Khu chung cư Quang Trung, thuộc phường Thành Vinh, được Chính phủ Đức viện trợ xây dựng từ năm 1974, hoàn thành năm 1980. Toàn khu ban đầu có 24 tòa nhà cao 5 tầng, gồm hơn 1.800 căn hộ, với tổng diện tích gần 42.000m².
Thời điểm đó, Quang Trung được xem là khu tập thể kiểu mẫu, hiện đại bậc nhất TP Vinh (cũ). Với nhiều thế hệ cư dân, nơi đây không chỉ là chốn an cư mà còn lưu giữ ký ức về một thời đã qua.
Sau nhiều thập kỷ sử dụng, các công trình dần xuống cấp. Hiện khu chung cư còn 6 tòa nhà, gồm C2, C3, C4, C5, C6 và D2, với khoảng 440 căn hộ.
Tại nhiều vị trí, lớp vữa và bê tông bong tróc từng mảng, để lộ cốt thép bên trong. Hành lang xuất hiện nhiều vết nứt, rễ cây len lỏi, bám vào tường và cột nhà. Không ít căn hộ bị thấm dột, ẩm mốc, ảnh hưởng đến sinh hoạt và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.
Phần lớn cư dân tại đây là cán bộ hưu trí, công nhân, viên chức và những hộ có thu nhập trung bình, thấp. Dù biết nơi ở đã xuống cấp, nhiều gia đình vẫn phải bám trụ vì không đủ điều kiện mua nhà thương mại hoặc chuyển đến nơi khác.
Bà Lê Thị Hà Lan, 88 tuổi, cho biết năm 1980, vợ chồng bà được Nhà nước cấp căn hộ rộng 45 m² ở tầng 2, tòa D2. Căn hộ có hai phòng ngủ, một phòng khách và gian bếp, từng là niềm vui lớn của gia đình sau nhiều năm khó khăn.
Theo thời gian, căn hộ nhiều lần được sửa chữa, song phần lớn kết cấu và cách bố trí ban đầu vẫn được gia đình giữ lại. Với bà, nơi đây không chỉ là chỗ ở mà còn gắn với những năm tháng tuổi trẻ và cuộc sống của cả gia đình.
Cũng gắn bó nhiều năm với khu chung cư, bà Nguyễn Thị Châu, 84 tuổi, nguyên công nhân Xí nghiệp Đầu máy ga Vinh, cho biết từng mua căn hộ rộng 36 m² tại đây.
Hiện lối ra vào khu vực nhà tắm, nhà vệ sinh đã nứt nẻ, nhiều vị trí bị thấm dột. Tuổi cao, kinh tế eo hẹp khiến bà không có điều kiện mua đất xây nhà ở nơi khác, đành tiếp tục sống trong căn hộ cũ.
Tình trạng xuống cấp cũng hiện rõ tại các căn hộ còn người sinh sống. Chị Nguyễn Thị Bích, 40 tuổi, ở tầng 4, cho biết tầng nhà có 12 hộ nhưng phần lớn đã chuyển đi vì lo ngại chất lượng công trình.
“Gia đình tôi cơi nới khu vực bếp để có thêm không gian sinh hoạt. Giờ tường ẩm mốc, thường xuyên bị dột nên phải dùng thau hứng nước”, chị Bích nói.
Khẩn trương tháo dỡ các tòa nhà nguy hiểm
Trước tình trạng xuống cấp của khu chung cư Quang Trung, việc tháo dỡ, xây dựng lại các tòa nhà được triển khai theo lộ trình chỉnh trang đô thị.
Cuối tháng 8, hai tòa C5 và C6 bắt đầu được tháo dỡ sau khi được kiểm định cấp D, mức nguy hiểm cao nhất đối với nhà chung cư.
Sau khi hoàn tất tháo dỡ, mặt bằng sẽ được bàn giao cho chủ đầu tư để triển khai dự án cải tạo, xây dựng lại khu C. Theo quy hoạch, dự án gồm nhà ở liền kề, trung tâm thương mại, chợ, các công trình công cộng, cây xanh và khu thể thao.
Tại các tòa C2, C3 và C4, người dân đang thu dọn đồ đạc, chuyển đến nơi ở tạm trong thời gian chờ bố trí tái định cư.
Lãnh đạo UBND phường Thành Vinh cho biết địa phương hỗ trợ mỗi hộ 5 triệu đồng chi phí di chuyển và 5 triệu đồng tiền thuê nhà mỗi tháng, tối đa 6 tháng, nhằm giúp người dân ổn định cuộc sống trong thời gian chờ nơi ở mới.
Theo kế hoạch chỉnh trang các khu chung cư trên địa bàn, tỉnh Nghệ An đặt mục tiêu hoàn thành phá dỡ 6 tòa nhà tại khu chung cư Quang Trung trong năm nay. Việc giải phóng mặt bằng nhằm tạo quỹ đất để xây dựng lại khu chung cư đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội.
Phó chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Hoàng Phú Hiền yêu cầu chủ đầu tư huy động tối đa nhân lực, vật lực, tổ chức tăng ca, tăng kíp để đẩy nhanh tiến độ thi công hai tòa CT3A và CT3B, bảo đảm chất lượng công trình, phấn đấu đưa người dân vào ở trong tháng 12/2026.