Các khoản bị đề xuất hủy liên quan đến chương trình phục vụ người không phải công dân Mỹ, các chương trình đa dạng, công bằng và hòa nhập hoặc những khoản chi mà chính quyền cho là không cần thiết. Chính phủ Mỹ tuyên chiến với tình trạng gian lận ngân sách liên bang Tòa án liên bang chặn lệnh cắt ng...
Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đề xuất hủy khoảng 810 triệu USD ngân sách liên bang đã được Quốc hội Mỹ phê chuẩn nhưng chưa chi, thông qua cơ chế gọi là “hủy bỏ túi” (pocket rescission).
Đây là lần thứ hai chính quyền Tổng thống Trump sử dụng cơ chế gây tranh cãi này để cắt giảm những khoản chi mà Nhà Trắng cho là không còn cần thiết hoặc không phù hợp với ưu tiên chính sách.
Văn phòng Quản lý và Ngân sách Nhà Trắng (OMB) công bố đề xuất trên vào ngày 25/9, chỉ vài ngày trước khi tài khóa 2026 kết thúc vào ngày 30/9. Đề xuất gồm 11 khoản chi thuộc bảy bộ và cơ quan liên bang, cùng một số chương trình hỗ trợ quốc tế.
Khoản lớn nhất, khoảng 567 triệu USD, thuộc Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh (HHS), dành cho các chương trình phục vụ người không phải công dân Mỹ, trong đó có người tị nạn và trẻ vị thành niên không có người đi cùng. Nhà Trắng cho rằng nhu cầu đối với khoản ngân sách này đã giảm đáng kể do chính sách kiểm soát biên giới.
Các khoản khác gồm 70 triệu USD dành cho nghiên cứu, học bổng và hỗ trợ học thuật; 56 triệu USD từ chương trình hỗ trợ các tổ chức tư vấn nhà ở của Bộ Gia cư và Phát triển Đô thị; 28 triệu USD từ các khoản tài trợ của HHS mà Nhà Trắng đánh giá là lãng phí hoặc trùng lặp; và 25 triệu USD từ chương trình hỗ trợ học sinh di cư của Bộ Giáo dục.
Đề xuất còn hủy hai khoản, mỗi khoản 15 triệu USD, thuộc Bộ Tư pháp và Bộ An ninh Nội địa; hai khoản, mỗi khoản 10 triệu USD, dành cho Cơ quan Phát triển Doanh nghiệp của Cộng đồng Thiểu số và một chương trình dịch vụ pháp lý; 5 triệu USD từ Văn phòng Sức khỏe Người thuộc Nhóm Thiểu số của HHS; cùng 9 triệu USD từ chương trình bảo tồn rừng nhiệt đới và rạn san hô của Bộ Tài chính.
Theo Nhà Trắng, các khoản bị đề xuất hủy chủ yếu liên quan đến chương trình phục vụ người không phải công dân Mỹ, các chương trình đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI), hoặc những khoản chi mà chính quyền cho là không còn cần thiết. Chính quyền Mỹ khẳng định việc sử dụng cơ chế này phù hợp với Đạo luật Kiểm soát Ngân sách và Tạm giữ Ngân khoản năm 1974.
Cơ chế “hủy bỏ túi” được sử dụng khi tổng thống thông báo đề xuất hủy ngân sách quá gần cuối tài khóa, khiến quốc hội không còn đủ 45 ngày theo quy trình thông thường để xem xét đề xuất trước khi tài khóa kết thúc. Cách làm này gây tranh luận về quyền kiểm soát của tổng thống đối với các khoản chi do quốc hội quyết định.
Các nghị sĩ phản đối cho rằng tổng thống không thể đơn phương hủy ngân sách đã được quốc hội phê chuẩn. Thượng nghị sỹ đảng Cộng hòa Susan Collins đã lên tiếng chỉ trích động thái này.
Năm 2025, ông Trump từng sử dụng cơ chế trên để hủy khoảng 5 tỷ USD viện trợ nước ngoài và đóng góp cho các tổ chức quốc tế. Nhà Trắng khi đó gọi đây là lần đầu tiên quyền hạn này được sử dụng trong khoảng 50 năm.
Đề xuất mới có thể tiếp tục làm dấy lên tranh luận tại Quốc hội Mỹ về tính hợp pháp và phạm vi áp dụng của cơ chế “hủy bỏ túi”./.
(TTXVN/Vietnam+)
Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa đề xuất hủy khoảng 810 triệu USD ngân sách liên bang đã được Quốc hội phê chuẩn nhưng vẫn chưa được giải ngân, trong động thái có thể tạo thêm tranh luận tại Washington. Đề xuất được thực hiện thông qua cơ chế gọi là “hủy bỏ túi”, cho phép Nhà Trắng yêu cầu loại bỏ những khoản chi mà chính quyền cho rằng không còn cần thiết hoặc không phù hợp với các ưu tiên chính sách hiện nay. Đây là lần thứ hai chính quyền Tổng thống Trump sử dụng cơ chế gây tranh cãi này, sau một đợt hủy ngân sách quy mô lớn từng được triển khai trong năm 2025.
