Trăn trở từ vùng đất giàu tiềm năng
Sinh năm 1997 tại thôn Khéo Lẹng, giữa một vùng quê bạt ngàn măng mai (một loại tre), từ nhỏ ngoài đi học Dím thường phải theo bố mẹ vào rừng hái măng. Nhưng từ việc hái măng đến khi xuất bán được là cả một quá trình. Công việc thu hái vốn đã vất vả, nếu để bán tươi thì giá rẻ, song nếu làm khô, thì với khí hậu không thuận lợi, măng thường bị mốc nên rất dễ phải đổ bỏ. Câu hỏi hiện lên trong đầu “Vì sao quê hương có đặc sản tốt mà vẫn nghèo?”, biến thành niềm thôi thúc khiến Dím phải hành động. Chị chia sẻ: “Tôi muốn măng mai không chỉ là loại nông sản bán theo mùa, mà phải trở thành sản phẩm có thương hiệu, giá trị cao hơn để người dân được hưởng thành quả xứng đáng từ công sức của mình”.
Nhưng biến ước mơ thành hiện thực là một quá trình gian nan. Để xây dựng thương hiệu cho măng mai, phải tạo ra sản phẩm chất lượng hơn, có nhãn mác, kênh tiêu thụ bền vững. “Việc chế biến, tạo ra sản phẩm măng khô chất lượng và được tin dùng là vấn đề khó khăn. Tôi đã từng bước cùng nhiều hộ dân chuyển đổi cách làm, hướng tới mục tiêu cao hơn”, chị Dím cho biết.
Tháng 5/2025, chị Dím thành lập Hợp tác xã Nông lâm sản Dương Phúc để liên kết các hộ trồng măng và từng bước tạo kênh tiêu thụ hiệu quả. Măng tươi sau khi thu mua sẽ được luộc kỹ và phân loại. Phần ngọn măng được đem phơi ngay để giữ độ ngọt tự nhiên. Những phần cần lên men sẽ được ủ tự nhiên khoảng 15 ngày trước khi tiếp tục phơi hoặc đưa ra tiêu thụ.
“Bản làng ơi, em làm được rồi”
Nhờ một cơ duyên, Nguyễn Thị Dím đã phát triển Dự án “Lâm Thượng điểm hẹn”, không chỉ nâng cao giá trị cây măng mà còn gắn kết sản xuất nông nghiệp với văn hóa Tày và du lịch cộng đồng để người dân cùng tham gia và hưởng lợi. “Ý tưởng của tôi bắt đầu từ một lần có vị khách Nhật Bản đến thăm, xem vùng nguyên liệu, nhưng cơ sở lại không có chỗ chu đáo để khách ở lại. Hôm đó, tôi đã liên hệ với các hộ dân để tìm chỗ nghỉ tốt nhất và những món ăn độc đáo nhất để phục vụ. Sau hôm ấy, khách phản hồi rất tốt và họ đã chốt hợp đồng đầu tiên. Tôi nghĩ chỉ một khách Nhật Bản đến thôi mà đã giúp vài hộ có thu nhập trong ngày hôm ấy thì tại sao mình không phát triển mô hình này để người dân cùng tham gia”, chị Dím kể lại.
Khi triển khai dự án, khó khăn lớn nhất là bà con chưa tiếp nhận được cách làm mới và chưa hình thành mối liên kết. Để chứng tỏ hiệu quả của mô hình, chị Dím đã chủ động mời khách về, sau đó tổ chức các hoạt động thường xuyên để bà con có thêm thu nhập. Dự án “Lâm Thượng điểm hẹn” tiếp đón khách nghỉ tại nhà sàn truyền thống, thưởng thức ẩm thực địa phương, nghe hát then, đàn tính, tìm hiểu nghề đan lát đồng thời có thể tham gia thu hái tại vùng nguyên liệu măng bắt đầu được nhiều người biết đến hơn.
Đến với Cuộc thi Dự án khởi nghiệp thanh niên nông thôn năm 2026, Nguyễn Thị Dím đã chuẩn bị khá kỹ cho các phần thuyết trình. Dự án “Lâm Thượng điểm hẹn” lấy cộng đồng làm trung tâm, với hợp tác xã làm đầu mối kết nối các hộ trồng măng, phụ nữ tham gia chế biến, nghệ nhân truyền dạy văn hóa, thanh niên sản xuất nội dung số và các đơn vị lữ hành kết nối gần 1.000 hộ gia đình tham gia đã chinh phục được Ban giám khảo. Đạt Giải nhất cuộc thi vì những đóng góp thiết thực cho địa phương, cộng đồng, chị Dím vui mừng chia sẻ: “Lúc được xướng tên trên sân khấu, tôi chỉ muốn hét lên với bản làng rằng: “Bản làng ơi, em làm được rồi!”.
Vinh dự được nhận giải thưởng, chị Dím nghĩ mình đã có một bước tiến lớn trong cuộc đời, nhưng không được ngủ quên trên chiến thắng. “Tôi sẽ tiếp tục tìm thêm giải pháp và các mối để bán măng, bao tiêu được nhiều hơn cho bà con. Tôi nghĩ, nếu mỗi người có ước mơ, có ý tưởng thì chúng ta hãy cứ thực hiện, đừng sợ. Chúng ta không cần phải đi đâu xa, giống như tôi, chỉ cần bắt đầu từ những củ măng tại bản làng, cũng sẽ có cơ hội khởi nghiệp”, Nguyễn Thị Dím tự tin chia sẻ.
Bài và ảnh: DIÊN KHÁNH