Cụ bà ở TPHCM kiện hủy hôn nhân của chồng quá cố với người phụ nữ khác

Nguồn ảnh: Dân Trí

(Dân trí) - Ông Đức chung sống với bà Đài từ trước năm 1975, nhưng không đăng ký kết hôn, ông kết hôn với người phụ nữ khác. Ở tuổi 79, bà Đài yêu cầu tòa hủy cuộc hôn nhân này và được chấp nhận.

Bà Nguyễn Thị Đài (79 tuổi, ngụ TPHCM) và ông Huỳnh Văn Đức (mất năm 2021) chung sống với nhau từ trước năm 1975, có một con chung. Dù không đăng ký kết hôn, quan hệ của hai người được tòa xác định là hôn nhân thực tế, vì vậy, cuộc hôn nhân sau này giữa ông Đức và người phụ nữ khác bị tuyên hủy.

Chung sống từ trước năm 1975

Theo hồ sơ vụ việc, bà Nguyễn Thị Đài và ông Huỳnh Văn Đức chung sống với nhau từ trước năm 1975, có một con chung là ông Đại (50 tuổi).

Trong đơn yêu cầu, bà Đài trình bày do điều kiện chiến tranh, loạn lạc và một số lý do khác nên hai người không thể làm thủ tục đăng ký kết hôn tại cơ quan có thẩm quyền. Việc chung sống của họ có sự chứng kiến, đồng thuận của người thân hai bên gia đình. Hai người cùng chăm sóc, yêu thương, nuôi dạy con cái và xây dựng hạnh phúc gia đình.

Cụ bà ở TPHCM kiện hủy hôn nhân của chồng quá cố với người phụ nữ khác - 1 — Tòa hủy đăng ký kết hôn của chồng cụ bà (Ảnh minh họa: AI).

Khoảng năm 2001-2002, bà Đài chuyển sang sống với con trai để tiện phụ giúp các con. Tuy nhiên, bà và ông Đức vẫn thường xuyên qua lại, chăm sóc lẫn nhau và chưa từng yêu cầu tòa án giải quyết ly hôn.

Sau đó, bà Đài biết ông Đức đã đăng ký kết hôn với bà Lan (69 tuổi, ngụ TPHCM) với tư cách vợ hợp pháp. Cho rằng cuộc hôn nhân này vi phạm pháp luật, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của mình, bà Đài yêu cầu tòa án tuyên hủy việc kết hôn trái pháp luật giữa ông Đức và bà Lan.

Về phía bà Lan, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, bà cho biết khoảng năm 1999 đã yêu và chung sống với ông Đức nhưng không có con chung. Đến năm 2006, hai người đăng ký kết hôn.

Bà Lan không đồng ý với yêu cầu của bà Đài. Người phụ nữ này cho rằng mình không biết và cũng không quan tâm ông Đại có phải là con của ông Đức hay không; đồng thời cho rằng nghĩa vụ chứng minh cuộc hôn nhân giữa bà và ông Đức trái pháp luật thuộc về người yêu cầu.

Tòa xác định hôn nhân thực tế, hủy kết hôn trái pháp luật

Cuối năm ngoái, TAND khu vực 8 (TPHCM) mở phiên họp sơ thẩm, chấp nhận yêu cầu của bà Đài, tuyên hủy việc kết hôn trái pháp luật giữa ông Đức và bà Lan.

Không đồng ý với quyết định này, bà Lan kháng cáo. Bà cho rằng lúc sinh thời, ông Đức từng nói với mình rằng ông chưa kết hôn với ai. Vì vậy, bà Lan cho rằng mình là vợ hợp pháp của ông Đức, việc hủy kết hôn sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp của bà, đồng thời đề nghị tòa án không chấp nhận yêu cầu của bà Đài.

Xem xét kháng cáo, TAND TPHCM nhận định việc ông Đức và bà Đài chung sống tuy không đăng ký kết hôn nhưng có tổ chức bữa cơm ra mắt hai họ, được gia đình hai bên thừa nhận, chứng kiến. Hàng xóm xung quanh cũng biết rõ mối quan hệ này, thể hiện qua các văn bản trình bày ý kiến có xác nhận chữ ký của địa phương nơi cư trú.

Từ những căn cứ trên, tòa án áp dụng Nghị quyết số 35/2000/QH10, Thông tư liên tịch số 01/2001/TTLTTANDTC-VKSNDTC-BTP và Án lệ số 53/2022/AL, được công bố theo Quyết định số 323/QĐ-CA ngày 14/10/2022, để xác định quan hệ giữa bà Đài và ông Đức là hôn nhân thực tế.

Theo tòa, tại thời điểm đăng ký kết hôn với bà Lan, ông Đức vẫn có quan hệ hôn nhân với bà Đài. Do đó, việc ông Đức kết hôn với bà Lan là trái pháp luật, vi phạm quy định tại khoản 6 Điều 3 và điểm c khoản 2 Điều 5 Luật Hôn nhân và gia đình. Vì vậy, quyết định của tòa sơ thẩm chấp nhận yêu cầu của bà Đài là có căn cứ.

*Tên các đương sự đã được thay đổi.

Tòa án nhân dân TPHCM vừa giữ nguyên quyết định hủy việc kết hôn trái pháp luật giữa ông Huỳnh Văn Đức (đã mất năm 2021) và bà Lan (69 tuổi) theo yêu cầu của bà Nguyễn Thị Đài (79 tuổi). Hồ sơ xác định bà Đài và ông Đức chung sống trước năm 1975, có một con chung là ông Đại (50 tuổi) nhưng chưa đăng ký kết hôn do hoàn cảnh chiến tranh. Dù bà Đài chuyển sang ở cùng con trai vào khoảng năm 2001, hai người vẫn duy trì chăm sóc lẫn nhau và chưa từng ly hôn. Về phía bà Lan, người này cho biết chung sống với ông Đức từ năm 1999 và chính thức đăng ký kết hôn vào năm 2006. Bà Lan kháng cáo quyết định sơ thẩm của Tòa án nhân dân khu vực 8 vì cho rằng ông Đức từng khẳng định chưa từng kết hôn với ai, đồng thời đề nghị bác bỏ yêu cầu của nguyên đơn để bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Tuy nhiên, người này không phủ nhận việc không tìm hiểu về mối quan hệ gia đình trước đó của chồng. Hội đồng xét xử nhận định quan hệ giữa ông Đức và bà Đài có lễ ra mắt hai họ, được thân nhân và chính quyền địa phương cùng láng giềng xác nhận qua nhiều văn bản. Căn cứ Nghị quyết 35/2000/QH10, Thông tư liên tịch 01/2001 và Án lệ số 53/2022/AL, tòa công nhận đây là quan hệ hôn nhân thực tế hợp pháp được pháp luật bảo vệ. Do quan hệ hôn nhân này vẫn tồn tại vào thời điểm năm 2006, việc ông Đức đăng ký kết hôn với bà Lan đã vi phạm nguyên tắc một vợ một chồng.