Chủ đầu tư nhận thanh toán bằng tiền mặt có thể bị phạt đến 300 triệu

Từ ngày 26/8, Nghị định 339 về xử phạt vi phạm hành chính trong xây dựng, phát triển nhà ở, kinh doanh bất động sản chính thức có hiệu lực. Điểm đáng chú ý là nghị định bổ sung chế tài đối với việc thanh toán theo hợp đồng, nhằm kiểm soát chặt hơn dòng tiền trong các giao dịch địa ốc. Theo Điều 66, chủ đầu tư dự án, doanh nghiệp kinh doanh bất động sản hoặc doanh nghiệp cung cấp dịch vụ địa ốc nhận tiền không qua ngân hàng sẽ bị phạt. Mức phạt dành cho hành vi này nằm trong khoảng 240-300 triệu đồng, áp dụng khi bên kinh doanh nhận thanh toán theo hợp đồng bằng tiền mặt. Quy định mới cụ thể hóa Luật Kinh doanh bất động sản 2023, trong đó yêu cầu giao dịch bất động sản và dịch vụ địa ốc phải thanh toán qua chuyển khoản ngân hàng. Như vậy, các khoản tiền phát sinh theo hợp đồng cần đi qua tài khoản ngân hàng, thay vì được trao trực tiếp giữa bên mua, bên thuê và bên kinh doanh. Tuy nhiên, yêu cầu chuyển khoản không áp dụng đồng loạt cho mọi giao dịch nhà đất, bởi pháp luật vẫn dành ngoại lệ cho một số trường hợp quy mô nhỏ. Cá nhân kinh doanh bất động sản quy mô nhỏ, người bán hoặc cho thuê nhà đất không nhằm mục đích thương mại vẫn có thể thực hiện giao dịch bằng tiền mặt. Trong lĩnh vực phòng, chống rửa tiền, Điều 77 của Nghị định 339 cũng bổ sung các chế tài dành cho tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ bất động sản. Những đơn vị không báo cáo giao dịch đáng ngờ, giao dịch có giá trị lớn hoặc cung cấp thông tin, tài liệu không trung thực có thể bị xử phạt. Mức phạt cho nhóm hành vi này là 40-80 triệu đồng, tùy tính chất vi phạm, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về trách nhiệm báo cáo. Ngoài tiền phạt, tổ chức hoặc cá nhân vi phạm còn có thể bị đình chỉ hoạt động kinh doanh trong thời gian 1-3 tháng. Theo các chuyên gia được VnExpress dẫn lời, quy định mới có khả năng hạn chế tình trạng giao dịch “hai giá”, thu tiền ngoài hợp đồng hoặc che giấu doanh thu. Khi khoản thanh toán phải được ghi nhận qua ngân hàng, cơ quan quản lý sẽ có thêm dữ liệu để đối chiếu giá trị giao dịch, doanh thu và nghĩa vụ liên quan. Cách làm này được kỳ vọng giúp minh bạch hóa dòng tiền trong hoạt động kinh doanh bất động sản, lĩnh vực lâu nay thường phát sinh nhiều giao dịch phức tạp. Việc kiểm soát dòng tiền tốt hơn cũng hỗ trợ cơ quan chức năng nhận diện dấu hiệu bất thường, tăng khả năng giám sát và phòng, chống rửa tiền. Nghị định 339 đồng thời nâng mức phạt đối với hành vi kinh doanh bất động sản nhưng không thành lập doanh nghiệp, hợp tác xã hoặc liên hiệp hợp tác xã. Mức phạt mới là 120-160 triệu đồng, cao hơn mức 100-120 triệu đồng từng được áp dụng theo quy định cũ đối với hành vi này. Quy định xử phạt cũng áp dụng với tổ chức, cá nhân mua, thuê hoặc thuê mua nhà ở, công trình xây dựng nhưng đưa tài sản vào sử dụng sai quy định. Ngoài khoản phạt chính, người vi phạm trong trường hợp này có thể bị đình chỉ hoạt động kinh doanh bất động sản trong thời gian 3-6 tháng. Một thay đổi đáng chú ý khác liên quan việc công khai thông tin dự án và sản phẩm trước khi chủ đầu tư đưa bất động sản ra thị trường. Chủ đầu tư không công khai hoặc công khai thiếu minh bạch thông tin về dự án, sản phẩm trước thời điểm mở bán có thể bị phạt 300-400 triệu đồng. Mức phạt này cao hơn ba lần so với quy định trước đây, cho thấy yêu cầu minh bạch thông tin đang được đặt ở vị trí nghiêm ngặt hơn. Các quy định mới hướng đến việc buộc doanh nghiệp chuẩn hóa hoạt động, hạn chế thu tiền ngoài hợp đồng và cung cấp đầy đủ thông tin cho khách hàng. Với người mua, người thuê và bên tham gia giao dịch, việc thanh toán qua ngân hàng cùng kiểm tra thông tin dự án sẽ giúp tăng khả năng bảo vệ quyền lợi. Nghị định 339 vì vậy không chỉ tăng số tiền xử phạt, mà còn mở rộng trách nhiệm của chủ đầu tư, doanh nghiệp địa ốc và các bên tham gia thị trường.