ThS.BS.CKII Dương Quang Huy, Trưởng Đơn vị Nam học, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM (IVF Tâm Anh), cho biết nam giới có thể nhận biết một số bất thường tại tinh hoàn từ sớm, thậm chí trước khi lập gia đình, qua đó phát hiện nguy cơ suy giảm khả năng sinh sản và có hướng xử trí phù hợp.
Tinh hoàn đảm nhiệm hai chức năng quan trọng là sản xuất tinh trùng và testosterone giúp duy trì các đặc tính sinh dục nam, ham muốn tình dục, khối lượng cơ, đồng thời tham gia vào quá trình tạo máu và duy trì mật độ xương. Do đó, một trong những dấu hiệu gợi ý bệnh là kích thước tinh hoàn nhỏ bất thường.
Theo bác sĩ Huy, nam giới trưởng thành Việt Nam có thể tích mỗi tinh hoàn thường khoảng 12-30 ml. Khi thể tích giảm đáng kể, đặc biệt ở cả hai bên, số lượng các ống sinh tinh và tế bào tham gia sản xuất tinh trùng có thể giảm gây ảnh hưởng số lượng, chất lượng, thậm chí vô tinh.
Kích thước tinh hoàn khác nhau ở mỗi người và hai bên có thể chênh lệch nhẹ. Nếu nhận thấy kích thước nhỏ bất thường hoặc hai bên chênh lệch quá mức, nam giới nên đi khám chuyên khoa.
ThS.BS.CKII Dương Quang Huy tư vấn sức khỏe sinh sản cho nam giới. Ảnh: IVF Tâm Anh
Dấu hiệu khác cần lưu ý là không sờ thấy một hoặc cả hai tinh hoàn trong bìu. Trường hợp tinh hoàn nằm ở ống bẹn hoặc trong ổ bụng được gọi là tinh hoàn ẩn. Do phải ở trong môi trường có nhiệt độ cao hơn, tình trạng này có thể bị ảnh hưởng chức năng sinh tinh, làm tăng nguy cơ suy giảm khả năng sinh sản. Tình trạng này cũng liên quan đến nguy cơ ung thư tinh hoàn cao hơn, do đó cần được phát hiện và xử trí sớm.
Theo bác sĩ Huy, nếu nam giới nếu chỉ có một tinh hoàn vẫn có thể có tinh dịch đồ tương đương bình thường, song khoảng 13% trường hợp không có tinh trùng. Nếu cả hai đều không nằm trong bìu, nguy cơ vô tinh tăng đáng kể đến 89%.
Nam giới từng mắc quai bị, đặc biệt khi có biến chứng viêm tinh hoàn, cần lưu ý khả năng ảnh hưởng đến chức năng sinh sản. Tình trạng viêm có thể khiến tinh hoàn sưng đau, sau đó teo nhỏ, làm suy giảm khả năng sản xuất tinh trùng. Tuy nhiên, không phải tất cả người từng mắc quai bị đều bị ảnh hưởng khả năng sinh sản, nguy cơ đáng lưu ý hơn khi viêm cả hai bên.
Nam giới cũng có nguy cơ suy giảm khả năng sinh sản sau phẫu thuật vùng sinh dục, hóa hoặc xạ trị ung thư. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào loại thuốc, liều điều trị, vùng chiếu xạ và tình trạng của từng người.
Một số biểu hiện bên ngoài cũng có thể gợi ý bất thường nội tiết tố nam, như lông vùng sinh dục ít phát triển hoặc không có, nữ hóa tuyến vú. Những dấu hiệu này có thể liên quan đến rối loạn testosterone, estrogen hoặc các hormone tham gia điều hòa chức năng sinh sản.
Bác sĩ Huy khuyến cáo người có những biểu hiện trên nên chủ động khám sớm. Nam giới được bác sĩ khám có thể kết hợp siêu âm, xét nghiệm nội tiết và tinh dịch đồ để đánh giá khả năng sinh tinh. Phát hiện sớm bất thường giúp nam giới chủ động can thiệp để tránh ảnh hưởng khả năng sinh sản.
Nguyệt Nhi
Độc giả gửi câu hỏi về vô sinh hiếm muộn tại đây để bác sĩ giải đáp