Bóng đá Việt Nam ngày càng có nhiều cầu thủ nhập tịch, mới nhất là trường hợp của Kyle Colonna và Adou Minh. Đội tuyển Việt Nam cũng đã sử dụng cầu thủ nhập tịch ở các giải đấu quốc tế gần đây nhất gồm Hoàng Hên, Xuân Son, Tài Lộc. Tuy nhiên, thành công của đội bóng được dẫn dắt bởi HLV Kim Sang Sik (người Hàn Quốc) vẫn được tạo nên chủ yếu nhờ công của các cầu thủ được đào tạo ở trong nước.
Trên thế giới vài năm qua cũng không thiếu đội tuyển bóng đá sử dụng cầu thủ nhập tịch, nhưng những đội mạnh nhất thế giới, mạnh nhất châu Á hiện giờ vẫn là những đội tuyển phát triển tốt khâu đào tạo trẻ.
Tuổi tác cũng là yếu tố cần được nhắc đến với các cầu thủ nhập tịch khi họ khoác áo đội tuyển Việt Nam (Ảnh: Hải Long).
Không hạn chế cầu thủ nhập tịch nhưng vẫn có giải pháp dung hòa
Phó Chủ tịch chuyên môn Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF) Trần Anh Tú chia sẻ về vấn đề cầu thủ nhập tịch ở đội tuyển Việt Nam: “VFF chưa bao giờ đặt vấn đề sẽ gọi bao nhiêu cầu thủ nhập tịch lên đội tuyển. Gọi ai lên đội tuyển quốc gia là quyền của HLV trưởng. VFF không đặt ra giới hạn nào cả”.
“Chúng ta có nhiều cầu thủ nhập tịch, nhưng phải xem ai phù hợp mới được khoác áo đội tuyển quốc gia. Tại ASEAN Cup 2026, đội tuyển Việt Nam có 3 cầu thủ nhập tịch (gốc ngoại 100%), nhưng ở từng trận đấu, thường chỉ có 1-2 cầu thủ xuất hiện trên sân cùng lúc. Ngoài ra, những khoảnh khắc quyết định chiến thắng phần lớn được tạo ra bởi các cầu thủ nội.
Tất nhiên, đội tuyển Việt Nam mạnh hơn khi có Xuân Son, Hoàng Hên, Tài Lộc. Tuy nhiên, ở giải vừa rồi, đội tuyển vẫn mang đậm bản sắc bóng đá Việt Nam. HLV trưởng đội tuyển quốc gia sẽ lựa chọn cầu thủ giỏi về chuyên môn, nhưng ông ấy sẽ phải cân nhắc gọi người phù hợp với bản sắc bóng đá Việt Nam”, ông Trần Anh Tú nói thêm.
Vấn đề bản sắc của bóng đá nội, nhất là bản sắc của các đội tuyển quốc gia là quan điểm xuyên suốt của những nhà quản lý bóng đá Việt Nam, ngồi ở các vị trí cao nhất tại VFF.
Ở từng trận đấu, đội tuyển Việt Nam hiếm khi sử dụng nhiều hơn hai cầu thủ nhập tịch trên sân cùng lúc (Ảnh: Đỗ Minh Quân).
Còn nhớ, ngay cả khi đội tuyển Việt Nam thua đội hình có đến 7 cầu thủ nhập tịch “lậu” của Malaysia hồi tháng 6/2025, Chủ tịch VFF Trần Quốc Tuấn vẫn rất cân nhắc trong vấn đề nhập tịch cầu thủ (trận đấu này sau đó bị hủy kết quả, đội tuyển Việt Nam từ chỗ bị thua 0-4 ban đầu, được xử thắng 3-0 chung cuộc).
Theo người đứng đầu VFF, bóng đá Việt Nam không thể nhập tịch một cách ồ ạt, sử dụng cầu thủ nhập tịch, mà đánh mất bản sắc của mình.
Đề cao tính bản sắc
Và bản sắc này là gì, thì cựu Phó Chủ tịch (PCT) Liên đoàn Bóng đá Đông Nam Á (AFF), cựu PCT chuyên môn VFF Dương Vũ Lâm làm rõ khi trao đổi với phóng viên Dân trí: “Nhiều năm qua, chúng ta đã thay đổi đáng kể khâu đào tạo trẻ. Hàng loạt trung tâm bóng đá trẻ, các “lò” đào tạo trong nước đã thực hiện công việc tạo ra những thế hệ cầu thủ vừa có thể hình, thể lực tốt hơn, vừa có kỹ thuật, tư duy chiến thuật tiến bộ”.
