Đề xuất doanh nghiệp phải thu hồi, tái chế pin xe điện từ 2029

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Chính phủ đề xuất tỷ lệ tái chế bắt buộc đối với pin xe điện (gồm pin lithium, pin nickel-metal hydrid) từ năm 2029 là 8% và tăng lên 15% từ năm 2032 thay vì 0% như hiện nay.

Tại dự thảo luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Bảo vệ môi trường, Chính phủ đề xuất sửa đổi các quy định về trách nhiệm thu hồi để tái chế đối với sản phẩm, bao bì của cá nhân, doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu để đưa ra thị trường Việt Nam.

Tại dự thảo nghị định chi tiết thi hành luật, Chính phủ đề xuất, tỷ lệ tái chế bắt buộc với pin xe điện (gồm pin lithium, pin nickel-metal hydrid) là 8% kể từ năm 2029. Từ năm 2032, sau chu kỳ 3 năm, tỷ lệ tái chế bắt buộc với pin xe điện sẽ tăng lên 15%.

Đây là đề xuất mới với việc thu hồi và tái chế với các doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu xe điện. Theo quy định hiện hành tại Nghị định 110 ban hành ngày 1.4.2026, có hiệu lực từ 25.5, tỷ lệ tái chế bắt buộc đối với pin xe điện là 0%.

Đề xuất doanh nghiệp phải thu hồi pin xe điện để tái chế từ 2029 - Ảnh 1. — Các tủ đổi pin xe điện tại TP.HCM

Theo hướng dẫn, doanh nghiệp có thể tái chế pin bằng cách tháo dỡ, phân loại, thu hồi vật liệu nhựa, lithium hoặc kim loại khác. Doanh nghiệp cũng có thể xuất khẩu hàng sau sử dụng ra nước ngoài để tái chế.

Trước đó, từ năm 2022, pin xe điện được yêu cầu tái chế bắt buộc tỷ lệ là 8%. Theo quy định, chu kỳ điều chỉnh tăng tỷ lệ tái chế bắt buộc là 3 năm, mỗi lần tăng tối đa là 10%. Chu kỳ điều chỉnh tiếp theo dự kiến vào năm 2029.

Dự thảo nghị định cũng quy định rõ, trường hợp doanh nghiệp không đáp ứng tỷ lệ tái chế bắt buộc theo quy định thì được phép chuyển phần khối lượng phải tái chế chưa hoàn thành sang các năm tiếp theo để tiếp tục thực hiện.

Cụ thể, đối với pin xe điện, doanh nghiệp được chuyển phần khối lượng chưa đáp ứng tỷ lệ tái chế bắt buộc sang thực hiện trong thời hạn tối đa 5 năm, kể từ năm đầu tiên phát sinh trách nhiệm tái chế, tức năm 2029 theo dự thảo nghị định.

Trong quá trình triển khai, bộ trưởng Bộ Nông nghiệp - Môi trường rà soát, tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, điều chỉnh tỷ lệ tái chế bắt buộc và đề xuất tỷ lệ tái chế cho các giai đoạn tiếp theo cho phù hợp với thực tiễn.

Cạnh đó, tại dự thảo luật, Chính phủ cũng đề xuất không yêu cầu trách nhiệm xử lý đối với sản phẩm, bao bì thuộc đối tượng chịu thuế bảo vệ môi trường; đồng thời bãi bỏ quy định hình thức đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam để thực hiện trách nhiệm tái chế. Hình thức đóng góp tài chính được quy định tại luật Bảo vệ môi trường 2020, bên cạnh phương án tổ chức tái chế.

Trong báo cáo các vấn đề lớn của dự thảo luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Bảo vệ môi trường, cơ quan thẩm tra của Quốc hội là Ủy ban Khoa học - Công nghệ - Môi trường của Quốc hội bày tỏ tán thành bỏ hình thức "đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam để hỗ trợ tái chế" nhằm thúc đẩy thiết lập hệ thống thu gom, tái chế thực chất.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị quy định lộ trình phù hợp chuyển tiếp đối với một số lĩnh vực, nhóm hàng do hạ tầng công nghệ tái chế trong nước chưa sẵn sàng trong giai đoạn chuyển tiếp (2 - 5 năm) đối với nhóm xe điện và pin thế hệ mới.

Cơ quan này cũng đề nghị nghiên cứu, cho phép tự động bù trừ nghĩa vụ tái chế giữa các dòng sản phẩm trong cùng một nhóm danh mục hàng hóa nhằm tối ưu hóa chi phí vận hành.

Dự thảo luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Bảo vệ môi trường được cho ý kiến tại Hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách chiều 28.9 vừa qua, dự kiến sẽ trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI tháng 10 tới.

Chính phủ đang đề xuất áp dụng tỷ lệ tái chế bắt buộc đối với các doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu pin xe điện tại Việt Nam từ năm 2029. Theo dự thảo Nghị định chi tiết thi hành Luật Bảo vệ môi trường, mức tỷ lệ tái chế bắt buộc ban đầu cho pin lithium và nickel-metal hydride sẽ là 8%, sau đó nâng lên 15% từ năm 2032 theo chu kỳ điều chỉnh 3 năm một lần. Đề xuất này thay thế cho quy định hiện hành vốn duy trì mức tỷ lệ tái chế 0%, qua đó đặt ra yêu cầu mới về trách nhiệm thu hồi và xử lý chất thải công nghiệp đối với các hãng xe. Để chủ động thực hiện nghĩa vụ, các doanh nghiệp có thể lựa chọn tháo dỡ, phân loại và thu hồi linh kiện hoặc xuất khẩu sản phẩm đã qua sử dụng ra nước ngoài để xử lý. Trong trường hợp chưa thể hoàn thành chỉ tiêu ngay trong năm phát sinh trách nhiệm, quy định cho phép chuyển khối lượng chưa đạt sang các năm tiếp theo với thời hạn tối đa 5 năm. Cơ chế linh hoạt này được thiết kế nhằm hỗ trợ các đơn vị kinh doanh từng bước hoàn thiện chuỗi thu gom mà không làm đứt gãy hoạt động sản xuất kinh doanh. Ủy ban Khoa học - Công nghệ - Môi trường của Quốc hội cơ bản tán thành định hướng loại bỏ hình thức đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam để thúc đẩy xây dựng hạ tầng tái chế thực chất. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra cũng lưu ý năng lực công nghệ trong nước đối với nhóm xe điện và pin thế hệ mới hiện chưa sẵn sàng đáp ứng ngay trong giai đoạn đầu. Do đó, việc nghiên cứu lộ trình chuyển tiếp từ 2 đến 5 năm cùng cơ chế tự động bù trừ nghĩa vụ giữa các dòng sản phẩm sẽ giúp chính sách phù hợp hơn với thực tiễn.