Gặp con tôm Cà Mau ở thủ phủ cá châu Âu - Thanh Niên

Tại Urk, thị trấn cảng được mệnh danh là thủ phủ cá châu Âu (tỉnh Flevoland, Hà Lan), sâu trong kho lạnh vận hành tự động, những kiện tôm Cà Mau bất ngờ hiện diện trước mắt đoàn đại biểu ngành thủy sản Việt Nam.

Cuộc gặp giữa kho lạnh Urk

Sau khi khoác bộ đồ bảo hộ, trùm kín tóc và bọc giày, đoàn đại biểu ngành thủy sản Việt Nam được ông Jelle van Veen, Tổng giám đốc điều hành (CEO) Dayseaday Group (Hà Lan) đưa đi tham quan kho lạnh của tập đoàn này.

Ông Jelle vừa đi vừa nhiệt tình chia sẻ về cách thức doanh nghiệp này vận hành. Ông bảo, tại Urk, doanh nghiệp gần như không sơ chế thô mà chỉ tập trung đóng gói, hoàn thiện thành phẩm, lưu kho và tổ chức phân phối. Mọi công đoạn nuôi trồng, sơ chế đều ở các nhà máy đối tác toàn cầu, từ Bangladesh, Nam Mỹ cho đến Việt Nam.

Kho lạnh của Dayseaday hiện chứa 6.500 pallet hàng, mỗi pallet là một khối hàng xếp cao quá đầu người. "Chúng tôi đang xây dựng thêm một kho lạnh lớn hơn, có sức chứa tới 18.000 pallet", ông Jelle nói. Giữa những dãy hàng sắp xếp quy củ, đoàn dừng lại trước một lô tôm thẻ chân trắng dạng easy peel.

"Đây là hàng Việt Nam, mã DL 786. Là hàng của nhà máy chúng tôi!", ông Ngô Quốc Tuấn, Chủ tịch Công ty Quốc Việt (Quoc Viet Seafood Cà Mau), nhìn mã số trên thùng nói vẻ phấn khích. Ông Jelle và những thành viên trong đoàn gồm Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử, Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư Trần Đình Luân cũng tỏ rõ sự phấn khởi.

Những người đứng ở hai đầu của cùng một chuỗi cung ứng, một bên nuôi và chế biến ở Cà Mau, một bên lưu kho và bán ra khắp châu Âu, nhận ra nhau qua một mã số in trên thùng carton ở Urk.

Đi sâu thêm vài bước, là lô cá tra phi lê mang mã xuất khẩu DL 471 của Đại Thành Seafood (Đồng Tháp). Ông Jelle bảo đây là sản phẩm doanh nghiệp đặt hàng riêng phục vụ các đối tác phân phối của mình.

Một điều dễ nhận thấy là ngay trong kho có những thùng mang hẳn logo và tên Dayseaday, in bằng tám đến chín thứ tiếng châu Âu, cho các mặt hàng phi lê cá rô phi, phi lê cá chào mào biển. Ông Jelle chia sẻ: "Tại đây, chúng tôi không sản xuất theo cách của các bạn. Nhà máy ở Việt Nam phải phi lê trực tiếp nguyên liệu tươi, làm ra thành phẩm ăn được. Chúng tôi chỉ làm dịch vụ đóng gói thành phẩm và phân phối".

Trạm trung chuyển "khủng"

Nhìn cách Dayseaday bố trí dây chuyền có thể thấy rõ năng lực logistics của người Hà Lan. Kho ở Urk đóng vai trò một "hub" gom hàng, hoàn tất thủ tục kiểm định, bao bì rồi phân phối hỏa tốc. Tại khu xử lý tươi, các kiện hàng cập cảng dồn dập bao gồm mực ống từ tàu đánh bắt Anh quốc, cá mú đỏ từ Iceland, cá tráp nuôi từ Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ, tôm hùm Canada và cả cá sào (pike perch) đánh bắt tại vùng hồ nước ngọt IJsselmeer của thị trấn Urk.

Một kiện cá vược (seabass) nằm trên kệ thể hiện rất rõ nhịp độ trung chuyển này. Cá được nuôi ở Thổ Nhĩ Kỳ, vận chuyển đến đóng gói tại Hà Lan vào ngày 4.9 và hạn sử dụng ghi ngày 16.9, tức vòng đời thương phẩm chỉ vỏn vẹn 12 ngày. Trên nhãn đã in sẵn số vận đơn hàng không và mã chứng nhận của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA). Nuôi ở Địa Trung Hải, sơ chế đóng hộp tại Hà Lan và bay sang bàn ăn nước Mỹ.

