Có những thứ khiến nhiều người nhớ mãi người phụ nữ luôn đứng sau chiếc tủ inox cũ. Một bát cơm nguội để dành cho con hôm ấy vô tình mở ra câu chuyện về những khúc quanh của một đời người.
- Cho em một bát xôi thịt như mọi khi.
Chị chủ quán vẫn đang nhanh tay rạch một chiếc bánh mì trên thớt. Mỡ nóng xèo xèo từ chiếc chảo bên cạnh. Hai quả trứng vàng ruộm, đôi chỗ dần chuyển nâu.
- Em ra muộn quá, hết mất xôi rồi.
Chị kéo chiếc tủ một chút để tránh những hạt mưa đầu tiên.
Càng vào sâu trong phố cổ, quán ăn càng dày. Người ta rỉ tai nhau, dân phố sành ăn nên quán xá ở đây chỗ nào cũng tinh. Cái tinh túy thế nào chưa biết, nhưng quán chị vỏn vẹn có một chiếc tủ kính inox. Phía sau để một hai chiếc ghế không đi cùng bàn.
Ngày đầu tôi đứng đợi chiếc bánh mì, chị vừa làm, vừa kể: “10 m2 này của hai cửa hàng đấy. Một nửa bán đồ tạp hóa của mẹ chồng, một nửa bán đồ ăn của chị”. Từ sáng đến chiều chỉ có hai món chính là xôi và bánh mì. Chị vẫn dõi theo khách. Còn tôi dán mắt vào con dao sắc lẻm đang thoăn thoắt. Chẳng lẽ lại bảo chị tập trung vào cái thớt đi.
Hà Nội đang vào thu, cơn mưa rả rích từ sáng không ngăn nổi dòng khách bộ hành trên những con phố. Vài cô gái da trắng, tóc vàng đứng nép mình bên hè, mắt dán vào bản đồ trên điện thoại. Họ xoay ngang rồi lại xoay dọc. Chẳng có một ai dừng lại. Chỉ duy nhất chị gái đứng sau chiếc tủ:
Where do you want to go? (Các bạn muốn đi đâu?).
Những vị khách người nước ngoài tiến lại gần. Thêm một tràng tiếng Anh nối tiếp. Bàn tay dính mỡ vung lên trong không khí. Sau những cái gật đầu, chiếc bản đồ nằm yên trong túi.
Tôi thuộc dạng khách có thể đi xuyên qua đám khách tây đang xếp hàng. Ngồi xuống cũng chẳng phải hỏi ai. Lúc thì xôi thịt trứng, lúc thì bánh mì kẹp pate hoặc chả. Tôi chỉ việc đợi đến khi chị quay đầu lại. Nhưng hôm nay dù chị có quay thì cũng chẳng còn ý nghĩa.
- Hết xôi thì ăn cái gì bây giờ, em đang thèm mỗi cơm.
- Ơ này, chị còn đúng một bát cơm nguội.
- Ổn đấy chị ơi.
Chị lấy thêm cho tôi ít canh rau muống đánh sấu. Hình như cả cơm lẫn canh đều là phần để dành cho con chị đi học về. Vị khách đợi đồ ăn bên cạnh quầy liếc mắt về phía tôi, tủm tỉm cười.
Hôm nay cũng chẳng phải bữa muộn nhất. Có những ngày trong quán chỉ có hai chị em. Chị kể căn nhà đang ở vẫn có ba bốn mâm cơm: “Riêng chuẩn bị hàng bán đã phải dậy từ 5 giờ sáng. Đồ mình bán không đắt nên mọi thứ đều phải tự làm lấy hết. Có những hôm ngẩng đầu lên thì phố đã không một bóng người”.
Chị chìa chiếc điện thoại của mình lên trước mắt tôi. Rất nhiều ngôi sao và những đánh giá. Đã có thời chị từng làm ăn rất được, có nhà, có xe riêng. Nhưng qua cái thời đó, chị phải về đây chung đụng, xoay xở. Chị vẫn đang đứng một mình cạnh chiếc tủ inox đã cũ.
- Mà em biết gì không, được bắt đầu lại đúng bằng cái mình thích là quyết định sáng suốt nhất của chị.
Tôi vừa nghe, vừa nhai thức ăn trong miệng.
- Sông có khúc, người có lúc. Quán chị cứ đông khách như mọi ngày thì mấy hồi.
Chị chẳng nói gì. Một miếng chả vừa được thêm vào bát. Làn khói mỏng tan nhanh. Một người ăn, một người làm trong im lặng. Thức ăn trong bát hết sạch từ lúc nào.
Cơn mưa hôm nay mỗi lúc một nặng hạt. Bát cơm nguội có ngọn. Chị vẫn luôn tay cắt thêm vài miếng dưa chuột.
- Ăn đi, không đến lúc không còn mà ăn nữa đâu.
Không lâu trước, chị từng nói: Năm tới chị nghỉ bán để đẩy nhanh tốc độ.
Tôi cố nhai thật chậm từng miếng cơm. Chị đang lau nhẹ chiếc tủ inox. Thêm một người khách nữa xếp hàng.
KHOA THÀNH