Fabregas và tư duy bóng đá Wenger ở Como

Fabregas và tư duy bóng đá Wenger ở Como

• Thể thao
• Bóng đá
• Champions League

Trưởng thành từ La Masia, Cesc Fabregas bên cạnh mang theo tư duy chơi bóng của lò đào tạo Barça thì còn chịu ảnh hưởng đáng kể từ triết lý của người thầy Arsene Wenger ở Arsenal, và đang xây dựng Como trong sự tổng hòa đó.

Sau khi cùng Como giành chiến thắng đầu tay trước RB Leipzig trong ngày đầu bước ra sân chơi Champions League, HLV Fabregas nhận được một câu hỏi từ Jamie Carragher – người giữ vai trò chuyên gia bình luận của chương trình CBS Sports Golazo cùng Thierry Henry và Micah Richards. Cựu danh thủ Liverpool hỏi rằng lối chơi của Como có nét tương đồng với HLV nào nhất.

Đáp lại, Fabregas – người từng khoác áo những Arsenal, Barca hay Chelsea – trả lời: "Tôi góp nhặt ý tưởng từ mỗi HLV mình từng có trong sự nghiệp. Nhưng nếu phải chọn một người duy nhất, đó sẽ là Wenger. Dù thời đó chúng tôi không tập quá nhiều bài chiến thuật như hiện nay, ông ấy rất thông minh trong việc lựa chọn những cầu thủ chơi bóng khôn ngoan và phù hợp với định hướng bóng đá của mình. Chẳng hạn, những cầu thủ giỏi chơi ở các nách trung lộ hoặc tấn công khoảng trống và nhìn trận đấu theo cách khác biệt".

Sau đó, thuyền trưởng của Como chia sẻ thêm về kế hoạch trận đấu trước Leipzig. "Trong cách kiểm soát bóng của mình, chúng tôi cố gắng tấn công theo trục dọc và tìm kiếm những khoảng trống sau hàng thủ đối phương mỗi khi có thể, cả khi họ chơi pressing kèm người một-một hay phòng ngự khu vực. Trong từng giai đoạn của trận đấu, chúng tôi nhận diện đâu là cách có thể khiến đối thủ bị tổn thương. Mỗi trận đấu là một cách tiếp cận khác nhau, song với bản sắc tôi từng tiếp thu ở Arsenal của Wenger, chúng tôi đang thử đi theo hướng đó".

Trong những năm đầu sự nghiệp nhà nghề từ khi bắt đầu chơi cho đội một Arsenal lúc 16 tuổi, Fabregas được Wenger xếp đá tiền vệ trung tâm lệch phải trong hệ thống 4-4-2, 4-2-3-1 hoặc 4-4-1-1 thịnh hành thời đó.

Cách đây ba năm, trong những chia sẻ của mình trên diễn đàn dành cho các HLV The Coaches’ Voice, Fabregas từng nói về vai trò của ông thời ấy. "Nhiệm vụ của tôi đơn giản là giữ vị trí ở trung tâm hàng tiền vệ, không dâng quá cao cũng không dạt biên", HLV 39 tuổi kể. "Tôi cầm nhịp, liên tục di chuyển mở góc để nhận bóng, từ đó chuyền bóng mở ra cơ hội Dennis Bergkamp ở trung lộ hoặc Thierry Henry di chuyển tấn công ra các khoảng trống sau hàng thủ đối phương. Tôi luôn ưu tiên chuyền những đường trực diện vào các khu vực này. Lối chơi của chúng tôi ngày đó rất trực diện và theo trục dọc".

Vào giai đoạn cuối khoác áo đội chủ sân Emirates, Fabregas bắt đầu được Wenger cho phép chơi tự do hơn, có lúc đá tiền vệ trung tâm lùi sâu và dâng cao tùy biến trong triển khai bóng, có lúc được kéo lên đá số 10. Đó cũng là quãng thời gian mà bản thân cựu tiền vệ này lấy làm ấn tượng và khắc ghi sâu sắc nhất, cả ở màn trình diễn cá nhân lẫn tập thể.

"Khi toàn đội chuyển sang trạng thái phòng ngự trong sơ đồ 4-4-1-1, chúng tôi luôn rình rập phản công nhanh. Tôi thường chọn vị trí ở giữa các tuyến. Khi chúng tôi đang phòng ngự ở một khu vực, còn cầu thủ đối phương cầm bóng, tôi sẽ đứng ở chốn không người giữa hàng tiền vệ và hậu vệ đối thủ. Wenger luôn tin rằng ngay khi cướp lại được bóng, chúng tôi là tập thể xuất sắc ở những đường chuyền tiến công đầu tiên. Việc tôi luôn đứng ở vị trí bỏ trống đó giúp Arsenal ngay lập tức chuyển trạng thái và mở đợt tấn công trực diện", Fabregas nhớ lại.

