Dạy tiếng Anh phải là người bản ngữ

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Để dạy tiếng Anh tại một số điểm đến châu Á, giáo viên (GV) nước ngoài phải là người bản ngữ, bên cạnh đáp ứng yêu cầu bằng cấp, chứng chỉ hoặc kinh nghiệm làm việc.

Tại một số quốc gia, vùng lãnh thổ châu Á, GV nước ngoài muốn dạy tiếng Anh có thể ứng tuyển vào các chương trình cấp nhà nước. Chẳng hạn, Hàn Quốc có chương trình tiếng Anh ở Hàn Quốc (EPIK) trực thuộc Bộ Giáo dục, được thành lập từ năm 1995. Để tham gia EPIK, ứng viên phải là công dân các nước nơi tiếng Anh là ngôn ngữ chính, bao gồm Úc, Canada, Ireland, New Zealand, Anh, Mỹ, Nam Phi hay Ấn Độ và đã tốt nghiệp cử nhân tại một trong số các nước kể trên. Về chuyên môn, ứng viên phải nộp chứng chỉ giảng dạy tiếng Anh như TEFL, TESOL, CELTA (đào tạo tối thiểu 100 giờ) hoặc có bằng cấp ở chuyên ngành liên quan.

Tại Nhật Bản, ứng viên có thể tham gia chương trình mời thanh niên ngoại quốc sang giảng dạy ngôn ngữ (JET). Các vị trí làm việc của JET tùy thuộc vào quốc gia mở đơn - gồm nhân viên hỗ trợ đào tạo ngoại ngữ (ALT), điều phối viên quan hệ quốc tế (CIR) và điều phối viên thể thao (SEA). Riêng ở vị trí ALT, ứng viên đóng vai trò hỗ trợ các GV tiếng Anh người Nhật thay vì đứng lớp giảng dạy độc lập. Để tham gia chương trình, ứng viên cần tốt nghiệp tối thiểu bậc cử nhân, có năng lực tiếng Anh xuất sắc và có sức khỏe tốt cả về thể chất lẫn tinh thần.

Các cơ quan giáo dục tại Đài Loan cũng đang triển khai chương trình tuyển dụng GV tiếng Anh nước ngoài (TFETP) để thúc đẩy chính sách giáo dục song ngữ 2030. Để tham gia, ứng viên phải đến từ quốc gia nơi tiếng Anh là ngôn ngữ chính thức hay được sử dụng phổ biến, tốt nghiệp từ bậc cử nhân trở lên.

Theo quy định hiện hành, GV nước ngoài muốn được cấp chứng chỉ hành nghề ở Thái Lan phải đủ 20 tuổi trở lên, có bằng cấp, chứng chỉ hành nghề của nước mình hoặc vượt qua kỳ thi của Hội đồng GV Thái Lan đồng thời có ít nhất 1 năm thực tập dạy học ở cơ sở giáo dục bất kỳ.

Còn ở Thượng Hải (Trung Quốc), GV nước ngoài dạy ngoại ngữ chỉ được đảm nhiệm việc giảng dạy ngôn ngữ mẹ đẻ của mình, có ít nhất 2 năm kinh nghiệm và phải sở hữu bằng cử nhân trở lên.

Trong khi đó, Hồng Kông yêu cầu ứng viên phải là người nói tiếng Anh bản ngữ hay sở hữu năng lực tiếng Anh tương đương bản ngữ nếu muốn dạy ở các trường trung học tại đây trong năm học 2026 - 2027. Ngoài ra, ứng viên còn phải đáp ứng cùng lúc 3 yêu cầu: bằng ĐH, chứng chỉ sau ĐH về giáo dục (PGDE) và chứng chỉ hoặc văn bằng về giảng dạy tiếng Anh như ngoại ngữ hay ngôn ngữ thứ hai. Các văn bằng nêu trên phải do ĐH tại Hồng Kông cấp.

Nếu đặt mục tiêu dạy tiếng Anh ở UAE, ứng viên ngoại quốc phải không quá 55 tuổi, có kinh nghiệm làm việc 3 năm tại các trường dành cho người nước ngoài - có thể giảm 1 năm nếu ứng viên có giấy phép giảng dạy của Bộ Giáo dục nước này hay các loại văn bằng theo quy định.

Thị trường tuyển dụng giáo viên tiếng Anh quốc tế tại châu Á đang siết chặt rào cản pháp lý thông qua các chương trình cấp nhà nước. Nhiều hệ thống giáo dục công lập như EPIK tại Hàn Quốc hay TFETP ở Đài Loan đặt điều kiện tiên quyết là ứng viên phải sở hữu quốc tịch hoặc xuất thân từ các quốc gia sử dụng tiếng Anh làm ngôn ngữ chính thức. Bên cạnh đó, người tham gia bắt buộc phải có bằng cử nhân cùng chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm tối thiểu 100 giờ đào tạo. Mỗi quốc gia và vùng lãnh thổ lại áp dụng cơ chế tuyển chọn riêng nhằm phục vụ các chiến lược giáo dục đặc thù. Tại Nhật Bản, chương trình JET phân bổ nhân sự vào vai trò trợ giảng hỗ trợ giáo viên bản địa thay vì đứng lớp độc lập. Trong khi đó, Thượng Hải chỉ cho phép giảng dạy tiếng mẹ đẻ với tối thiểu 2 năm kinh nghiệm, còn Thái Lan đòi hỏi kỳ thi sát hạch chuyên môn kết hợp 1 năm thực tập sư phạm thực tế. Mức độ chuẩn hóa trình độ được đẩy lên đỉnh điểm tại các trung tâm tài chính và giáo dục lớn. Điển hình như Hồng Kông áp dụng chính sách kép khi yêu cầu năng lực chuẩn bản ngữ đi kèm ba loại văn bằng sau đại học do các trường sở tại cấp cho niên khóa 2026 - 2027. Riêng UAE thiết lập trần độ tuổi dưới 55 kết hợp điều kiện thâm niên nghiêm ngặt, cho thấy xu hướng ưu tiên năng lực thực chất thay vì chỉ dựa vào yếu tố ngoại quốc đơn thuần.