Dự án hơn 82 tỉ đồng chế tạo 'trái tim' cho lưới điện 500 kV

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Dự án nghiên cứu, thiết kế, công nghệ chế tạo cuộn kháng bù ngang điện áp 500 kV sẽ sản xuất thiết bị là 'trái tim' lưới điện 500 kV mà Việt Nam đang phụ thuộc hoàn toàn vào nhập khẩu nước ngoài.

Ngày 28.9, Tổng công ty thiết bị điện Đông Anh (EEMC) tổ chức lễ khởi công Dự án khoa học công nghệ cấp quốc gia nghiên cứu, thiết kế, công nghệ chế tạo cuộn kháng bù ngang điện áp 500 kV. Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng, đại diện lãnh đạo Bộ KH-CN, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và Đại học Bách Khoa Hà Nội cùng tham dự.

Ông Nguyễn Vũ Cường, Tổng giám đốc EEMC, cho biết, trong hệ thống điện, cuộn kháng bù ngang là thiết bị hấp thụ công suất phản kháng dư do điện dung phân bố của đường dây dài sinh ra, đặc biệt khi đường dây siêu cao áp vận hành thấp tải.

Đặc biệt, trên lưới điện 500 kV, thiết bị này góp phần hạn chế tăng điện áp, hỗ trợ ổn định điện áp hệ thống và giảm tổn thất, nâng cao hiệu quả truyền tải điện năng. Đây là chức năng trực tiếp gắn liền với việc đảm bảo vận hành an toàn, tin cậy của hệ thống điện quốc gia.

Nhưng hiện nay, cuộn kháng bù ngang 500 kV sử dụng trên lưới điện trong nước đang phải nhập khẩu 100% nguồn cung nước ngoài, làm gia tăng rủi ro trong quá trình đầu tư, khai thác vận hành thiết bị trên hệ thống điện quốc gia.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh lưới điện 500 kV tiếp tục mở rộng và yêu cầu tiến độ các dự án truyền tải ngày càng cao, hình thành năng lực thiết kế, chế tạo và thử nghiệm trong nước là yêu cầu mang tính chiến lược.

Tự chủ nguồn cung thiết bị trên lưới điện 500 kV

Cũng theo ông Nguyễn Vũ Cường, dự án do EEMC chủ trì phối hợp nghiên cứu với Trường Điện - Điện tử, Đại học Bách khoa Hà Nội, với tổng kinh phí 82,49 tỉ đồng, trong đó ngân sách nhà nước hỗ trợ 22,25 tỉ đồng, sẽ thiết kế, chế tạo cuộn kháng bù ngang 500 kV với các thông số đạt tiêu chuẩn IEC 60076.

Trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, dự kiến tăng đáng kể quy mô lưới truyền tải 500 kV và sự phát triển nhanh của các tuyến truyền tải dài, nguồn năng lượng tái tạo làm tăng nhu cầu bù công suất phản kháng, kiểm soát điện áp sẽ tạo nhu cầu ngày càng lớn đối với thiết bị kháng bù ngang 500 kV.

Bên cạnh đó, dự án thành công sẽ khẳng định năng lực làm chủ công nghệ chế tạo kháng điện 500 kV, giảm chi phí nhập khẩu thiết bị từ nước ngoài, giảm tổng mức đầu tư các dự án. Khi đó, các doanh nghiệp trong nước chủ động nguồn thiết bị thay thế, góp phần nâng cao tính chủ động trong đảm bảo an ninh năng lượng; khẳng định năng lực tự chủ của Việt Nam trong lĩnh vực kỹ thuật điện siêu cao áp, từng bước tham gia sâu vào chuỗi giá trị thiết bị điện trên thế giới.

Dự án khoa học, công nghệ cấp quốc gia chế tạo kháng điện 500 kV là bước đi cụ thể hóa chủ trương của Đảng và Nhà nước trong việc phát triển khoa học và công nghệ, xây dựng nền kinh tế tự chủ dựa trên công nghệ; đặc biệt là Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Ngày 28 tháng 9, Tổng công ty Thiết bị điện Đông Anh chính thức khởi công dự án khoa học công nghệ cấp quốc gia nghiên cứu và chế tạo cuộn kháng bù ngang điện áp 500 kV. Sự kiện có sự tham dự của Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng cùng đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ, Tập đoàn Điện lực Việt Nam và Đại học Bách khoa Hà Nội. Dự án có tổng kinh phí 82,49 tỉ đồng, trong đó ngân sách nhà nước hỗ trợ 22,25 tỉ đồng, do doanh nghiệp chủ trì phối hợp triển khai cùng Trường Điện - Điện tử. Trong hệ thống truyền tải điện siêu cao áp, cuộn kháng bù ngang đóng vai trò cốt lõi như trái tim của lưới điện 500 kV nhằm hấp thụ công suất phản kháng dư sinh ra trên các tuyến đường dây dài. Thiết bị này giúp hạn chế tình trạng tăng điện áp bất thường khi vận hành thấp tải, duy trì sự ổn định hệ thống và giảm thiểu tổn thất điện năng. Việc sản xuất thành công sản phẩm đạt tiêu chuẩn IEC 60076 sẽ giải quyết dứt điểm sự phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cung nhập khẩu hiện nay. Trong bối cảnh Quy hoạch điện VIII điều chỉnh mở rộng quy mô lưới 500 kV, nhu cầu bù công suất phản kháng và kiểm soát điện áp ngày càng gia tăng khẩn thiết. Việc tự chủ công nghệ chế tạo không chỉ giúp tối ưu hóa tổng mức đầu tư các dự án truyền tải mà còn gia tăng tính chủ động trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Đây là bước đi cụ thể hóa các định hướng chiến lược tại Nghị quyết 57-NQ/TW và Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học công nghệ và bảo vệ an ninh năng lượng.