Thạc sĩ dinh dưỡng Phạm Hồng Ngọc, Viện Y học Ứng dụng Việt Nam, cho biết màu sắc nước tiểu là một trong những dấu hiệu đơn giản giúp nhận biết tình trạng cân bằng nước của cơ thể. Thông thường, nước tiểu màu vàng nhạt hoặc vàng rơm cho thấy cơ thể được cung cấp đủ nước. Ngược lại, nước tiểu vàng sậm, màu hổ phách có thể là dấu hiệu thiếu nước, trong khi màu nâu sẫm cần được chú ý vì có thể liên quan đến tình trạng mất nước nghiêm trọng hoặc một số vấn đề sức khỏe khác.
Bảng dưới đây hỗ trợ mọi người theo dõi nhanh tình trạng bù dịch của cơ thể qua màu sắc nước tiểu hằng ngày:
Màu sắc nước tiểu Tình trạng cân bằng dịch Khuyến nghị hành động chuẩn y khoa Không màu/trong suốt Dư thừa nước nhẹ Giảm nhẹ lượng nước uống, duy trì nhịp sinh hoạt bình thường. Vàng nhạt/ vàng rơm Đủ nước lý tưởng Tiếp tục duy trì thói quen uống nước đều đặn hiện tại. Vàng sậm/hổ phách Thiếu nước nhẹ đến vừa Cần uống ngay 300-500 ml nước lọc chia làm nhiều ngụm nhỏ. Màu trà đặc/nâu sẫm Thiếu nước nghiêm trọng Bổ sung nước tức thì và đến gặp bác sĩ nếu kèm sốt hoặc nôn.Quan sát màu sắc nước tiểu là cách đơn giản để theo dõi tình trạng cung cấp nước cho cơ thể, đặc biệt trong những ngày thời tiết nắng nóng, vận động nhiều hoặc ra nhiều mồ hôi. Tình trạng nước tiểu cô đặc diễn ra khi thận tăng cường tiết hormone ADH để tái hấp thu nước. Nếu màu sắc nước tiểu duy trì trạng thái vàng sậm liên tục, bạn cần điều chỉnh thói quen sinh hoạt và bổ sung các loại nước uống an toàn để bảo vệ màng lọc cầu thận.
Tuy nhiên, màu sắc nước tiểu có thể thay đổi do thực phẩm, thuốc và một số bệnh lý nên không phải lúc nào cũng phản ánh chính xác mức độ thiếu nước. Nếu nước tiểu sẫm màu kéo dài, chuyển sang màu nâu bất thường hoặc đi kèm các triệu chứng như mệt mỏi, sốt, đau bụng, cần đi khám để xác định nguyên nhân. Bên cạnh đó, người bệnh cần đến gặp bác sĩ dinh dưỡng khi có biểu hiện thiếu nước kéo dài dù đã uống đủ nước, hoặc khi mắc các bệnh lý mạn tính như suy tim, suy thận, đái tháo đường để được thiết lập phác đồ bù dịch an toàn.
Cơ thể thiếu nước có thể biểu hiện qua nhiều dấu hiệu khác nhau như cảm giác khát, khô miệng, giảm tần suất đi tiểu, đau đầu, mệt mỏi, giảm khả năng tập trung, hoa mắt chóng mặt, táo bón, tim đập nhanh, da khô và thay đổi cảm giác thèm ăn. Những biểu hiện này có thể xuất hiện riêng lẻ hoặc đồng thời, tùy mức độ thiếu nước và tình trạng sức khỏe của mỗi người. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu giúp chủ động điều chỉnh thói quen uống nước, hạn chế nguy cơ mất nước kéo dài.
Với người trưởng thành khỏe mạnh thường đi tiểu trung bình 4-7 lần trong một ngày. Khi đi tiểu dưới 3 lần mỗi ngày kèm nước tiểu sẫm màu, thận của bạn đang phải làm việc dưới áp lực cao để cô đặc chất thải và giữ lại lượng nước ít ỏi cho cơ thể.
Các chuyên gia cho rằng nước lọc là lựa chọn tối ưu để bổ sung chất lỏng. Các loại đồ uống có ga, cà phê hoặc nước ngọt cần hạn chế vì chúng có thể gây lợi tiểu, làm cơ thể mất nước nhanh hơn. Dù nước trái cây hay trà thảo mộc cũng cung cấp chất lỏng, nhưng không thể thay thế hoàn toàn nước lọc. Không nên uống một lượng lớn nước trong thời gian ngắn. Nhấp từng ngụm nhỏ và uống đều đặn trong ngày giúp cơ thể hấp thụ tốt hơn, đồng thời giảm áp lực lên thận. Nhìn chung, hãy lắng nghe cơ thể, quan sát màu sắc nước tiểu hằng ngày và chủ động xây dựng thói quen uống nước đều đặn để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Thúy Quỳnh