuyển cho Trung tâm Bảo tồn động vật hoang dã tại Việt Nam để hỗ trợ thức ăn, vật tư y tế, dụng cụ chăm sóc và quá trình phục hồi tê tê trước lúc tái thả.

Dự án cũng gợi cho Chí câu hỏi về những yếu tố khiến người trẻ sẵn sàng tham gia bảo tồn động vật hoang dã. Bạn thực hiện nghiên cứu với 377 người thuộc Gen Z tại TP.HCM và nhận thấy chuẩn mực xã hội cùng cảm nhận rằng bản thân có khả năng hành động tạo ảnh hưởng mạnh nhất đến ý định tham gia bảo tồn tê tê.

Nghiên cứu được đăng năm 2025 trên tạp chí Kỹ thuật môi trường và quản lý cảnh quan. Trước đó, năm 2023, Chí cùng nhóm sinh viên đã trình bày một nghiên cứu về trí tuệ cảm xúc tại Hội nghị Giáo dục Đông Nam Á ở Singapore.

Hơn 20 lần sửa bài luận nộp học bổng Manaaki

Chí tốt nghiệp đại học tháng 12-2024, biết đến học bổng Manaaki vào tháng 1-2025 và nộp hồ sơ trong đợt tuyển sinh tháng 2. Bạn trúng tuyển ngay lần ứng tuyển đầu tiên.

Các bài luận khiến Chí tốn nhiều công sức nhất. Bạn phải giải thích mối liên hệ giữa ngành truyền thông, hai nghiên cứu khoa học, dự án bảo tồn, chương trình thạc sĩ đã chọn và kế hoạch làm việc tại Việt Nam sau khi tốt nghiệp.

"Mình đã chỉnh sửa các bài luận rất nhiều lần, có thể trên dưới 20 lần", Chí kể. Mỗi lần sửa, bạn xem lại cách kể câu chuyện, chọn trải nghiệm cần đưa vào và kiểm tra mức độ thống nhất giữa quá trình đã qua với mục tiêu sắp tới.

Chí từng lo hồ sơ thiếu sức cạnh tranh vì kinh nghiệm làm việc còn ít. Thời điểm nộp đơn, bạn có khoảng hai năm làm những công việc liên quan đến truyền thông, phần lớn qua hoạt động tình nguyện và dự án cộng đồng.

Bạn tập trung trình bày cụ thể mình đã làm gì, hiểu thêm vấn đề nào và hình thành năng lực ra sao. Dự án tê tê giúp Chí giải thích lý do muốn học sâu về phát triển quốc tế, chính sách môi trường và sự tham gia của cộng đồng.

Trong vòng phỏng vấn, hội đồng hỏi kỹ kế hoạch nghiên cứu tại New Zealand, lý do chương trình Phát triển quốc tế và Quy hoạch phù hợp với Chí, cùng khả năng áp dụng kiến thức tại Việt Nam.

Hiện Chí tiếp tục nghiên cứu vai trò của truyền thông đối với chính sách bảo tồn và hành vi của người trẻ. Bạn dự kiến khảo sát Gen Z, đồng thời phỏng vấn tổ chức bảo tồn, chuyên gia, cơ quan quản lý và người làm truyền thông môi trường.

Sau chương trình thạc sĩ, Chí dự định trở về Việt Nam để tham gia các dự án về động vật hoang dã và môi trường. Mục tiêu lâu dài của bạn là trở thành giảng viên, học tiến sĩ và tiếp tục nghiên cứu các vấn đề phát triển tại Việt Nam.

Năng động, chủ động và có tinh thần nghiên cứu

Từng có thời gian đồng hành cùng Chí, TS Lê Thị Mỹ Danh - giảng viên cao cấp về truyền thông đa phương tiện, Trường đại học Công nghệ thông tin (Đại học Quốc gia TP.HCM) - nhận xét Chí gây ấn tượng bởi sự năng động, thường chủ động đưa ra ý tưởng, kết nối các thành viên và dẫn dắt dự án nhóm.

Cô nhận xét khả năng nghiên cứu của Chí thể hiện rõ ở môn phương pháp nghiên cứu trong truyền thông. Cô bắt đầu khuyến khích sinh viên đưa các bài nghiên cứu đi hội thảo, xuất bản, và Chí là một trong những bạn nghiêm túc theo đuổi hướng này. Sau cùng, các bạn có cơ hội trình bày tại một hội nghị khoa học quốc tế ở Singapore.

Theo cô Mỹ Danh, Chí hiện đã xác định rõ mục tiêu dài hạn và nghiêm túc hơn với con đường đã chọn, song vẫn giữ sự chủ động và tinh thần cầu tiến. "Đi được đến đâu vẫn là nỗ lực của chính Chí", cô nói.

Ứng viên Việt Nam đang có nhiều cơ hội nộp hồ sơ học bổng thạc sĩ, tiến sĩ tại Anh, Đức, Thụy Sĩ... cùng nhiều chương trình liên kết tại châu Âu.