“Giờ đây, bóng đá Việt Nam đã dần hình thành lối chơi chủ đạo là kiểm soát bóng tốt, phối hợp nhỏ linh hoạt. Cầu thủ Việt Nam hiện nay thi đấu điềm tĩnh hơn trước rất nhiều, nhờ họ tự tin vào chất kỹ thuật của chính họ.
Bây giờ, việc các đội bóng ở những cấp độ khác nhau của bóng đá Việt Nam chiến thắng các đại diện của bóng đá Tây Á, thậm chí thắng các đội trẻ của Australia không còn là kết quả “động trời” nữa. Đối thủ cao lớn nhưng họ không linh hoạt bằng cầu thủ Việt Nam, chính cầu thủ Việt Nam cũng nhận ra điều đó và bình tĩnh phối hợp bóng ngắn để buộc đối phương sai lầm. Đấy là bản sắc mà nếu cầu thủ không được đào tạo ở trong nước từ nhỏ, họ khó chơi theo đúng cách ấy, với đúng tinh thần ấy”, ông Lâm nói thêm.
Thật ra, ngay cả khi các đội tuyển Việt Nam xuất hiện các cầu thủ nhập tịch ở các giải quốc tế gần đây nhất, thì những chiến thắng quan trọng hàng đầu, trong những trận cầu căng thẳng bậc nhất, vẫn đến từ dấu ấn của cầu thủ được đào tạo ở trong nước.
Đội tuyển Việt Nam dần hình thành bản sắc trong lối chơi (Ảnh: Đỗ Minh Quân).
Ở trận chung kết lượt về ASEAN Cup 2024, Xuân Son chấn thương từ đầu trận, nhưng dàn cầu thủ nội của đội tuyển Việt Nam vẫn đánh bại Thái Lan 3-2 ngay trên sân Rajamangala (Bangkok, Thái Lan).
Trận chung kết lượt đi ASEAN Cup 2026, cũng trên sân Rajamangala, vẫn là những cầu thủ nội lập công đầu. Chính chiến thắng 2-0 ở trận lượt đi là chìa khóa để dẫn đến chiến thắng chung cuộc. Ở trận thắng 3-0 trước Indonesia ở vòng bảng cũng vậy, vẫn là các cầu thủ nội tỏa sáng, bình tĩnh đánh bại đội bóng xứ sở vạn đảo ngay trên sân đối phương.
Ngoài ra, đội tuyển U23 Việt Nam ba lần vô địch SEA Games (2019, 2022 và 2025), ba lần vô địch Đông Nam Á (2022, 2023, 2025), hạng nhì giải U23 châu Á năm 2018, hạng ba giải U23 châu Á năm 2026, đều đến từ công sức từ những cầu thủ được đào tạo ở trong nước.
Cầu thủ nhập tịch chỉ là giải pháp nhất thời
Trước câu hỏi liệu đội tuyển Việt Nam có cần thiết phải dựa dẫm vào cầu thủ nhập tịch hay không, chuyên gia bóng đá Đoàn Minh Xương (HLV đội Đồng Tháp vô địch quốc gia năm 1996, thời của những Trần Công Minh, Huỳnh Quốc Cường, Trịnh Tấn Thành) bình luận: “Cầu thủ nhập tịch chỉ giải quyết chuyện thành tích trước mắt. Cái gốc của nền bóng đá vẫn là khâu đào tạo trẻ”.
“Bóng đá Việt Nam sẽ mạnh lên sau khi khâu đào tạo trẻ, các trung tâm đào tạo bóng đá trẻ có sự đồng bộ về mặt phong cách. Các cầu thủ trẻ mang theo phong cách ấy lên các đội tuyển, được sự dẫn dắt của HLV phù hợp, hiểu rõ về phong cách của các lò đào tạo trẻ này, hiểu rõ cầu thủ nội, từ đó chúng ta sẽ có sự đồng bộ. Chứ tương lai của nền bóng đá không thuộc về các cầu thủ nhập tịch”, chuyên gia bóng đá Đoàn Minh Xương nói thêm.
Nếu bóng đá Việt Nam chỉ chú ý đến việc nhập tịch cho cầu thủ gốc ngoại, thì làm sao có cơ hội cho những cầu thủ như Đình Bắc vươn lên? (Ảnh: Mạnh Quân).
