Giáo viên đứng lớp tại Singapore - Ảnh: CNA
Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) cho biết khoảng ba phần tư số quốc gia có dữ liệu thực hiện tuyển chọn ở đầu vào chương trình đào tạo sư phạm bằng kết quả học tập, bài kiểm tra chuẩn hóa hoặc phỏng vấn.
Ở khoảng một phần ba số nước được khảo sát, ứng viên còn phải qua kỳ thi cạnh tranh hoặc một quy trình tuyển chọn sau đào tạo để có thể vào dạy tại trường công.
Singapore tập trung một đầu mối, Phần Lan yêu cầu trình độ cao
Singapore là trường hợp có mức độ tập trung cao. Viện Giáo dục quốc gia Singapore (NIE), thuộc Đại học Công nghệ Nanyang, được Bộ Giáo dục Singapore xác định là viện đào tạo giáo viên quốc gia, giữ vai trò chính trong đào tạo ban đầu giáo viên, bồi dưỡng giáo viên và cán bộ quản lý trường học.
NIE phối hợp với Bộ Giáo dục và các trường phổ thông trong xây dựng chương trình, gắn phần học tại cơ sở đào tạo với thực hành tại trường.
Người được chọn có thể được đưa về trường làm giáo viên hợp đồng chưa qua đào tạo trong khoảng 4 tháng đến một năm. Trong thời gian này, nhà trường đánh giá mức độ phù hợp với nghề. Việc được nhận vào NIE sau đó còn phụ thuộc kết quả làm việc, đánh giá của trường và số chỗ đào tạo tại NIE.
Với một số lĩnh vực có nhu cầu nhân lực cụ thể, hỗ trợ đào tạo còn đi kèm cam kết làm việc. Chẳng hạn, chương trình đào tạo giáo viên tiếng Tamil của Bộ Giáo dục Singapore hỗ trợ học phí và trợ cấp cho người học. Người được chọn vào chương trình đào tạo giáo viên tiểu học tại NIE phải cam kết giảng dạy 5 năm sau khi hoàn thành đào tạo.
Tại Phần Lan, đào tạo sư phạm được thực hiện trong các trường đại học, nhưng yêu cầu học thuật đối với giáo viên khá cao.
Cơ quan Giáo dục quốc gia Phần Lan quy định giáo viên bộ môn phải có bằng thạc sĩ, hoàn thành khối lượng học tập về môn sẽ giảng dạy và ít nhất 60 tín chỉ về sư phạm. Tùy vị trí, phần kiến thức chuyên môn của môn giảng dạy phải đạt ít nhất 60 hoặc 120 tín chỉ.
Các chương trình sư phạm kết hợp nghiên cứu giáo dục, phương pháp dạy học và thực hành có hướng dẫn. Các đại học như Đại học Helsinki còn có trường thực hành trực thuộc để sinh viên quan sát lớp học, soạn bài, đứng lớp và nhận phản hồi trong quá trình học.
Đào tạo giáo viên trong trường đại học tại Anh - Ảnh: UNIVERSITY OF STAFFORDSHIRE
Nhiều tầng sàng lọc
Tại Nhật, Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ (MEXT) quy định một đại học muốn có chương trình đào tạo giáo viên phải được công nhận chương trình. MEXT cũng công bố danh sách các đại học nơi người học có thể hoàn thành những điều kiện cần thiết để được cấp giấy phép giáo viên.
Nghĩa là, tên của cơ sở không tự quyết định trường có được đào tạo giáo viên hay không. Chương trình phải đáp ứng yêu cầu của MEXT và người muốn hành nghề phải đáp ứng điều kiện về giấy phép.
Giáo viên trường công còn một khâu tuyển chọn sau đào tạo. OECD ghi nhận giáo viên Nhật được tuyển thông qua các kỳ thi do chính quyền cấp tỉnh và một số thành phố tổ chức.
Hàn Quốc cũng có nhiều tầng sàng lọc. Theo OECD, sinh viên hoàn thành bằng cử nhân giáo dục có thể đủ điều kiện nhận chứng nhận giáo viên cấp 2, nhưng muốn được bổ nhiệm làm giáo viên trường công còn phải vượt qua kỳ thi cạnh tranh của cơ quan giáo dục.
Sau hơn ba năm giảng dạy, giáo viên có thể tiếp tục đào tạo và đánh giá để đạt chứng nhận giáo viên cấp 1. Như vậy, hoàn thành chương trình đào tạo chưa đồng nghĩa đương nhiên có một vị trí giáo viên trong trường công.
Tại Anh, Bộ Giáo dục công nhận nhiều loại cơ sở được tham gia đào tạo, gồm trường đại học, quỹ giáo dục, mạng lưới trường học và một số tổ chức khác.
Tuy nhiên, để trở thành giáo viên tại nhiều trường, người học cần đạt Qualified Teacher Status (QTS), có thể hiểu là tư cách nghề nghiệp xác nhận một người đáp ứng các tiêu chuẩn để làm giáo viên. Cơ sở muốn tổ chức chương trình đào tạo giúp người học đạt QTS phải được Bộ Giáo dục Anh công nhận và đáp ứng các yêu cầu bắt buộc về đào tạo giáo viên.
Hiện có nhiều con đường để đạt QTS. Người chưa có bằng đại học có thể học chương trình đại học có đào tạo giáo viên. Người đã có bằng đại học có thể học chương trình đào tạo sau đại học. Một số chương trình yêu cầu người học đóng học phí, trong khi một số tuyến khác cho phép người học vừa được đào tạo vừa nhận lương tại trường.
Anh còn có một con đường dành cho những người đã có kinh nghiệm đứng lớp nhưng chưa có QTS, cho phép người học không phải học lại toàn bộ chương trình đào tạo giáo viên. Thay vào đó, họ phải chứng minh mình đã đáp ứng các tiêu chuẩn dành cho giáo viên thông qua hồ sơ và quá trình đánh giá trực tiếp năng lực giảng dạy tại trường. Nếu đạt yêu cầu, họ có thể được cấp QTS.
Úc: Quản lý khâu kiểm định và đầu ra
Úc cũng quản lý chặt ở khâu kiểm định chương trình và chuẩn đầu ra. Các chương trình đào tạo giáo viên ban đầu phải đáp ứng bộ tiêu chuẩn và quy trình kiểm định quốc gia do Viện Giảng dạy và lãnh đạo trường học Úc (AITSL) ban hành.
Chương trình đào tạo giáo viên bậc đại học và chương trình bằng kép phải có ít nhất 80 ngày thực hành nghề nghiệp. Chương trình dành cho người đã tốt nghiệp đại học phải có ít nhất 60 ngày. Thực hành phải được giám sát, đánh giá và phần lớn diễn ra tại các trường học được công nhận ở Úc.
Sinh viên sư phạm Úc còn phải vượt qua bài kiểm tra đọc viết và tính toán LANTITE trước khi tốt nghiệp. Chuẩn yêu cầu năng lực đọc viết và tính toán cá nhân của người học tương đương nhóm 30% cao nhất trong dân số trưởng thành Úc. Từ năm 2025, người học được thi nhiều lần nếu chưa đạt nhưng chuẩn đầu ra này vẫn được giữ.
Đào tạo sư phạm nên siết từ đâu: Chọn trường hay nhìn cả đầu vào, đầu ra?Chọn trường nào đào tạo giáo viên chỉ là một phần. Bạn đọc đặt vấn đề phải siết cả chất lượng đầu vào, quy mô đào tạo và khả năng làm nghề sau tốt nghiệp.