Doanh thu hồi phục, bức tranh dần sáng hơn
Mới đây, Công ty CP Tập đoàn Điện Quang (DQC) đã có giải trình việc lợi nhuận sau thuế hợp nhất năm 2025 giảm gần 60% sau kiểm toán. Theo đó, lợi nhuận chỉ còn gần 4,9 tỷ đồng, giảm khoảng 58% so với số liệu trước kiểm toán.
Theo giải trình, Công ty Công nghệ Cao Điện Quang, công ty con của DQC, đã trích lập dự phòng 100% cho khoản đầu tư 21,25 tỷ đồng vào Xelex. Sau kiểm toán, khoản dự phòng này không được chấp nhận là chi phí được trừ khi xác định thuế thu nhập doanh nghiệp, khiến DQC phải ghi nhận thêm khoảng 4,25 tỷ đồng chi phí thuế. Ngoài ra còn có điều chỉnh liên quan đến doanh thu tài chính từ cổ tức.
Cổ phiếu DQC đang trong diện bị kiểm soát từ ngày 8/4/2026 do báo cáo tài chính kiểm toán có ý kiến ngoại trừ trong hai năm liên tiếp 2024 và 2025. Tính tới 21/9, cổ phiếu DQC ở mức 9.980 đồng/cp, bằng chưa tới 1/5 giá cổ phiếu cách đây một thập kỷ, hồi giữa năm 2016.
Các số liệu trên phản ánh một giai đoạn kinh doanh nhiều biến động của Điện Quang trong những năm gần đây.
Năm 2023, doanh thu thuần DQC giảm 13%, còn 871 tỷ đồng, trong khi lợi nhuận sau thuế chuyển từ gần 15 tỷ đồng năm 2022 sang âm hơn 33 tỷ đồng. Chi phí khuyến mãi, dự phòng đầu tư tài chính và chi phí lãi vay tăng mạnh đã bào mòn kết quả kinh doanh.
Năm 2024, DQC ghi nhận lỗ sau thuế khoảng 121,9 tỷ đồng, đưa lỗ lũy kế lên hơn 122 tỷ đồng. Trong năm, doanh nghiệp đạt khoảng 184 tỷ đồng lợi nhuận gộp, song kết quả cuối cùng vẫn chịu ảnh hưởng đáng kể từ các khoản chi phí.
Từ năm 2025, bức tranh bắt đầu sáng hơn. Doanh thu phục hồi lên khoảng 920 tỷ đồng, tăng 13%. Sáu tháng đầu năm 2026, doanh thu đạt khoảng 565 tỷ đồng, tăng gần 59%, lợi nhuận sau thuế đạt 14,2 tỷ đồng.
Tuy nhiên, biên lợi nhuận hiện vẫn ở mức thấp so với quy mô doanh thu và kết quả kinh doanh mà doanh nghiệp từng đạt được trong giai đoạn trước.
Đáng chú ý, lợi nhuận sau thuế chưa phân phối đến cuối tháng 6/2026 chuyển từ âm 83,7 tỷ đồng đầu năm sang dương 125,9 tỷ đồng. Nhưng đây không đồng nghĩa DQC đã tạo ra hơn 200 tỷ đồng lợi nhuận. Phần lớn biến động đến từ việc kết chuyển gần 200 tỷ đồng từ Quỹ đầu tư phát triển sang lợi nhuận sau thuế chưa phân phối theo phương án được trình tại Đại hội đồng cổ đông thường niên 2026.
Nhìn chung, kết quả kinh doanh đã có dấu hiệu cải thiện, song khả năng duy trì lợi nhuận và nâng cao hiệu quả hoạt động vẫn cần thêm thời gian.