Theo chia sẻ của ông Jelle van Veen, thị hiếu tiêu dùng cá tươi tại châu Âu cũng định hình nên mặt bằng giá đắt đỏ. Cá bơn Dover sole được bán với giá 17 euro một ký (khoảng 510.000 đồng). Cá bơn turbot lên tới 20 euro một ký (khoảng 600.000 đồng). Phi lê cá tuyết Đại Tây Dương ở mức 15 euro một ký (khoảng 450.000 đồng)…

Tuy nhiên, loại cá đã tạo ra bước nhảy vọt về doanh thu cho Dayseaday lại là cá hồi Đại Tây Dương. Mỗi ngày, Dayseaday xuất 5.000 thùng phi lê dùng cho món sashimi, chuyển đi Mỹ, Israel và toàn cầu.

Lời khuyên cho tôm Việt

Ở phiên thảo luận sau đó, CEO Dayseaday Group đã có những chia sẻ rất thực tế về chỗ đứng của thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế; thế mạnh của tôm Việt Nam nằm ở đâu?

Khi các đại biểu đặt câu hỏi về hướng đi để tôm Việt Nam cạnh tranh với các đối thủ giá rẻ khổng lồ như Ấn Độ hay Ecuador, ông Jelle van Veen trả lời ngay: "Đó không phải là giá. Là màu sắc và chất lượng".

Theo ông, lợi thế lớn nhất của con tôm Việt Nam nằm ở sắc tố tự nhiên. Tôm nuôi của Việt Nam có màu xanh lục ngả xanh lam, đẹp hơn hẳn tôm Ấn Độ. Đây là điều người tiêu dùng rất ưa chuộng.

Gặp con tôm Cà Mau ở thủ phủ cá châu Âu- Ảnh 5. — Tôm thẻ chân trắng nuôi siêu thâm canh ở xã Vĩnh Hậu, tỉnh Cà Mau

Yếu tố thứ hai là chất lượng và an toàn thực phẩm. Phía Dayseaday nhắc lại chuyện doanh nghiệp từng gặp vấn đề với tôm Ấn Độ liên quan đến dư lượng kháng sinh. Trong khi đó, dù con tôm hiện phải qua quy trình kiểm nghiệm vi sinh nghiêm ngặt và tốn kém, suốt 5 đến 6 năm qua tập đoàn này không ghi nhận bất kỳ sự cố nào từ các lô hàng tôm nhập khẩu từ Việt Nam.

Hiện tại, trong cơ cấu tôm của Dayseaday có khoảng 80% là hàng thông thường và 20% là hàng giá trị gia tăng. Đặc biệt, tỷ trọng hàng giá trị gia tăng đang tăng lên, với các dòng như tôm tẩm bột torpedo, tôm nobashi, đến từ các nhà máy Việt Nam như Trang Khanh Seafood hay chính nhà máy của Công ty Quốc Việt (Cà Mau).

Ông chủ Dayseaday Group cũng chia sẻ vừa từ Việt Nam trở về cách đây chừng 2 - 3 tuần, sau khi đi thăm một số nhà máy chế biến tôm và cá tra. Ông Jelle bảo, so với chục năm trước, những gì ông thấy là "một trời một vực" khi nhà xưởng khang trang hơn, nhiều máy móc hơn, quy trình kiểm soát chặt hơn. Riêng ở một nhà máy cá tra, khâu giết mổ trước đây làm thủ công nên rất nhiều máu, nay đã chuyển sang gây ngất bằng điện, thứ mà phía châu Âu gọi là phúc lợi động vật.

Chính sự chuyển mình chuyên nghiệp đó, cùng năng lực chế biến sâu và cách làm có trách nhiệm từ ao nuôi tới nhà máy, đang tạo ra giá trị bền vững cho thủy sản Việt Nam nói chung và con tôm nói riêng.

Từ một cơ sở nhỏ thành lập năm 1986, Dayseaday nay đã là tổ hợp gồm 8 công ty thành viên. Hệ sinh thái này trải rộng từ mảng cá tươi, đông lạnh, nhà máy chuyên cá hồi cùng nhiều công ty con trên thế giới. Trong số đó, Công ty Bonesca chuyên nhập khẩu hàng thủy sản Việt Nam phục vụ chuỗi chợ châu Á.

Năm 2019, doanh thu của Dayseaday chỉ hơn 150 triệu euro đến nay đã vượt mốc 400 triệu euro; trong đó riêng mảng cá tươi chiếm khoảng 240 triệu euro với tỷ trọng cá hồi chiếm tới hơn 65%.