Và từ đó, cựu tiền vệ sinh năm 1987 này đúc kết một bài học mà về sau trở thành tư duy huấn luyện của ông: "Tôi luôn ám ảnh với việc đưa bóng về phía trước để tiến công. Bạn phải tấn công hướng tới khung thành đối phương. Khi ở vị trí tiền vệ, điều quan trọng nhất là phải nhìn lên phía trước chứ không phải nhìn về sau".

Bắt đầu chính thức ngồi vào ghế nóng Como từ năm 2024, Fabregas vận hành lối chơi thông qua cấu trúc 4-2-2-2. Hai trung vệ dạt rộng, thủ môn tham gia vào khâu triển khai bóng. Hai tiền vệ trung tâm giữ cự ly gần nhau nhưng tuyệt đối không được đứng trên cùng một đường ngang. Tùy thuộc vào việc ai đang cầm bóng, một tiền vệ trung tâm sẽ lùi sâu hơn một chút, mở ra các tam giác phối hợp bởi vị trí đứng lệch nhau. Nhiệm vụ cơ bản là lên bóng thông qua mô hình người thứ ba di chuyển, vốn là bài học đặc thù của lò La Masia.

Các hậu vệ cánh giữ vai trò quan trọng chẳng kém về mặt vị trí. Fabregas muốn những cầu thủ này phải đọc tình huống, biết khi nào nên dạt hoàn toàn ra biên, khi nào nên bó vào trong, hoặc khi nào tấn công chiều sâu để đón đường chuyền vượt tuyến.

Xét về sơ đồ tĩnh của Como thời Fabregas, đó thường là 4-2-3-1, song một tiền đạo cánh sẽ di chuyển bó vào trong tạo thành cặp số 10 ở hai nách trung lộ, tiền đạo cánh còn lại hợp cùng số 9 trên cùng. Cũng có lúc, tiền đạo mũi nhọn giật về như một số 10, hai tiền đạo cánh bấy giờ tấn công khoảng trống sau hàng thủ đối phương. Trong cả hai trường hợp, cấu trúc đều trở thành 4-2-2-2 như đã nói.

Trong mô hình triển khai tấn công của đội chủ sân Giuseppe Sinigaglia, khía cạnh dẫn dụ đối phương gây áp lực tầm cao hoặc kèm người một-một được nhấn mạnh. Nói như chính Fabregas thì đó là cách "thả mồi câu, kéo đối thủ rời khỏi vị trí". Bấy giờ, hai số 10 trong cấu trúc 4-2-2-2 giật về để hoặc hút theo trung vệ đối phương, hoặc làm cầu chuyền bóng trong mô hình người thứ ba chạy chỗ.

Mục đích duy nhất luôn là tìm cách tấn công ra khoảng trống sau hàng thủ đối phương, tiếp cận khung thành đối phương nhanh chóng. Điều này không những là tư duy Fabregas tiếp nhận từ Wenger, mà xét trong dòng chảy bóng đá những năm gần đây, có nét tương đồng với Brighton của Roberto De Zerbi.

Thuật ngữ mà giới học thuật bóng đá thường dùng để miêu tả về những pha dẫn dụ đối phương pressing, từ đó triển khai bóng thật nhanh theo trục dọc là "artificial transition", tức "chuyển đổi trạng thái giả". Những pha bóng dạng này tạo cảm giác như thể một đội vừa giành lại được bóng và lập tức phản công lúc khối phòng ngự đối phương xộc xệch.

Song thực tế, đội đó vốn từ đầu đã có bóng và triển khai từ tuyến dưới. Chính hành động dẫn dụ khiến cấu trúc phòng ngự đối phương bị tháo gỡ, từ đó bóng được luân chuyển nhanh để khai thác vào những khoảng trống vừa mở ra.

Nạn nhân Leipzig

Trong cả bốn bàn thắng Como có được trước Leipzig ở trận ra quân vòng phân hạng Champions League 2026-2027, điểm chung đều là những lần tấn công ra khoảng trống sau hàng thủ đại diện nước Đức. Bên cạnh đó, không thiếu những đường nét phản ánh tư duy bóng đá mà Fabregas đã chia sẻ.

Ở bàn mở tỷ số phút 15, Leipzig hưởng ném biên phút 13 và ngay lập tức Como lấy lại bóng. Liên tục sau đó là gần 2 phút các học trò của Fabregas kiểm soát bóng, triển khai từ công từ tuyến dưới với một loạt các pha hoán đổi vị trí linh hoạt để tìm người tự do trong mô hình người thứ ba chạy chỗ.

Bấy giờ, hậu vệ trái Alex Valle là minh chứng cho tư duy đọc tình huống để biết khi nào thì bám biên, khi nào bó vào trong hoặc dâng cao như lời Fabregas đã nói. Cầu thủ 22 tuổi liên tục chạy chỗ, đổi vị trí với một tiền vệ trung tâm hoặc với tiền đạo cánh trái Martin Baturina (vốn là một tiền vệ công).

