Đặc điểm các loài cây sắp làm thay đổi diện mạo các tuyến phố Hà Nội

Như Dân trí đã đưa tin, UBND TP Hà Nội phê duyệt Đề án “Quản lý phát triển hệ thống cây xanh, công viên, vườn hoa, mặt nước”, trong đó đưa ra định hướng tổ chức lại hệ thống cây xanh trên các tuyến đường, phố của thủ đô. 

Mỗi loài cây được lựa chọn trồng trên đường phố có những đặc điểm khác nhau về hình thái, mùa hoa, độ rộng tán, khả năng sinh trưởng và chu kỳ rụng lá. Những yếu tố này không chỉ quyết định diện mạo tuyến phố mà còn ảnh hưởng đến mức độ che bóng, việc vệ sinh và chăm sóc cây xanh. 

Danh mục cây được Hà Nội định hướng sử dụng gồm các loài như sấu, nhội, thàn mát, quếch, sao đen, lộc vừng, bằng lăng, phượng, ban trắng, dầu rái, cây sang, giáng hương, long não, lát hoa và bàng lá nhỏ; bên cạnh đó là các loài cây bụi, cây hoa và cây bổ trợ tầng thấp.

Nhóm cây bóng mát: Sấu, nhội, sao đen

Theo nghiên cứu công bố năm 2017 trên Tạp chí Khoa học và Công nghệ Lâm nghiệp, nhóm tác giả Trường Đại học Lâm nghiệp sử dụng phương pháp phân tích thứ bậc AHP để đánh giá 22 loài cây theo 15 tiêu chí, qua đó lựa chọn 14 loài phù hợp với đường phố Hà Nội.

Trong số 14 loài cây được lựa chọn, nhội và sấu lần lượt xếp thứ nhất và thứ hai, còn sao đen xếp thứ 10. Nghiên cứu đánh giá các loài cây theo 15 tiêu chí, trong đó khả năng thích ứng với điều kiện trồng được đánh giá có tầm quan trọng cao nhất.

Hoa sấu nhỏ, mọc thành chùm, không quá nổi bật về mặt cảnh quan. Bù lại, khi trưởng thành, cây có thể phát triển thành cây lớn, tạo tán rộng giúp che bóng. Tuy nhiên, quả sấu rụng theo mùa cũng làm tăng nhu cầu thu gom, vệ sinh mặt đường và vỉa hè.

Nhội cũng là cây gỗ được sử dụng trong cảnh quan đường phố, có khả năng phát triển thành cây lớn khi điều kiện sinh trưởng thuận lợi. Loài cây này không nổi bật về hoa mà chủ yếu được quan tâm ở hình thái thân, tán và giá trị tạo bóng mát.

Sao đen có thân thẳng, phát triển thành cây gỗ lớn với tán thường tập trung ở phần cao của thân. Khi trưởng thành, cây có thể tạo bóng mát trên đường phố. Hoa sao đen nhỏ, không nổi bật về màu sắc.

Bằng lăng, phượng, ban trắng: Nổi bật về hoa

Bằng lăng thường gây ấn tượng với người dân bằng sắc hoa tím nở rộ vào đầu hè, tạo điểm nhấn cảnh quan trên nhiều tuyến phố Hà Nội. Khi trưởng thành, cây có thể tạo tán và góp phần che bóng. 

Phượng nổi bật với sắc hoa đỏ cam vào mùa hè. Tán cây có thể tạo bóng mát khi đủ không gian phát triển, nhưng hiệu quả che phủ còn phụ thuộc vào kích thước, độ cao phân cành và cách chăm sóc. 

Ban trắng có hoa màu trắng hoặc phớt hồng, tạo nét riêng cho cảnh quan đường phố. Khi cây nở rộ, những chùm hoa nổi bật trên nền tán xanh, góp phần làm thay đổi diện mạo tuyến phố theo mùa.

Nhóm cây tạo hương thơm đặc trưng giữa phố

Bên cạnh giá trị tạo bóng mát và cảnh quan, long não, giáng hương và lộc vừng còn có những đặc điểm riêng về mùi hương.

Theo tài liệu của Đại học Florida (Mỹ), lá cây long não tỏa mùi thơm đặc trưng khi vò nát. Mùi hương này bắt nguồn từ tinh dầu trong lá, trong đó có camphor (long não), hợp chất được sử dụng trong một số sản phẩm xoa ngoài da và tạo hương.

Giáng hương gây chú ý khi nở hoa màu vàng thành chùm. Trung tâm Dữ liệu Thực vật Việt Nam mô tả hoa có hương thơm, tạo thêm nét riêng cho cây trong mùa nở rộ, bên cạnh sắc vàng nổi bật trên nền lá xanh. 

Lộc vừng có những chùm hoa dài buông rủ, thường nở về đêm. Hoa có hương thơm nhẹ, thời điểm hoa nở khiến mùi hương dễ được cảm nhận trong không gian xung quanh vào buổi tối.

Sự kết hợp giữa chùm hoa rủ và hương thơm về đêm là nét đặc trưng của loài cây này.

Mỗi loài cây được Hà Nội lựa chọn đều mang một đặc điểm riêng về hình thái, tán lá, mùa hoa và hương thơm. Khi trưởng thành, tán cây góp phần che nắng cho vỉa hè, trong khi sắc hoa và mùi hương tạo nên những nét nhận diện khác nhau theo mùa.

Định hướng lựa chọn cây đặc trưng cho từng tuyến phố Hà Nội không chỉ làm phong phú cảnh quan đô thị mà còn có thể tạo nên diện mạo riêng cho mỗi con đường khi cây phát triển ổn định.