Công viên số 1 Lý Thái Tổ: Từ khu đất bỏ trống đến không gian của ký ức và hồi sinh

Giữa ba mặt tiền Lý Thái Tổ, Hùng Vương và Trần Bình Trọng, khu đất số 1 Lý Thái Tổ, phường Vườn Lài, TP.HCM, từng nhiều năm gần như khép kín giữa một vị trí đặc biệt đắc địa. Khu đất này từng thuộc một phần dinh thự của gia đình ông Hứa Bổn Hòa, thường được gọi là chú Hỏa, rồi được sử dụng làm Nhà khách Chính phủ sau năm 1975. Từ một khoảng không gian ít được khai thác, nơi đây nay trở thành công viên công cộng, mở ra cơ hội để người dân gặp gỡ, thư giãn và tìm lại những ký ức chung. Theo định hướng chuyển đổi đất trống thành công viên, TP.HCM đã đưa khu đất rộng khoảng 4,3 ha vào kế hoạch cải tạo với mục tiêu tạo thêm không gian xanh giữa đô thị đông đúc. Công trình hoàn thành sau khoảng 90 ngày đêm thi công, được khánh thành ngày 12.2.2026 với tổng kinh phí 263 tỉ đồng từ nguồn lực xã hội hóa của Tập đoàn Sun Group. Sự thay đổi diễn ra nhanh chóng nhưng không xóa bỏ hoàn toàn dấu tích cũ, bởi những cây cổ thụ và một số biệt thự cổ vẫn được giữ lại, chỉnh trang trong diện mạo mới. Tâm điểm của công viên là quảng trường trung tâm rộng khoảng 1.800 m², nơi đặt biểu tượng Giọt nước cao 6 m, có chu vi 13 m và được chế tác bằng inox gương phản chiếu. Công trình làm từ hợp kim có độ bền cao, bề mặt sáng bóng, không gỉ sét, đồng thời sở hữu phần lòng rỗng được bố trí tinh tế để ánh sáng xuyên qua. Nhìn từ nhiều góc độ, khoảng rỗng ấy tạo thành hình trái tim, khiến biểu tượng không chỉ gây ấn tượng bằng hình dáng mà còn gợi lên cảm xúc về tình người. Theo ý tưởng thiết kế, giọt nước rơi xuống mặt đất rồi tạo nên những vòng sóng lan tỏa, gợi liên tưởng đến một giọt nước mắt trước những mất mát trong đại dịch Covid-19. Hình ảnh ấy đồng thời tượng trưng cho tình yêu thương, sự sẻ chia và sức mạnh đoàn kết đã giúp người dân TP.HCM vượt qua những tháng ngày đau thương. Trái tim ẩn bên trong giọt nước nhấn mạnh thông điệp rằng phía sau ký ức mất mát vẫn còn tình người, sự nâng đỡ và niềm tin vào khả năng hồi sinh. Không gian mới không chỉ dành cho tưởng niệm, bởi các biệt thự cũ được cải tạo đã kết hợp cùng khu triển lãm, thư viện và những khu vực phục vụ hoạt động thể thao. Những hình ảnh về thời khắc TP.HCM cùng người dân và các lực lượng oằn mình chống dịch được trưng bày, giúp ký ức cộng đồng hiện diện gần gũi trong đời sống hôm nay. Ngày 12.2, sau quá trình cải tạo, công viên chính thức mở cửa để người dân tưởng niệm, tham quan, vui chơi và cảm nhận sự thay đổi của khu đất từng bỏ trống. Trong những ngày đầu công viên hoạt động, ông Hà Văn Trung, cư trú tại phường Bàn Cờ, thường đi bộ đến đây, lặng lẽ đứng trước khu vực biểu tượng Giọt nước. Ông cởi nón, đứng rất lâu với đôi mắt đỏ hoe, nhớ lại thời điểm đại dịch Covid-19 từng phủ bóng lên thành phố và nhiều gia đình. Tại địa điểm này, Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM cũng tổ chức các buổi tưởng niệm những người qua đời vì Covid-19, tạo nên không gian lắng đọng giữa nhịp sống đô thị. Quang cảnh xung quanh công viên sau cải tạo trở nên thông thoáng hơn, trong khi những hàng cây lớn tạo bóng mát và làm dịu khu vực vốn có mật độ giao thông cao. Sau gần bảy tháng đi vào hoạt động, công viên số 1 Lý Thái Tổ thu hút đông đảo người dân đến tham quan, vui chơi và thư giãn. Đặc biệt vào buổi chiều, cuối tuần và buổi tối, khu vực biểu tượng Giọt nước thường tập trung rất đông người, cho thấy không gian này đã nhanh chóng hòa vào sinh hoạt thường ngày. Công viên cũng gắn với những hoạt động tiếp nối tinh thần sẻ chia sau đại dịch, trong đó có chương trình Cùng con đi tiếp cuộc đời do Báo Thanh Niên khởi xướng ngày 16.9.2021. Sau năm năm, chương trình đã hỗ trợ hơn 2.200 lượt trẻ mồ côi do Covid-19 và bảo trợ 550 em đến năm 18 tuổi, tiếp thêm điểm tựa cho các em trên hành trình trưởng thành. Từ khu đất từng đóng cửa đến công viên của ký ức, tưởng niệm và sinh hoạt cộng đồng, số 1 Lý Thái Tổ đang cho thấy một không gian đô thị vẫn có thể lưu giữ quá khứ, đồng thời mở lối cho sự hồi sinh.