Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn - Ảnh: GIA HÂN
Sáng 28-9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách lần thứ nhất, Quốc hội khóa XVI thảo luận một số nội dung trình kỳ họp thứ 2 tới.
Không chuyển phần khó xuống nghị định, thông tư
Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ việc tổ chức hội nghị để thảo luận, cho ý kiến với 17 dự luật quan trọng trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 2.
Ông thông tin kỳ họp thứ 2 khai mạc ngày 17-10 tới dự kiến xem xét khoảng 45 dự luật, nghị quyết, trong đó nhiều dự án có phạm vi điều chỉnh rộng, tác động trực tiếp đến tổ chức bộ máy, môi trường đầu tư, quyền, lợi ích của người dân, doanh nghiệp...
"Khối lượng lớn, thời gian gấp, nhưng chất lượng không được phép giảm. Càng làm nhanh càng phải chắc; càng sửa nhiều luật càng phải bảo đảm tính hệ thống; càng phân cấp, phân quyền mạnh càng phải rõ trách nhiệm và kiểm soát quyền lực tốt hơn.
Tôi mong hội nghị thực sự là "bộ lọc chất lượng" trước khi các dự luật trình Quốc hội", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Chủ tịch Quốc hội gợi mở 5 vấn đề tập trung thảo luận.
Trong đó, đầu tiên phải bắt đầu từ chất lượng chính sách, không bắt đầu từ số lượng điều khoản.
Mỗi dự luật phải trả lời được những câu hỏi căn bản là đang giải quyết vấn đề gì của thực tiễn; vì sao phải sửa luật; chính sách mới tạo ra giá trị gì; tác động đến ai; chi phí tuân thủ ra sao; nguồn lực thực hiện ở đâu; ai chịu trách nhiệm đến cùng.
Ông đề nghị các đại biểu tập trung vào những chính sách còn ý kiến khác nhau, những vấn đề tác động lớn đến người dân, doanh nghiệp, những cơ chế mới, chưa có tiền lệ hoặc chưa được kiểm nghiệm đầy đủ…
Điểm thứ 2, theo ông, phải thể hiện thực chất tư duy lập pháp mới. Theo đó luật cần tập trung vào những vấn đề thuộc thẩm quyền Quốc hội, có tính nguyên tắc, ổn định; những vấn đề thường xuyên biến động giao đúng thẩm quyền để bảo đảm linh hoạt trong điều hành.
Nhưng cần rất rõ việc phân định giữa lập pháp và lập quy không có nghĩa là chuyển phần khó xuống nghị định, thông tư.
Những vấn đề liên quan đến quyền con người, quyền công dân, điều kiện kinh doanh, phân bổ nguồn lực, tổ chức quyền lực và trách nhiệm của cơ quan nhà nước phải được quy định đủ rõ ngay trong luật.
Ngược lại cũng không nên đưa vào luật quá nhiều quy trình kỹ thuật, nghiệp vụ, những nội dung thường xuyên thay đổi.
"Tinh thần luật ngắn hơn nhưng không mỏng về chính sách; quy định ít hơn nhưng trách nhiệm phải rõ hơn; ổn định hơn nhưng vẫn phải đủ khả năng thích ứng với thực tiễn.
Pháp luật phải theo kịp cuộc sống, nhưng theo kịp không có nghĩa là chạy theo cuộc sống bằng việc sửa luật liên tục", ông nhấn mạnh.
Quang cảnh hội nghị - Ảnh: GIA HÂN
Không để gỡ một điểm nghẽn ở luật này lại tạo thêm một điểm nghẽn ở luật khác
Chủ tịch Quốc hội cũng chỉ rõ phải làm luật trong tư duy hệ thống. Trong một kỳ họp xem xét nhiều dự án có quan hệ chặt chẽ với nhau, nếu chỉ hoàn thiện từng luật riêng lẻ sẽ chưa đủ.
Vì vậy cần rà soát thật kỹ sự thống nhất về khái niệm, thẩm quyền, trình tự, thủ tục, phân cấp, phân quyền, đất đai, tài chính, dữ liệu và thời điểm có hiệu lực…
"Không để gỡ một điểm nghẽn ở luật này lại tạo thêm một điểm nghẽn ở luật khác, không để cùng một vấn đề nhưng mỗi luật quy định một cách, càng không để người dân và doanh nghiệp phải tự đi tìm xem quy định nào được ưu tiên áp dụng…
Một hệ thống pháp luật tốt không chỉ cần từng đạo luật tốt; các đạo luật phải vận hành được với nhau trong một logic thống nhất", ông nêu.
Cùng với đó luật không kết thúc ở thời điểm Quốc hội biểu quyết thông qua. Giá trị của luật chỉ được khẳng định khi đi vào cuộc sống. Do đó cần kiểm tra rất kỹ xem ai thực hiện, cấp nào thực hiện, nguồn lực ở đâu, dữ liệu ở đâu, trách nhiệm đến đâu, có phát sinh thêm thủ tục hoặc điều kiện hay không?
Đặc biệt phải bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Phân cấp không chỉ là chuyển việc xuống, phải chuyển đồng bộ thẩm quyền, nguồn lực, dữ liệu và trách nhiệm.
Chuyển đổi số cũng phải thực chất. Không thể số hóa một quy trình bất hợp lý rồi coi đó là cải cách, không thể bỏ một hồ sơ giấy nhưng lại tạo thêm một hồ sơ điện tử tương tự. Văn bản quy định chi tiết phải được chuẩn bị đồng thời, không để luật có hiệu lực nhưng phải chờ nghị định, chờ thông tư.
Đồng thời, ông cũng nhấn mạnh việc phải phát huy vai trò của đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn
Quốc hội không làm luật để hoàn thành chương trình lập pháp. Quốc hội làm luật để giải quyết vấn đề của thực tiễn, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và mở đường cho phát triển. Thước đo cuối cùng không phải là thông qua được bao nhiêu luật, mà là: sau khi luật được ban hành, bộ máy có vận hành tốt hơn không; người dân, doanh nghiệp có thuận lợi hơn không; nguồn lực xã hội có được giải phóng không; năng lực quản trị quốc gia có được nâng lên không?
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nói về 'bài học trách nhiệm' trong thiếu sách giáo khoaVề việc thiếu sách giáo khoa, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng mặc dù đã được tập trung giải quyết nhưng cũng để lại những bài học trong trách nhiệm tổ chức thực hiện của các cơ quan chức năng.