Ngoài làn da, mắt cũng cần được bảo vệ khỏi ánh nắng mặt trời. Tiếp xúc quá nhiều với tia cực tím (UV) có thể gây tổn thương tạm thời cho cơ quan này.
Giác mạc có thể bị tổn thương
Khi mắt tiếp xúc quá nhiều tia cực tím (UV), lớp tế bào ngoài cùng của giác mạc có thể bị tổn thương và bong ra, làm lộ các đầu dây thần kinh nhạy cảm bên dưới. Tình trạng này được gọi là viêm giác mạc do tia UV (photokeratitis), thường được ví như "cháy nắng mắt".
Giác mạc là lớp trong suốt hình vòm ở phía trước mắt, giúp tập trung ánh sáng để nhìn rõ. Kết mạc, lớp màng mỏng bao phủ lòng trắng và mặt trong mí mắt, cũng có thể bị ảnh hưởng.
Tia cực tím UV từ ánh sáng mặt trời có thể làm tổn thương giác mạc tạm thời. Ảnh được tạo bởi AI
Mắt có thể đau rát, cộm như có cát
Viêm giác mạc do tia UV thường ảnh hưởng cả hai mắt vì cùng tiếp xúc với nguồn tia UV. Các triệu chứng có thể gồm cảm giác cộm như có cát trong mắt, đau hoặc nóng rát, đỏ, sưng, chảy nước mắt, nhạy cảm với ánh sáng, đau đầu... Một số trường hợp ít gặp có thể bị thay đổi màu sắc khi nhìn hoặc mất thị lực tạm thời.
Mắt có thể chưa xuất hiện triệu chứng ngay sau khi tiếp xúc với tia UV. Các triệu chứng thường bắt đầu 6-12 giờ sau tiếp xúc, do đó một người có thể vẫn thấy bình thường khi đang ở ngoài trời nhưng bắt đầu đau, cộm hoặc sợ ánh sáng vào tối hôm đó hoặc sáng hôm sau. Thời gian và mức độ phơi nhiễm càng lớn, triệu chứng có thể xuất hiện sớm và nghiêm trọng hơn.
Không chỉ ánh nắng chiếu trực tiếp mới gây tổn thương mắt. Tia UV có thể phản xạ từ mặt nước, cát, bê tông, băng tuyết và đi vào mắt từ nhiều hướng. Nguy cơ cũng tăng ở những nơi có độ cao lớn do tia UV mạnh hơn.
Các triệu chứng có xu hướng tự khỏi trong khoảng 24-48 giờ khi lớp tế bào bề mặt giác mạc phục hồi. Trong thời gian này, người bệnh nên tránh dụi mắt, tháo kính áp tròng, nghỉ ngơi và hạn chế tiếp xúc với ánh sáng mạnh.
Có thể nhắm mắt, dùng khăn mát đặt lên và nhỏ nước mắt nhân tạo không chất bảo quản để giảm khó chịu. Thuốc giảm đau không kê đơn có thể được sử dụng nếu phù hợp với tình trạng sức khỏe của mỗi người.
Cách giảm nguy cơ tổn thương mắt do tia UV là đeo kính râm có khả năng chặn 100% tia UVA và UVB. Kính nên che tương đối sát mắt, có thể kết hợp với mũ rộng vành khi ở ngoài trời.
Kính phân cực giúp giảm chói nhưng không đồng nghĩa với chống UV đầy đủ. Vì vậy, khi chọn kính vẫn cần kiểm tra thông tin về khả năng chống UVA và UVB. Cần sử dụng kính hoặc thiết bị bảo hộ chuyên dụng khi làm việc ngoài trời dưới trời nắng gắt hoặc thực hiện công việc hàn.
Bảo Bảo (Tổng hợp)
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh nhãn khoa tại đây để bác sĩ giải đáp