PGS Nguyễn Huy Thắng, Trưởng khoa Bệnh lý Mạch máu, Bệnh viện Nhân dân 115 (TPHCM) - Chủ tịch Hội Đột quỵ Việt Nam vừa chia sẻ về một trường hợp đột quỵ đặc biệt được điều trị tại Việt Nam. Bệnh nhân là cụ bà gần 80 tuổi, nhập viện vào giờ thứ 15 sau khi xuất hiện tình trạng liệt nửa người.
Ngay khi tiếp nhận người bệnh, các bác sĩ kích hoạt quy trình cấp cứu đột quỵ, tiến hành chụp cắt lớp vi tính và chụp CT mạch máu não.
Dù bệnh nhân có điểm NIHSS khá cao, hình ảnh CT mạch máu ban đầu không ghi nhận tắc các động mạch não lớn. Tuy nhiên, khi phân tích kỹ hơn, bác sĩ phát hiện tình trạng tắc ở phần xa các nhánh M2 và M3 của động mạch não giữa.
Người bệnh được chẩn đoán nhồi máu não cấp giờ thứ 15 do tắc động mạch não giữa đoạn xa, thuộc nhóm tắc động mạch kích thước trung bình.
Theo bác sĩ Thắng, với những trường hợp tắc động mạch não kích thước trung bình, lấy huyết khối bằng dụng cụ cơ học không phải lựa chọn phù hợp trong nhiều trường hợp. Các thử nghiệm gần đây cho thấy phương pháp này chưa chứng minh được hiệu quả rõ ràng, trong khi nguy cơ biến chứng liên quan đến can thiệp có thể tăng do mạch máu nhỏ, khó thao tác hơn so với động mạch lớn.
Mặt khác, bệnh nhân đã nhập viện ở giờ thứ 15, vượt quá "cửa sổ" tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch thông thường. Theo các bằng chứng trước đây, phương pháp này thường được áp dụng trong 4,5 giờ đầu, một số trường hợp được lựa chọn điều trị muộn hơn, tối đa khoảng 9 giờ, dựa trên tiêu chuẩn hình ảnh học.
Tuy nhiên, những nghiên cứu mới mở ra thêm cơ hội điều trị cho bệnh nhân đột quỵ đến viện muộn. Bác sĩ Thắng cho biết, năm 2025, các nghiên cứu của đồng nghiệp Trung Quốc đã ghi nhận lợi ích của tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch bằng Tenecteplase (một loại thuốc làm tan huyết khối) trong cửa sổ điều trị kéo dài đến 24 giờ ở những bệnh nhân được lựa chọn dựa trên hình ảnh học.
Từ cơ sở này, các bác sĩ tiếp tục khảo sát bệnh nhân bằng kỹ thuật MRI tưới máu não, sử dụng phần mềm RAPID AI. Kết quả cho thấy vẫn còn sự chênh lệch rõ rệt giữa vùng lõi nhồi máu đã tổn thương không hồi phục và vùng não thiếu máu nhưng chưa hoại tử, còn khả năng cứu vãn.
Sau khi được giải thích về lợi ích và nguy cơ, gia đình bệnh nhân đồng ý lựa chọn phương pháp tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch. Thời điểm tiêm thuốc tiêu huyết khối là khoảng 16 giờ sau khi bệnh nhân khởi phát triệu chứng.
Kết quả, bệnh nhân cải thiện rõ rệt sau điều trị. Các biểu hiện về tri giác, vận động và ngôn ngữ đều hồi phục đáng kể.
Bác sĩ Thắng cho biết đây là trường hợp đầu tiên tại Việt Nam được điều trị tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch bằng Tenecteplase rất muộn, từ 4,5 đến 24 giờ sau khởi phát đột quỵ.
Theo PGS Thắng, khoảng 40% số bệnh nhân đột quỵ đến viện trong khoảng 6-24 giờ và một tỷ lệ tương tự nhập viện sau 24 giờ. Sự chậm trễ này thường do chủ quan hoặc thiếu nhận biết về các dấu hiệu cảnh báo, khiến người bệnh đối mặt với nguy cơ tử vong hoặc tàn phế vĩnh viễn.
Tuy nhiên, ông nhấn mạnh, trường hợp này được thực hiện trong bối cảnh thử nghiệm lâm sàng, không đồng nghĩa mọi bệnh nhân đột quỵ đến viện muộn đều có thể sử dụng thuốc. Vì vậy, mở rộng cửa sổ điều trị không đồng nghĩa người dân có thể chờ đợi. Khi xuất hiện các dấu hiệu đột ngột như méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó, mất thăng bằng, người bệnh cần được đưa đến cơ sở có khả năng điều trị đột quỵ càng sớm càng tốt.