Sáng nay 28.9, tại Trường ĐH Văn Lang, Bộ GD-ĐT tổ chức Diễn đàn hợp tác nhà trường – doanh nghiệp năm 2026 với chủ đề "Kết nối đặt hàng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho các ngành công nghệ mới nổi", với sự tham gia của hơn 200 đại diện trường ĐH, CĐ và doanh nghiệp.
Khi "mỗi thí sinh kèm theo một phiên dịch"
Có mặt tại diễn đàn, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Lê Quân kể câu chuyện khi đưa đoàn thí sinh Việt Nam tham dự kỳ thi Kỹ năng nghề thế giới vừa diễn ra tại Thượng Hải, Trung Quốc.
Thứ trưởng Lê Quân cho biết: "Tại kỳ thi này, có 3 nhóm năng lực được đề cao: thứ nhất là ngoại ngữ, đặc biệt tiếng Anh. Nhưng có một thực tế diễn ra là một thí sinh đi thi phải kèm theo một phiên dịch. Thứ hai là năng lực số và thứ ba là năng lực thực hành ".
Thứ trưởng Lê Quân nhấn mạnh 3 nhóm năng lực cốt lõi mà sinh viên cần được đào tạo
ẢNH: MỸ QUYÊN
Theo thứ trưởng Lê Quân, khẩu hiệu của kỳ thi Kỹ năng nghề thế giới rất rõ ràng: Làm chủ kỹ năng, thay đổi tương lai. Qua đó có thể thấy, xu hướng công nghệ mới đang thay đổi rất nhanh và mạnh mẽ. "Điều này đặt ra yêu cầu đối với sinh viên sau khi tốt nghiệp, dù ĐH hay giáo dục nghề nghiệp, phải thực sự có được những năng lực cần thiết để đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao và thay đổi liên tục của doanh nghiệp", ông Lê Quân nhận định.
Ông Quân nêu thêm một vấn đề mà lãnh đạo Bộ GD-ĐT cũng đang rất trăn trở: Sinh viên tốt nghiệp loại giỏi, loại xuất sắc hiện nay rất nhiều, nhưng tại sao khi ra trường, doanh nghiệp vẫn đánh giá rằng một bộ phận sinh viên chưa đáp ứng được yêu cầu? Như vậy, phải chăng cách các cơ sở đào tạo đánh giá, xếp loại sinh viên hiện nay chưa thực sự phù hợp với yêu cầu của doanh nghiệp?
Đánh giá sinh viên không chỉ dựa vào một cuốn luận văn
Thứ trưởng Lê Quân cho rằng lãnh đạo các cơ sở giáo dục cần quan tâm nhiều hơn đến việc rà soát, đánh giá lại chuẩn đầu ra, phương thức đánh giá và những năng lực thực sự mà sinh viên cần có sau khi tốt nghiệp.
Năng lực thứ nhất là ngoại ngữ. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay, ngoại ngữ là một năng lực tạo ra sự khác biệt và cần được ưu tiên quan tâm. Các ngôn ngữ như tiếng Anh, tiếng Nhật, tiếng Hàn, tiếng Đức, tiếng Trung Quốc ngày càng trở nên quan trọng.
"Trong thời gian tới, ngoại ngữ không chỉ nên được xem là một yếu tố khuyến khích mà cần trở thành một trong những điều kiện tiên quyết đối với người học. Nếu không có ngoại ngữ thì người học rất khó có thể tiếp cận những chương trình đào tạo chất lượng cao, đặc biệt trong bối cảnh quốc tế hóa giáo dục ngày càng sâu rộng", thứ trưởng Bộ GD-ĐT cho hay.
Thứ hai là năng lực số. Theo ông Quân, năng lực về công nghệ, trí tuệ nhân tạo không chỉ dành riêng cho sinh viên các ngành công nghệ mà sinh viên tốt nghiệp các lĩnh vực khác cũng cần có năng lực này ở những trình độ phù hợp. Một sinh viên học ngành văn hóa hoặc khoa học xã hội, sau khi tốt nghiệp cũng cần có khả năng tham gia vào một dự án công nghệ ở mức độ phù hợp với chuyên môn của mình. "Đây là một yêu cầu rất quan trọng trong bối cảnh hiện nay", ông Quân khẳng định.
Theo thứ trưởng Bộ GD-ĐT, năng lực thứ ba không kém phần quan trọng là thực hành. "Nếu chúng ta không đánh giá được năng lực thực hành mà chủ yếu dựa vào một cuốn luận văn, một khóa luận hay một báo cáo tốt nghiệp hàng chục trang về quá trình thực tập thì cách đánh giá đó có thể không còn phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Chúng ta cần trả lời câu hỏi: Năng lực nào có thể tạo ra sự khác biệt giữa sinh viên này với sinh viên khác? Sinh viên sau khi tốt nghiệp thực sự có thể làm được gì? Nếu giải quyết được bài toán này, khi nhà trường và doanh nghiệp nhìn vào một tấm bằng cử nhân hay một sinh viên tốt nghiệp loại giỏi, chúng ta sẽ có cơ sở để hiểu rõ hơn người học thực sự có những năng lực gì và đáp ứng được những yêu cầu nào", ông Quân khẳng định.
Thứ trưởng Lê Quân cho rằng để đào tạo người học có đủ 3 năng lực trên rất cần sự đồng hành của doanh nghiệp, và Bộ GD-ĐT cam kết sẽ kết nối "2 nhà" để cùng giải quyết bài toán về nhân lực, đặc biệt là nhân lực chất lượng cao.