Điện thoại phát nổ khi sạc: Bác sĩ chỉ cách sơ cứu đúng cần biết

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Từ vụ điện thoại phát nổ khi đang sạc vừa xảy ra tại Lâm Đồng, bác sĩ cảnh báo những chấn thương có thể xảy ra và hướng dẫn cách sơ cứu đúng trong những phút đầu sau tai nạn.

Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Đức Thành, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu, Hồi sức tích cực và Chống độc, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), cho biết hầu hết điện thoại và pin dự phòng hiện nay đều sử dụng pin Lithium-Ion. Khi người dùng vừa sạc vừa sử dụng điện thoại, pin rơi vào tình trạng “vừa nạp vừa xả” liên tục, làm nhiệt độ bên trong tăng cao đột biến.

Nếu kết hợp với linh kiện cũ, dây sạc kém chất lượng, hoặc môi trường tản nhiệt kém (như đặt trên chăn, gối) sẽ dẫn đến hiện tượng mất kiểm soát nhiệt. Lúc này, các hóa chất bên trong pin phản ứng dây chuyền, sinh khí gas áp lực lớn, chập điện và bắt lửa, dẫn tới một vụ nổ mạnh.

Điện thoại phát nổ khi sạc: Bác sĩ chỉ cách sơ cứu đúng cần biết - Ảnh 1. — Lực ép từ vụ nổ có thể làm gãy xương bàn tay, đứt lìa các ngón tay, tổn thương mạch máu, dây thần kinh

Những chấn thương nào có thể xảy ra?

Theo bác sĩ Thành, khi thiết bị phát nổ, người dùng thường đang cầm nắm hoặc áp sát thiết bị vào mặt, có thể dẫn đến các chấn thương như:

Chấn thương dập nát bàn tay: Đây là tổn thương cơ học phổ biến và nặng nề nhất. Lực ép từ vụ nổ có thể làm gãy xương bàn tay, đứt lìa các ngón tay, tổn thương mạch máu, dây thần kinh, thậm chí nhiều trường hợp buộc phải cắt cụt chi.

Bỏng nhiệt và bỏng hóa chất: Vụ nổ giải phóng ngọn lửa và các chất hóa học dễ cháy từ pin (như axit, lithium), gây bỏng nặng (độ 2, độ 3) ở vùng mặt, cổ, ngực và hai tay.

Tổn thương thị giác và thính giác: Các mảnh vỡ thủy tinh từ màn hình hoặc vỏ nhựa điện thoại bắn ra với tốc độ cao có thể găm vào mắt, gây xuyên thủng nhãn cầu, mù lòa. Tiếng nổ cực đại ở cự ly gần cũng có thể gây rách màng nhĩ, chấn thương tai.

Cháy xém tóc và bỏng đường hô hấp: Khói độc và lửa táp thẳng vào mặt làm cháy xém tóc; nếu hít phải khí độc và nóng có thể gây bỏng đường hô hấp.

Các bước sơ cứu đúng cách

Theo bác sĩ Đức Thành, sơ cứu đúng cách trong “thời gian vàng” ngay sau tai nạn quyết định rất lớn đến khả năng phục hồi chi thể và thẩm mỹ. Quy trình sơ cứu chuẩn y tế gồm các bước:

Đảm bảo an toàn và ngắt nguồn điện: Lập tức ngắt nguồn điện (rút phích cắm sạc khỏi ổ điện) để tránh nguy cơ bị điện giật cho cả nạn nhân và người cứu hộ. Tuyệt đối không dùng tay trần chạm vào dây điện hở.

Xử lý vết bỏng bằng nước sạch: Nếu nạn nhân bị bỏng, hãy dội nước sạch (nước mát từ vòi, không dùng nước đá) lên vùng bỏng trong 5 - 20 phút để hạ nhiệt, giảm sâu độ bỏng và giảm đau. Không bôi kem đánh răng, mỡ trăn hay bất kỳ chất lạ nào lên vết bỏng.

Cầm máu và bảo vệ vết thương dập nát: Dùng gạc sạch hoặc vải sạch băng ép nhẹ để cầm máu. Không cố gắng tự rửa hay lấy các mảnh vỡ điện thoại còn găm sâu trong da thịt, vì có thể làm tổn thương mạch máu nặng hơn.

Nếu có phần chi thể bị đứt lìa: Rửa nhẹ bằng nước muối sinh lý, bọc vào gạc sạch, đặt trong một túi nilon cột chặt, sau đó mới đặt túi nilon này vào thùng đá lạnh (tránh để chi thể tiếp xúc trực tiếp với đá để không bị bỏng lạnh).

Cố định vết thương và di chuyển cấp cứu: Cố định phần tay bị gãy hoặc dập nát bằng nẹp gỗ/bìa cứng để tránh xê dịch gây đau đớn, rồi nhanh chóng đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất.

“Cha mẹ không nên để trẻ nhỏ tự cắm sạc một mình hoặc sử dụng điện thoại quá lâu mà không có sự kiểm soát. Hãy tạo cho trẻ thói quen quản lý thời gian sử dụng thiết bị công nghệ một cách khoa học và an toàn”, bác sĩ Thành khuyên.