Văn phòng Quản lý và Ngân sách Nhà Trắng, gọi tắt là OMB, công bố đề xuất vào ngày 25/9, chỉ vài ngày trước khi tài khóa 2026 kết thúc vào ngày 30/9. Danh sách lần này gồm 11 khoản chi thuộc bảy bộ và cơ quan liên bang, đồng thời bao gồm một số chương trình hỗ trợ quốc tế mà Nhà Trắng đánh giá không còn phù hợp với định hướng mới. Thời điểm công bố đặc biệt quan trọng, bởi cơ chế “hủy bỏ túi” được sử dụng khi đề xuất đưa ra quá sát cuối tài khóa, khiến Quốc hội không còn đủ thời gian xem xét theo quy trình thông thường.
Khoản bị đề xuất hủy lớn nhất lên tới khoảng 567 triệu USD, thuộc Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh, dành cho những chương trình phục vụ người không phải công dân Mỹ. Nhóm thụ hưởng của các chương trình này gồm người tị nạn và trẻ vị thành niên không có người đi cùng, những đối tượng thường cần hỗ trợ y tế, xã hội và bảo vệ đặc biệt. Nhà Trắng lập luận rằng nhu cầu dành cho khoản ngân sách nói trên đã giảm đáng kể, sau khi chính sách kiểm soát biên giới của chính quyền được tăng cường.
Ngoài khoản chi lớn nhất, đề xuất còn nhắm tới 70 triệu USD dành cho hoạt động nghiên cứu, học bổng và hỗ trợ học thuật tại các chương trình liên quan. Bộ Gia cư và Phát triển Đô thị có thể bị cắt 56 triệu USD từ chương trình hỗ trợ các tổ chức tư vấn nhà ở, trong khi Bộ Giáo dục đối mặt việc hủy 25 triệu USD thuộc chương trình hỗ trợ học sinh di cư. Nhà Trắng cũng đề xuất loại bỏ 28 triệu USD từ các khoản tài trợ của Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh, vì cho rằng những khoản này lãng phí hoặc trùng lặp.
Danh sách còn bao gồm hai khoản, mỗi khoản trị giá 15 triệu USD, thuộc Bộ Tư pháp và Bộ An ninh Nội địa, cùng hai khoản, mỗi khoản 10 triệu USD, dành cho Cơ quan Phát triển Doanh nghiệp của Cộng đồng Thiểu số và một chương trình dịch vụ pháp lý. Một khoản 5 triệu USD từ Văn phòng Sức khỏe Người thuộc Nhóm Thiểu số của Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh cũng được đưa vào diện hủy bỏ. Bộ Tài chính có thể mất 9 triệu USD từ chương trình bảo tồn rừng nhiệt đới và rạn san hô, theo danh sách được Nhà Trắng công bố.
Theo lập luận của Nhà Trắng, những khoản ngân sách bị nhắm tới chủ yếu liên quan chương trình phục vụ người không phải công dân Mỹ, các sáng kiến về đa dạng, công bằng và hòa nhập, thường được gọi là DEI, hoặc những khoản chi mà chính quyền cho rằng không còn cần thiết. Chính quyền Mỹ khẳng định việc sử dụng cơ chế “hủy bỏ túi” phù hợp với Đạo luật Kiểm soát Ngân sách và Tạm giữ Ngân khoản năm 1974. Tuy nhiên, cách diễn giải này lập tức đặt ra câu hỏi về giới hạn quyền hành pháp, nhất là khi các khoản tiền đã được Quốc hội thông qua trước đó.
Cơ chế này gây tranh luận vì tổng thống thông báo đề xuất vào thời điểm Quốc hội không còn đủ 45 ngày để xem xét theo quy trình thông thường trước khi tài khóa kết thúc. Những nghị sĩ phản đối cho rằng tổng thống không thể đơn phương hủy các khoản ngân sách đã được cơ quan lập pháp phê chuẩn, bởi quyền quyết định chi tiêu vốn thuộc về Quốc hội. Thượng nghị sỹ đảng Cộng hòa Susan Collins cũng lên tiếng chỉ trích động thái, cho thấy tranh cãi không chỉ xuất hiện giữa hai đảng.
Trong năm 2025, ông Trump từng sử dụng cơ chế “hủy bỏ túi” để hủy khoảng 5 tỷ USD viện trợ nước ngoài và các khoản đóng góp cho tổ chức quốc tế. Nhà Trắng khi đó gọi đây là lần đầu tiên quyền hạn này được sử dụng trong khoảng 50 năm, một tuyên bố làm nổi bật tính bất thường của công cụ ngân sách này. Với đề xuất mới trị giá khoảng 810 triệu USD, tranh luận tại Quốc hội Mỹ nhiều khả năng sẽ tập trung vào tính hợp pháp và phạm vi áp dụng của cơ chế, theo VietnamPlus và TTXVN.