Thực tế trên thế giới đã chứng minh, những nền bóng đá phát triển vững vàng nhất, những đội tuyển mạnh nhất, đều là những nền bóng đá thực hiện tốt công tác đào tạo trẻ: Tây Ban Nha, Argentina, Pháp, Anh…
Đừng lầm tưởng dàn cầu thủ nhiều màu da của đội tuyển Pháp là những cầu thủ nhập tịch. Kỳ thực, những Mbappe, Olise, Dembele đều là những cầu thủ lớn lên từ nhỏ tại xứ sở lục lăng, được đào tạo bóng đá tại nước Pháp khi họ chỉ mới là những cậu bé. Các cầu thủ của đội tuyển Anh cũng vậy.
Tương tự như thế, những đội mạnh nhất châu Á gồm Nhật Bản, Hàn Quốc, Iran, Iraq, Triều Tiên, Uzbekistan đều là các quốc gia làm tốt công tác đào tạo trẻ.
Bản thân Nhật Bản cũng từng lầm đường khi nhập tịch cho cầu thủ gốc Brazil, với mong muốn ngay lập tức tăng sức mạnh cho đội tuyển quốc gia, nhưng thất bại. Từ đó, bóng đá Nhật Bản quay lại với con đường phát triển bóng đá trẻ suốt nhiều thập kỷ, trước khi họ có được ngày hôm nay.
Ở chiều ngược lại, bóng đá Trung Quốc quá sa đà vào việc nhập tịch cầu thủ, trước khi họ suy yếu trầm trọng. Thậm chí, ngày nay đội tuyển Trung Quốc còn yếu hơn cả thời điểm họ chưa sử dụng cầu thủ nhập tịch.
Kỹ thuật và tốc độ của những cầu thủ được đào tạo ở trong nước như Hai Long là yếu tố mà các đối thủ của chúng ta rất e ngại (Ảnh: Tuấn Bảo).
Còn các đội tuyển Indonesia, UAE dù sử dụng rất nhiều cầu thủ có nguồn gốc bên ngoài lãnh thổ nước họ, nhưng những đội này mãi vẫn không thể nâng tầm, vươn đến tầm vóc mà họ mong muốn.
Về vấn đề này, cựu PCT AFF, cựu PCT chuyên môn VFF Dương Vũ Lâm phân tích: “Ngày trước cầu thủ nhập tịch gốc Brazil của đội tuyển Trung Quốc thậm chí còn có chất lượng khá cao, nhưng họ vẫn thất bại khi khoác áo đội tuyển thuộc quốc gia tỷ dân”.
“Thường thì các cầu thủ nhập tịch gốc nước ngoài không có bản sắc bản địa, nên họ không có sự mạnh mẽ về mặt tinh thần như cầu thủ được đào tạo ở trong nước. Thứ nhì, các cầu thủ nhập tịch gốc ngoại phải mất ít nhất 5 năm sinh sống ở quốc gia sở tại, mới được nhập tịch theo luật FIFA. Khi đó, những cầu thủ nhập tịch này đã lớn tuổi, sa sút phong độ, thể lực.
Còn về dàn cầu thủ nhập tịch của Indonesia, họ chỉ là những cầu thủ có trình độ hạng trung bình tại châu Âu, chơi cho các CLB thuộc hàng trung bình và yếu. Những cầu thủ này có thể nhỉnh hơn cầu thủ thuần Đông Nam Á, nhưng nếu so với cầu thủ của Nhật Bản, Hàn Quốc, Iran, Australia đang chơi cho những CLB hàng đầu của châu Âu, cầu thủ nhập tịch của Indonesia chẳng là gì cả”, ông Lâm nói thêm.
Do vậy, việc VFF đã có sẵn định hướng phải giữ bản sắc cho bóng đá Việt Nam, phải giữ bản sắc cho đội tuyển Việt Nam là định hướng và là tầm nhìn đúng đắn. Chúng ta dùng cầu thủ nhập tịch để kích thích cầu thủ nội phấn đấu nhiều hơn, nỗ lực nhiều hơn để giữ vị trí, bổ khuyết những điều còn thiếu của cầu thủ nội (yếu tố thể chất).
Từ đó, chính các cầu thủ nội sẽ chơi hay hơn, phát huy tối đa phong độ của từng người. Chứ chúng ta thừa hiểu rằng muốn phát triển bền vững bóng đá trong nước, chúng ta dứt khoát phải tự lực!