Trẻ em và thanh thiếu niên cần đặc biệt cẩn trọng

Trẻ em và thanh thiếu niên là 2 nhóm có nguy cơ cao nhất vì thường có thói quen chơi game, xem video liên tục và thiếu kỹ năng nhận biết hiểm họa. Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Đức Thành khuyên các gia đình cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

Không vừa sạc vừa dùng thiết bị: Hãy để điện thoại nghỉ ngơi hoàn toàn khi đang sạc. Nên rút sạc trước khi nghe điện thoại hoặc chơi game.
Dùng phụ kiện chất lượng: Ưu tiên củ sạc, cáp và pin dự phòng chính hãng hoặc có nguồn gốc rõ ràng, đạt tiêu chuẩn chất lượng. Tránh các sản phẩm trôi nổi, kém chất lượng.
Sạc ở nơi thông thoáng: Đặt điện thoại trên bề mặt phẳng, cứng và thoáng khí; không sạc trên giường, dưới gối, chăn nệm hoặc ở nơi ẩm ướt. Hạn chế sạc qua đêm.
Chú ý dấu hiệu bất thường: Nếu điện thoại nóng nhanh khi sạc, pin phồng, sạc chậm bất thường hoặc có mùi khét, cần ngừng sạc và mang thiết bị đến trung tâm bảo hành uy tín để kiểm tra.

Điện thoại phát nổ khi đang sạc không còn là cảnh báo xa vời, bởi pin Lithium-Ion bên trong thiết bị có thể trở nên nguy hiểm nếu sử dụng sai cách. Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Đức Thành, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu, Hồi sức tích cực và Chống độc, Bệnh viện đa khoa An Sinh, TP.HCM, cho biết nhiều điện thoại và pin dự phòng hiện nay dùng loại pin này. Nguy cơ tăng mạnh khi người dùng vừa cắm sạc vừa sử dụng, khiến pin liên tục rơi vào trạng thái vừa nạp vừa xả và nhiệt độ bên trong tăng đột biến. Tình trạng quá nhiệt càng dễ xảy ra nếu thiết bị đã cũ, dây sạc kém chất lượng hoặc được đặt trên chăn, gối, nơi khó thoát nhiệt. Khi nhiệt độ mất kiểm soát, các hóa chất trong pin có thể phản ứng dây chuyền, tạo khí gas áp lực lớn, gây chập điện rồi bốc cháy. Vụ nổ vì vậy không chỉ làm hỏng điện thoại mà còn có thể tạo lực ép đủ mạnh để gãy xương bàn tay, đứt ngón, tổn thương mạch máu và dây thần kinh. Theo bác sĩ Thành, người dùng thường cầm điện thoại hoặc áp thiết bị sát mặt lúc tai nạn xảy ra, nên thương tích có thể rất nghiêm trọng. Dập nát bàn tay là tổn thương cơ học phổ biến, với mức độ từ gãy xương, đứt ngón đến tổn hại mạch máu, dây thần kinh, thậm chí phải cắt cụt chi. Ngọn lửa cùng các hóa chất dễ cháy trong pin như axit và lithium cũng có thể gây bỏng nhiệt, bỏng hóa chất độ 2 hoặc độ 3 ở mặt, cổ, ngực và hai tay. Mảnh kính màn hình hoặc vỏ nhựa vỡ bắn ra với tốc độ cao có thể găm vào mắt, xuyên thủng nhãn cầu và gây mù lòa. Âm thanh cực lớn ở khoảng cách gần cũng có khả năng làm rách màng nhĩ hoặc gây chấn thương tai. Khói độc, khí nóng và lửa táp vào mặt còn có thể làm cháy tóc, đồng thời gây bỏng đường hô hấp nếu nạn nhân hít phải. Sau tai nạn, việc đầu tiên là bảo đảm an toàn cho nạn nhân và người hỗ trợ bằng cách lập tức ngắt nguồn điện, rút phích cắm sạc khỏi ổ điện. Tuyệt đối không dùng tay trần chạm vào dây điện hở, vì người cứu hộ cũng có thể bị điện giật trong lúc hoảng loạn. Nếu nạn nhân bị bỏng, hãy dùng nước sạch, mát từ vòi, dội lên vùng tổn thương trong khoảng 5 đến 20 phút để hạ nhiệt, giảm đau và hạn chế bỏng sâu. Nước đá không được dùng trực tiếp trên vết bỏng, bởi nhiệt độ quá thấp có thể làm tổn thương mô nặng hơn. Người sơ cứu cũng không nên bôi kem đánh răng, mỡ trăn hoặc bất kỳ chất lạ nào lên vùng da bị bỏng. Với vết thương dập nát, hãy dùng gạc sạch hoặc vải sạch băng ép nhẹ để cầm máu, đồng thời tránh tự rửa sâu hay lấy những mảnh vỡ còn cắm trong da thịt. Nếu một phần chi thể bị đứt lìa, cần rửa nhẹ bằng nước muối sinh lý, bọc trong gạc sạch rồi đặt vào túi nilon cột chặt. Túi này mới được đặt vào thùng đá lạnh, tuyệt đối không để phần chi tiếp xúc trực tiếp với đá nhằm tránh bỏng lạnh. Phần tay gãy hoặc dập nát cần được cố định bằng nẹp gỗ, bìa cứng, sau đó nhanh chóng đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu. Bác sĩ Thành lưu ý trẻ em và thanh thiếu niên thuộc nhóm nguy cơ cao, vì thường chơi game, xem video liên tục và thiếu kỹ năng nhận biết hiểm họa. Phụ huynh không nên để trẻ tự cắm sạc một mình hoặc sử dụng điện thoại quá lâu mà không có sự kiểm soát, đồng thời cần hướng dẫn trẻ quản lý thời gian dùng thiết bị khoa học. Gia đình nên tránh vừa sạc vừa dùng, rút sạc trước khi nghe điện thoại hoặc chơi game, đồng thời ưu tiên củ sạc, dây cáp và pin dự phòng chính hãng, có nguồn gốc rõ ràng, theo khuyến cáo được Thanh Niên đăng tải.