Chợ Kim Liên đóng cửa, tiểu thương loay hoay “bán cho ai bây giờ?”

Sau hơn 30 năm buôn bán tại chợ Kim Liên (phường Kim Liên, Hà Nội), bà Lý Thị Huệ giờ phải mang toàn bộ hàng vải về nhà. Mất sạp hàng, mất chỗ gặp khách quen, bà cùng nhiều tiểu thương liên tục kiến nghị, mong sớm được sắp xếp nơi buôn bán và phương án hỗ trợ sau khi chợ dừng hoạt động.

"Trước kia còn kiếm được khoảng 3-4 triệu đồng mỗi tháng. Tuổi già chỉ cần chừng ấy là đủ. Thế nhưng bây giờ chợ đóng cửa, nghỉ bán bất đắc dĩ, một nghìn đồng cũng không có", bà Huệ nói.

Chợ Kim Liên dừng hoạt động để thực hiện các yêu cầu về phòng cháy, chữa cháy, khiến hàng trăm quầy hàng phải thu dọn, chuyển hàng hóa và tìm nơi buôn bán mới. Với những tiểu thương đã gắn bó hàng chục năm, điều họ lo nhất không chỉ là mất nguồn thu mà còn là mất khách quen nếu phải chuyển sang nơi khác.

Chợ đóng cửa, tiểu thương mất kế sinh nhai

Theo bà Huệ, bán vải tại chợ không phải công việc đem lại thu nhập lớn, nhưng là khoản tiền giúp bà trang trải cuộc sống hàng ngày. Hàng hóa đã nhập, khách quen đã có, công việc cứ thế duy trì qua nhiều năm. Nay chợ đóng cửa, bà không có khả năng thuê một mặt bằng mới.

"Thuê sạp ngoài ở đây đắt tiền lắm, toàn 5-7 triệu đồng", bà Huệ buồn bã. Không có cửa hàng, bà đành để hàng vải tại nhà. Khách quen biết số điện thoại thì gọi, cần loại vải nào, bà lại đi xe mang hàng tới.

Nhà bà Huệ không quá xa chợ Kim Liên. Nhưng điều bà lo nhất là lượng khách quen đã hình thành qua hàng chục năm không dễ dàng chuyển theo mình sang một địa điểm khác.

"Các tiểu thương ở đây quen khách ở phường Kim Liên. Bây giờ bảo đi sang chợ Láng, chợ Thái Hà thì tiểu thương chúng tôi bán cho ai? Chợ tạm thì phải tập trung, không thể mỗi người một nơi", bà nói.

Theo bà Huệ, sau khi chợ Kim Liên dừng hoạt động, tiểu thương được thông báo về một số phương án bố trí tại các khu vực khác. Tuy nhiên, bà cho rằng việc chia nhỏ tiểu thương về nhiều nơi khiến những người buôn bán phụ thuộc vào khách quen khó tiếp tục công việc.

Bà cho biết một số tiểu thương vì hoàn cảnh gia đình khó khăn vẫn phải cố gắng thuê địa điểm mới, dù chi phí là gánh nặng. Có người còn con đang đi học, có người bệnh tật, có người phải kiếm tiền từng ngày. "Có những người bắt buộc phải đi thuê, bằng giá nào cũng phải thuê để kiếm sống từng ngày. Tiểu thương ở đây rất khó khăn", bà nói.

Với những người lớn tuổi như bà Huệ, việc tìm một mặt bằng mới càng khó khăn hơn. Bà đã bán hàng tại chợ Kim Liên từ những năm đầu hoạt động. Theo lời kể, nhiều tiểu thương khác cũng đã gắn bó với khu chợ hàng chục năm.

"Khách chủ yếu là khách quen thôi. Bây giờ ngồi ở nhà bán thì chẳng có ai tới tận nhà, nhà tôi cách chợ 6-7km", một tiểu thương làm nghề may, cũng đã gắn bó với chợ nhiều năm, chia sẻ.

Theo bà Huệ, bên cạnh việc mất nơi kinh doanh, thời gian chuẩn bị để rời chợ cũng là điều khiến tiểu thương gặp khó khăn. Tiểu thương này cho biết đến khi chợ chuẩn bị dừng hoạt động, việc thông báo được thực hiện gấp khiến nhiều tiểu thương không kịp chuẩn bị phương án sinh kế.

Điều các tiểu thương cần trước hết là một nơi gần chợ để tiếp tục làm ăn. Người phụ nữ bán vải cho biết mình chỉ mong có phương án phù hợp để những tiểu thương đã gắn bó với chợ lâu năm có thể tiếp tục mưu sinh trong thời gian chợ được khắc phục.

Lo chuyển chợ mất khách quen

Bà Nguyễn Thị Ngọc Thực, một tiểu thương bán khoai đã gắn bó với chợ Kim Liên hơn 30 năm, cũng lo lắng mất lượng khách quen đã gây dựng suốt nhiều năm. Hơn 30 năm buôn bán tại chợ Kim Liên, bà Thực hiểu rõ giá trị của một khu chợ dân sinh nằm giữa khu dân cư. Khách hàng không chỉ đến vì hàng hóa mà còn vì sự thuận tiện, quen đường, quen người bán.

"Chợ Kim Liên rất quen thuộc và rất dễ mua. Người ta đi vào mua mớ rau, mấy cọng hành là đi luôn", bà nói và cho rằng nếu chuyển sang một khu chợ khác, các tiểu thương có thể phải mất 1-2 năm mới gây dựng lại được lượng khách quen.

