Như Thanh Niên đưa tin tối 28.9, Nguyễn Văn Dũng (tức Dũng trọc Hà Đông) cùng 16 người bị khởi tố về tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông. Theo thông tin ban đầu, các đối tượng cùng sản xuất phim có nội dung bạo lực, khai thác hình ảnh băng nhóm nhằm thu hút lượt xem, tăng tương tác trên kênh YouTube Đời TV. Sau thông tin này, không ít ý kiến bày tỏ sự đồng tình với việc xử lý những nội dung khai thác hình ảnh giang hồ để câu view, kiếm tiền, nhất là khi những sản phẩm này có thể tiếp cận khán giả trẻ.
Nguyễn Văn Dũng (bìa trái) và các đối tượng bị khởi tố tại cơ quan công an
Ảnh: BỘ CÔNG AN
Nhiều bình luận cho rằng những clip mang danh nghĩa nói đạo lý nhưng lại cổ xúy bạo lực, khoe mẽ lối sống giang hồ cần được loại bỏ, thay vì tiếp tục lan truyền để câu view, kiếm tiền. Một tài khoản viết: "Ủng hộ cơ quan chức năng xử lý nghiêm, cần làm sạch những nội dung độc hại trên mạng xã hội".
'Giang hồ mạng' lần lượt vướng vòng lao lý
Trước Dũng trọc Hà Đông, Khá Bảnh từng là một trong những nhân vật nổi tiếng trên mạng xã hội với các clip và phát ngôn gây tranh cãi. Năm 2019, Ngô Bá Khá, tức Khá Bảnh, bị tuyên phạt 10 năm 6 tháng tù về các tội đánh bạc và tổ chức đánh bạc.
Phú Lê cũng từng gây chú ý với các sản phẩm âm nhạc, phim chiếu mạng khai thác đề tài giang hồ. Năm 2020, nhân vật này bị bắt liên quan đến vụ án cố ý gây thương tích. Trong khi đó, Dương Minh Tuyền từng thu hút sự chú ý qua các video livestream và phát ngôn trên mạng. Năm 2017, người này bị tuyên phạt 32 tháng tù về tội gây rối trật tự công cộng và hủy hoại tài sản.
Phú Lê trước khi bị bắt thường xuyên đăng tải các MV, clip giang hồ, nói đạo lý trên các kênh mạng xã hội
Ảnh: Cắt từ MV Không hổ thẹn với đời
Sự xuất hiện nối tiếp của những nhân vật này cho thấy hình ảnh giang hồ từng trở thành một dạng nội dung có sức hút trên mạng xã hội. Những câu chuyện về băng nhóm, bạo lực, "đời anh chị" được đóng gói thành video, phim ngắn, livestream hay những phát ngôn mang màu sắc đạo lý, rồi nhanh chóng trở thành chất liệu để tạo lượt xem và tương tác.
Đáng chú ý, sức hút ấy không chỉ nằm ở nội dung mà còn ở cách những nhân vật này xây dựng hình ảnh cá nhân. Khi một lối sống đề cao sức mạnh, sự bất cần hay luật lệ của "giang hồ" được khoác lên vẻ ngoài của sự bản lĩnh, nghĩa khí, nó có thể tạo ra những hình mẫu lệch chuẩn nhưng vẫn đủ sức hấp dẫn một bộ phận người xem, đặc biệt là khán giả trẻ.
"Những clip giang hồ xuất hiện tràn lan như vậy rất đáng lo ngại. Trẻ con xem nhiều dễ bị ảnh hưởng, hình thành suy nghĩ lệch lạc về cách ứng xử", một bình luận nêu ý kiến. Một tài khoản khác viết: "Đây là hệ lụy của xã hội, những nội dung như vậy tiêm nhiễm vào đầu giới trẻ, có thể làm hỏng cả một thế hệ".
Không phải ngẫu nhiên, bên cạnh những tranh luận về việc xử lý hành vi vi phạm pháp luật, nhiều ý kiến cũng đặt vấn đề về việc vì sao những nhân vật với hình ảnh và phát ngôn gây tranh cãi vẫn có thể thu hút người hâm mộ. "Không hiểu sao những người thể hiện lối sống giang hồ lại được nhiều bạn trẻ thần tượng đến vậy. Tôi thấy video là ẩn luôn", một người dùng mạng xã hội viết.
Những phản ứng này cho thấy một thay đổi đáng chú ý trong cách nhìn của công chúng: nội dung "giang hồ mạng" không còn đơn thuần được xem như một hình thức giải trí, mà ngày càng được đặt trong câu chuyện rộng hơn về trách nhiệm của người sáng tạo nội dung, tác động của thuật toán và những chuẩn mực văn hóa được lan truyền trên không gian số.
Bên cạnh lo ngại về ảnh hưởng đối với giới trẻ, một số người dùng cũng cho biết các video bạo lực gây cảm giác sợ hãi, ám ảnh. "Tôi lướt thấy mấy clip giang hồ đánh nhau mà sợ lắm, ám ảnh mấy ngày mới bình tĩnh lại được", một bình luận chia sẻ.
Từ đó, yêu cầu xử lý nghiêm các hành vi vi phạm và kiểm soát tốt hơn nội dung độc hại nhận được sự đồng tình của nhiều người. Tuy nhiên, câu chuyện không chỉ dừng ở việc gỡ bỏ một video hay xử lý một cá nhân. Không gian mạng lành mạnh còn phụ thuộc vào cách các nền tảng phân phối nội dung, cách người sáng tạo lựa chọn điều gì để khai thác và cách công chúng tiếp nhận, chia sẻ hay từ chối những sản phẩm lệch chuẩn.
Khi lượt xem và tương tác trở thành một dạng "phần thưởng" cho nội dung gây sốc, việc ngăn chặn "giang hồ mạng" vì thế không chỉ là câu chuyện của cơ quan chức năng. Đó còn là bài toán về trách nhiệm của nền tảng, người sản xuất nội dung và cộng đồng người dùng trong việc xác lập những chuẩn mực văn hóa mới trên không gian số.