Trao đổi với chuyên mục This Week in Asia, một số môi giới bất động sản cho biết có gia đình tìm mua hoặc thuê nhà gần trường từ ít nhất hai năm trước khi con vào lớp 1.
Tuy nhiên, sống gần trường không đồng nghĩa chắc chắn được nhận. Khi số hồ sơ vượt chỉ tiêu, phụ huynh vẫn có thể phải tham gia bốc thăm.
Theo SCMP, Singapore đang chuẩn bị mở rộng tuyển sinh tại 12 trường nằm trong các khu dân cư chủ yếu là nhà ở tư nhân, nhằm tăng cơ hội học tập chung giữa các trẻ có hoàn cảnh xã hội khác nhau. Trong khi đó, Malaysia và Indonesia cũng sử dụng địa chỉ cư trú làm một trong những căn cứ tuyển sinh, với các quy định riêng.
Chuyển nhà từ sớm để tăng cơ hội vào trường mong muốn
Joyce Foo, một môi giới bất động sản tại Singapore, cho biết một số gia đình chấp nhận chuyển sang nhà nhỏ hơn để sống gần trường mong muốn. Có phụ huynh còn tham gia hoạt động tình nguyện tại trường để tăng cơ hội cho con.
Theo Foo, khi tìm nhà, các gia đình phải cân nhắc cơ hội trúng tuyển, ngân sách và khả năng bán lại bất động sản. “Họ muốn chuyển nhà, nhưng cũng không muốn bị lỗ”, bà nói.
Từ năm 2027, hầu hết các trường tiểu học Singapore sẽ tăng số chỗ dành cho nhóm không thuộc diện ưu tiên từ 40 lên 60 suất. Tại 12 trường nằm trong các khu dân cư chủ yếu là nhà ở tư nhân, số chỗ này được chia đều cho trẻ sống trong và ngoài bán kính 2km quanh trường. Ưu tiên dành cho con cựu học sinh vẫn được duy trì.
Theo Foo, một số phụ huynh đang cân nhắc thuê nhà gần trường cũ thay vì mua, hoặc tìm trường khác. Tuy nhiên, bà chưa ghi nhận nhu cầu mua, thuê nhà tăng đột biến sau thông báo. Dữ liệu 13 năm làm nghề cũng không cho thấy nhà gần trường được ưa chuộng luôn có giá cao hơn.
Ông Jason Tan, Phó giáo sư tại Viện Giáo dục Quốc gia Singapore, cho rằng quy chế tuyển sinh khiến phụ huynh phải tính toán nhiều yếu tố như địa chỉ cư trú, mối liên hệ cựu học sinh hay hoạt động tình nguyện.
"Hầu hết các tiêu chí không liên quan gì đến bản thân đứa trẻ", ông nói.
Theo ông Tan, ưu tiên trẻ sống gần trường là hợp lý vì học sinh tiểu học còn nhỏ. Tuy nhiên, các gia đình khá giả có lợi thế hơn khi đủ khả năng chuyển đến khu vực gần trường mong muốn.
Thu nhập ảnh hưởng đến lựa chọn trường học
Tại Klang Valley, Malaysia, Neo Wee Liem, một quản lý bán hàng cấp cao, và vợ cũng tính đến trường học khi tìm nhà. Muốn con trai lớn học tiếng Trung, họ chọn ba trường tiểu học rồi cân nhắc chi phí nhà ở, diện tích sinh hoạt và việc đi lại trước khi quyết định.
Noor Azimah Abdul Rahim, nhà vận động giáo dục và đồng sáng lập tổ chức Parent Action Group for Education tại Malaysia, cho rằng việc phụ huynh phải thay đổi nơi ở để tìm trường cho con đặt ra vấn đề về công bằng.
“Khi các gia đình cân nhắc trả thêm tiền thuê nhà, thay đổi nơi sinh sống hoặc sắp xếp lại cuộc sống hằng ngày chỉ để có được một chỗ học, điều đó đặt ra câu hỏi về sự công bằng và khả năng tiếp cận của hệ thống”, bà nói.
Shakira Teh Sharifuddin, nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Viện Giáo dục thuộc Đại học College London và là nhà kinh tế tại một cơ quan chính sách công, nhận định thu nhập và nơi sinh sống ảnh hưởng đáng kể đến lựa chọn trường. Các gia đình thu nhập thấp, đặc biệt ở nông thôn, thường có ít lựa chọn hơn và phải chấp nhận trường được phân bổ.
Khai man địa chỉ để con vào trường được ưa chuộng
Tại Indonesia, địa chỉ cư trú cũng là căn cứ quan trọng khi tuyển sinh. Năm 2019, CNN Indonesia từng đưa tin một người cha thuê nhà ở Đông Jakarta và thay đổi thông tin cư trú để con đủ điều kiện đăng ký vào trường trung học theo chính sách phân vùng.
Năm 2025, Indonesia điều chỉnh quy định tuyển sinh nhưng vẫn duy trì tiêu chí này. Theo quy định, ít nhất 70% chỉ tiêu trường tiểu học công lập được phân bổ theo địa chỉ cư trú; ít nhất 15% dành cho học sinh thuộc gia đình thu nhập thấp và học sinh khuyết tật.
Ubaid Matraji, điều phối viên quốc gia của tổ chức giám sát giáo dục Indonesia (JPPI), cho rằng tuyển sinh theo địa bàn có thể tăng tính công bằng, nhưng chênh lệch chất lượng giữa các trường vẫn là vấn đề lớn.
“Trên lý thuyết, hệ thống này công bằng hơn vì mọi người đều có cơ hội như nhau để học tại trường gần nhà nhất. Nhưng vấn đề là chất lượng các trường không đồng đều”, ông nói.
Theo Ubaid, một số phụ huynh tìm cách tăng cơ hội cho con bằng cách sử dụng địa chỉ nơi làm việc, thuê địa chỉ của người thân hoặc làm giả giấy tờ cư trú. Bộ Giáo dục Indonesia cũng từng xác định khai man địa chỉ là một trong những vấn đề lớn của hệ thống tuyển sinh cũ.
Ubaid cho rằng chính quyền cần bảo đảm đủ chỗ học tại trường công. Nếu không được nhận vào trường công, các gia đình thu nhập thấp có thể khó chuyển sang trường tư do chi phí cao.
Theo Noor Azimah, cơ hội tiếp cận trường học không nên phụ thuộc vào khả năng mua nhà của gia đình.
“Cơ hội giáo dục của một đứa trẻ không nên trở thành đặc quyền của thị trường bất động sản”, bà nói.