Với Baturina, anh thường xuyên bỏ biên để dạt vào nách trái trung lộ, thậm chí dạt sang hẳn gần cánh phải. Sự tự do này là nhằm tìm kiếm khoảng trống trong phối hợp cũng như tạo thế quân số áp đảo ở khu vực có bóng cho Como.

Ở thời điểm quyết định dẫn tới bàn thắng, số 10 Nico Paz giật về làm cầu nối bóng từ tuyến dưới. Trong khi, Baturina từ cánh trái di chuyển sang cánh phải, trở thành người thứ ba để nhận chuyền từ tiền đạo cánh phải Assane Diao.

Đến đây, cầu thủ 23 tuổi người Croatia khôn ngoan đánh lừa đối phương bao vây xung quanh. Bằng động tác bỏ bóng, Baturina đảo trụ, lập tức ở tư thế thân người tiến công, bỏ lại hai đối thủ sau lưng.

Ở phía trên, tiền đạo số 9 Anastasios Douvikas bắt tín hiệu, liền bứt tốc tấn công ra sau hàng thủ Leipzig để nhận chuyền từ đồng đội. Bàn thắng được ghi sau khi Douvikas trả bóng về tuyến hai cho Baturina băng lên dứt điểm.

Trong bàn thứ hai của Como, chủ nhà dễ dàng thao túng khối phòng ngự khu vực có phần bị động 4-4-2 của Leipzig. Baturina một lần nữa giữ vai trò chủ đạo khi lùi về kết nối bóng ở nách trung lộ, nhận chuyền từ hậu vệ trái Valle.

Chơi như một số 10 trôi nổi giữa hai tuyến đối thủ, Baturina không gặp phải bất kỳ hành động dâng lên kèm người nào của một hậu vệ Leipzig. Chỉ đến khi anh nhận bóng, một tiền vệ của đối phương mới quyết định áp sát từ phía sau. Nhưng một lần nữa, cầu thủ người Croatia đánh lừa cũng với cú chuyển trụ cực nhanh của mình.

Sau pha đỡ bước một, Baturina nhứ thân người về sau, rồi lập tức ngoặt bóng tiến công, để lại đối thủ quờ quạng trong vô vọng. Ở phía trên, Douvikas một lần nữa biết mình cần phải làm gì. Một cú bứt tốc ra sau hàng thủ Leipzig và đường chọc khe được đồng đội tung ra.

Từ đầu mùa giải, Baturina đang là một trong những cái tên chơi xuất sắc nhất của Como, với 3 bàn và 2 kiến tạo trên mọi đấu trường trong chuỗi 4 trận bất bại đã qua của thầy trò Fabregas.

Ở hai bàn thắng còn lại của Como, đến lượt tiền vệ công Argentina Nico Paz lên tiếng. So với 45 phút đầu, Leipzig hiệp hai bắt đầu pressing quyết liệt hơn. Và đấy là lúc những miếng triển khai tấn công nhanh theo kiểu "chuyển đổi trạng thái ảo" của Como được thi triển.

Trong bàn thứ ba, Paz giật về ở biên phải để nhận chuyền từ tuyến dưới, sau đó bật bóng vào trung lộ cho một tiền vệ trung tâm. Como lập tức tiến công nhanh với mũi nhọn Douvikas lụi về làm tường.

Từ góc máy làm chậm sau đó, hệ thống tấn công 4-2-2-2 của Como hiện ra rõ ràng. Douvikas ngay bước chạm một mở bóng ra biên cho chính Paz, người đã ở trạng thái tăng tốc ngay sau khi lùi về. Tiền đạo cánh Diao bó vào trung lộ, di chuyển ra sau hàng thủ Leipzig để nhận kiến tạo của đồng đội.

Bàn ấn định 4-1 của chủ nhà thì lại xuất phát từ một đoạt bóng phản công nhanh ở phần sân nhà. Paz là người thu hồi, sau đó châm ngòi và cuối cùng kiến tạo. Tân binh Moise Kean được mượn về từ Fiorentina giữ vai trò cầu chuyển tiếp, trong khi tiền vệ trung tâm Maximo Perrone là người kết thúc, vẫn với một pha di chuyển tấn công ra sau hàng thủ Leipzig.

Hiện xếp thứ tư tại Serie A với 7 điểm và có ngày ra quân Champions League bằng một chiến thắng tưng bừng, Como của Fabregas đang khởi đầu mùa giải 2026-2027 ấn tượng. Với nguồn đầu tư dồi dào từ các ông chủ Indonesia từ khi thăng hạng lên Serie A, cùng một triết lý bóng đá rõ ràng và phong cách lối chơi cuốn hút, tập thể nằm bên bờ Hồ Como xinh đẹp hứa hẹn sẽ là cái tên mang đến nhiều bất ngờ.

Hoàng Thông