Thách thức mới trong quá trình chuyển đổi công nghệ
Điện Quang từng là một trong những thương hiệu công nghiệp nổi bật nhất Việt Nam. Thành lập năm 1973, doanh nghiệp sớm xây dựng năng lực sản xuất và làm chủ công nghệ với nền tảng kỹ thuật từ Nhật Bản. Có thời điểm Điện Quang chiếm khoảng 40% thị phần chiếu sáng trong nước, từng vượt Rạng Đông và Philips ở một số giai đoạn. Năm 2016, DQC còn lọt vào danh sách 50 công ty niêm yết tốt nhất Việt Nam của Forbes Việt Nam.
Khi đó, công thức tạo lợi thế khá rõ: công nghệ sản xuất bóng đèn khó, số lượng đối thủ hạn chế, đầu tư nhà máy lớn, mạng lưới phân phối rộng và thương hiệu mạnh. Những yếu tố này tạo ra hàng rào cạnh tranh và giúp Điện Quang duy trì vị thế.
Nhưng rồi công nghệ thay đổi.
LED nhanh chóng thay thế bóng sợi đốt, huỳnh quang và compact. Cùng với sự phát triển của chuỗi cung ứng toàn cầu, linh kiện LED ngày càng dễ tiếp cận, trong khi Trung Quốc có lợi thế rất lớn về quy mô và giá thành sản xuất.
Rào cản gia nhập thị trường về công nghệ vì thế có xu hướng giảm.
Nếu trước đây muốn cạnh tranh với Điện Quang phải có nhà máy, công nghệ và năng lực sản xuất đáng kể, thì trong kỷ nguyên LED, ngày càng nhiều doanh nghiệp có thể tham gia thị trường. Giá bán giảm, cạnh tranh tăng và biên lợi nhuận bị ép xuống.
Sự thay đổi công nghệ vì vậy vừa tạo cơ hội, vừa đặt ra yêu cầu thích ứng mới đối với Điện Quang. Những lợi thế từng hình thành từ năng lực sản xuất và công nghệ truyền thống không còn tạo ra khoảng cách cạnh tranh lớn như trước.
DQC thực tế đã đầu tư vào LED và công nghệ cao, nhưng quá trình chuyển đổi đòi hỏi vốn lớn trong khi hiệu quả kinh doanh không tăng tương ứng.
Trong giai đoạn này, doanh nghiệp cũng chịu tác động từ biến động tại một số thị trường xuất khẩu, thị trường dự án trong nước và ảnh hưởng của Covid-19, trong khi chi phí và nhu cầu vốn cho quá trình chuyển đổi tiếp tục gia tăng.
Trong bối cảnh đó, DQC đang mở rộng định hướng sang các sản phẩm và giải pháp có hàm lượng công nghệ cao hơn.
Xu hướng của ngành chiếu sáng thế giới không còn đơn thuần là bán bóng đèn LED. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho rằng thế hệ chiếu sáng tiếp theo sẽ gắn nhiều hơn với hiệu quả năng lượng, điều khiển thông minh, cảm biến và kết nối. Đây có thể là khoảng trống để Điện Quang chuyển từ cạnh tranh bằng sản phẩm phổ thông sang các giải pháp chiếu sáng có hàm lượng công nghệ và dịch vụ cao hơn.
Điện Quang vẫn còn những tài sản quan trọng: thương hiệu lâu năm, năng lực sản xuất, kinh nghiệm kỹ thuật và mạng lưới khách hàng. Khả năng chuyển hóa các lợi thế này thành tăng trưởng doanh thu, dòng tiền và biên lợi nhuận sẽ là yếu tố đáng theo dõi trong thời gian tới.
Vì vậy, thách thức lớn nhất với DQC không chỉ là đưa doanh thu trở lại mốc 1.000 tỷ đồng hay duy trì lợi nhuận dương. Bài toán dài hạn là nâng giá trị gia tăng của sản phẩm, mở rộng các giải pháp thông minh và củng cố lợi thế cạnh tranh trong một thị trường ngày càng có nhiều nhà cung cấp.