Đó cũng là lý do bà Thực không đồng tình với phương án đưa tiểu thương tới những khu chợ cách xa địa bàn quen thuộc. Bà cho biết một số tiểu thương được giới thiệu sang chợ Thái Hà nhưng khi đến khảo sát, bà thấy nơi này vắng khách và chi phí lại là một vấn đề.

"Ra chợ Thái Hà vắng mà thuế lại đắt. Thế thì bán kiểu gì và ai người ta quen đường người ta mua? Đã khổ mất việc rồi ra đấy lại phải đóng thêm tiền nữa", tiểu thương này nói.

Theo bà, nếu việc khắc phục các điều kiện phòng cháy chữa cháy là cần thiết, tiểu thương hoàn toàn có thể ủng hộ, nhưng mong muốn quá trình này được thực hiện theo từng khu vực để họ vẫn có nơi buôn bán và có thời gian chuẩn bị. "Ví dụ ki ốt này làm trước xong rồi lại đến ki ốt kia, dần dần như thế để cho tiểu thương thời gian", bà đề xuất.

Với bà Thực, điều thấp thỏm nhất hiện nay là chưa biết sau này các tiểu thương có được trở lại chợ cũ hay không. Sau hơn 30 năm gắn bó với chợ Kim Liên, bà Thực không chỉ đứng trước việc phải tìm một chỗ bán hàng mới, mà còn phải đối diện với nguy cơ bắt đầu lại từ đầu ở tuổi đã cao. Mong muốn của bà rất giản dị, nếu chợ phải sửa chữa để bảo đảm an toàn, cần có một phương án tạm thời phù hợp, đủ gần để giữ khách quen và đủ ổn định để tiếp tục mưu sinh trong thời gian chờ ngày trở lại.

Tiểu thương mong được bán gần chợ cũ

Ngày 29/9, Chủ tịch UBND TP Hà Nội đã có công văn yêu cầu UBND phường Kim Liên kiểm tra, xác minh tình hình, nghiên cứu phương án hỗ trợ và bố trí địa điểm kinh doanh tạm thời phù hợp cho tiểu thương.

Địa điểm được đề xuất phải bảo đảm các yêu cầu về phòng cháy, chữa cháy, an ninh trật tự, trật tự đô thị, vệ sinh môi trường và các quy định liên quan. Phường cũng được yêu cầu kịp thời giải quyết, trả lời các kiến nghị chính đáng của tiểu thương theo thẩm quyền.

Theo thông tin được công bố trước thời điểm chợ dừng hoạt động, các tồn tại về phòng cháy, chữa cháy đã được cơ quan chức năng kiểm tra, chỉ ra từ tháng 5/2025. Đến tháng 6 năm nay, cơ quan công an có văn bản yêu cầu dừng hoạt động chợ để khắc phục, rà soát và báo cáo.

Sau khi chợ đóng cửa, các gian hàng bên trong đã được tháo dỡ. Theo UBND phường Kim Liên, chợ mới dự kiến được xây dựng tại vị trí hiện nay, hoàn thành và đưa vào sử dụng trong quý III/2027. Quy mô chợ mới dự kiến tối thiểu tương đương chợ cũ. Phường cũng đã xác nhận danh sách các tiểu thương có đăng ký kinh doanh tại chợ để làm cơ sở bố trí quầy hàng khi chợ mới hoàn thành.

Về phương án hỗ trợ trong thời gian chờ xây dựng chợ mới, UBND phường cho biết qua rà soát, chợ Kim Liên có 194 quầy hàng nhưng thực tế có 88 hộ kinh doanh, do một số trường hợp sử dụng nhiều quầy.

Phường đã thống kê các hộ chưa tìm được địa điểm mới và liên hệ các phường lân cận để rà soát quầy hàng còn trống tại các chợ, đồng thời hỗ trợ tiểu thương tìm kiếm, thuê quầy hoặc ki ốt phù hợp.

Theo số liệu phường cung cấp, hiện có 26 hộ đăng ký chuyển sang chợ Thái Hà, 18 hộ sang chợ Nam Đồng, 15 hộ sang chợ Ngô Sỹ Liên và 5 hộ sang chợ Khương Thượng. Với những hộ chưa tìm được địa điểm phù hợp, phường tiếp tục hỗ trợ khảo sát các quầy hàng còn trống tại khu vực lân cận.

Bên cạnh việc hỗ trợ tìm mặt bằng, các tổ chức đoàn thể của phường cũng được huy động để nắm bắt hoàn cảnh, nhu cầu của từng hộ kinh doanh và triển khai các hình thức hỗ trợ phù hợp. Trong quá trình di dời, lực lượng đoàn thể hỗ trợ tiêu thụ một phần hàng hóa, nhất là lương thực, thực phẩm, của các tiểu thương.

Tuy nhiên, theo phản ánh của không ít tiểu thương, điều họ mong muốn không phải là được bố trí rải rác tại các khu chợ khác, mà là có một điểm kinh doanh tạm thời tập trung, gần chợ Kim Liên. Đây là nơi họ đã buôn bán hàng chục năm và cũng là nơi hình thành lượng khách quen của từng quầy hàng.

Đối với đề xuất lập chợ tạm, UBND phường Kim Liên cho biết hiện địa phương không còn quỹ đất phù hợp để bố trí. Lãnh đạo phường cho biết không thể bố trí chợ tạm trên lòng đường hay trong sân các khu tập thể như nguyện vọng của tiểu thương. Giải pháp hiện nay là hỗ trợ các hộ chuyển sang kinh doanh tại các chợ lân cận để sớm ổn định cuộc sống.