Đe dọa an ninh phi truyền thống là gì, vì sao trường học có kịch bản ứng phó?

Trước những nguy cơ có thể làm gián đoạn việc dạy học, Sở GD-ĐT TP.HCM triển khai kịch bản khung ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống trong ngành giáo dục. Mục tiêu là chủ động bảo vệ học sinh, giáo viên, nhân viên, cán bộ quản lý, đồng thời giữ an toàn cơ sở vật chất và duy trì hoạt động giáo dục. Theo thông tin Thanh Niên đăng tải, các trường được đề nghị tập trung xây dựng phương án phù hợp, thay vì chờ sự cố xảy ra mới tìm cách xử lý. Khái niệm an ninh phi truyền thống trong chỉ đạo này gắn với nhiều nguy cơ gần gũi, có thể tác động trực tiếp đến môi trường học đường. Sở liệt kê thiên tai, biến đổi khí hậu, môi trường, y tế, dịch bệnh và an toàn thực phẩm trong nhóm cần được chú ý. Danh sách còn có an ninh mạng, dữ liệu thông tin, cháy nổ cùng các sự cố nguy hiểm khác, cho thấy tình huống cần chuẩn bị không chỉ giới hạn trong lớp học. Trọng trách tổ chức rà soát nguy cơ và cập nhật phương án được giao cho hiệu trưởng, căn cứ kịch bản khung và điều kiện thực tế của đơn vị. Mỗi trường cần phân công rõ đầu mối, lực lượng tham gia, nhiệm vụ cụ thể, phương tiện sử dụng và địa điểm sơ tán khi cần. Kênh liên lạc dự phòng cũng phải được tính đến, để việc phối hợp không bị bỏ trống nếu tình huống làm gián đoạn cách liên lạc thông thường. Một phương án dùng chung không thể thay thế việc cân nhắc đặc điểm riêng của từng cơ sở, vì quy mô và điều kiện tổ chức có thể rất khác nhau. Việc cụ thể hóa cần phù hợp với cấp học, số lượng người học, vị trí trường và tình trạng cơ sở vật chất hiện có. Đặc điểm của người học cũng phải được tính đến, nhằm bảo đảm hướng dẫn ứng phó có thể thực hiện được trong hoàn cảnh thực tế. Khi nguy cơ chuyển thành tình huống cụ thể, ưu tiên hàng đầu của nhà trường là bảo vệ tính mạng, sức khỏe, quyền và lợi ích hợp pháp của người học, người lao động. Cơ sở giáo dục cần chủ động áp dụng biện pháp khẩn cấp trong phạm vi trách nhiệm, đồng thời báo ngay cơ quan quản lý trực tiếp. Chính quyền địa phương và lực lượng chức năng cũng cần được thông tin, để phối hợp xử lý theo thẩm quyền. Tuy vậy, nhà trường không được thay thế cơ quan chuyên môn trong việc xác định nguyên nhân, công bố dịch, điều tra vụ việc hay phân loại cấp độ khủng hoảng. Những nội dung thuộc thẩm quyền chuyên ngành cần do cơ quan có trách nhiệm xử lý, giúp thông tin và phản ứng được thống nhất. Trong quá trình ứng phó, trường cần duy trì trực, cảnh báo sớm, liên lạc ổn định và quản lý chặt dữ liệu người học. Thông tin gửi học sinh, phụ huynh và báo chí cần kịp thời, chính xác, thống nhất, đồng thời tuân thủ cơ chế phát ngôn và cung cấp thông tin. Nhà trường phải tránh đăng hình ảnh, thông tin sức khỏe hoặc dữ liệu cá nhân của học sinh trái quy định, kể cả khi muốn cập nhật tình hình. Tin giả, tin sai sự thật cần được cảnh báo và đính chính kịp thời theo hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền. Chuẩn bị không chỉ nằm trên giấy, nên các trường được yêu cầu phổ biến kiến thức, thực hành và diễn tập những tình huống phù hợp. Nội dung chú trọng sơ tán, trú ẩn, điểm danh, sơ cứu, ứng phó sự cố mạng, bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng dịch và duy trì dạy học. Hoạt động cũng cần tính đến hỗ trợ tâm lý sau sự cố, nhưng phải bảo đảm an toàn, không gây hoang mang hay tạo áp lực quá tải cho giáo viên, người học. Vụ việc nghiêm trọng, phức tạp hoặc có thể ảnh hưởng nhiều cơ sở phải được báo cáo đột xuất ngay, không chờ kỳ báo cáo định kỳ. UBND xã, phường, đặc khu được đề nghị phối hợp hỗ trợ huy động lực lượng, phương tiện và xử lý tình huống theo thẩm quyền. Kinh phí lấy từ dự toán chi thường xuyên hằng năm theo phân cấp, nguồn hợp pháp khác và chương trình liên quan, sử dụng công khai, tiết kiệm, không thu trái quy định từ người học, phụ huynh.