Giá xăng tăng liên tiếp, Quỹ bình ổn giá đã được sử dụng ra sao?

Nguồn ảnh: Dân Trí

(Dân trí) - Từ đầu năm đến nay, Quỹ bình ổn giá xăng dầu có giai đoạn chi mạnh, sau đó chuyển sang trích lập và tiếp tục chi trở lại trong tháng 9, giữa lúc giá xăng tăng liên tiếp.

Theo dữ liệu của Bộ Công Thương, từ đầu năm đến kỳ điều hành ngày 24/9, thị trường xăng dầu đã trải qua 47 kỳ điều hành giá. Trong 10 kỳ đầu tiên, từ ngày 8/1 đến 7/3, Quỹ bình ổn giá xăng dầu không phát sinh trích lập hoặc chi sử dụng.

Bước sang tháng 3, trước biến động mạnh của giá xăng dầu thế giới, cơ quan quản lý liên tiếp chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Riêng trong 6 kỳ từ ngày 10/3 đến 25/3, quỹ được chi ở mức cao, trong đó có 3 kỳ liên tiếp ngày 10-12/3 chi 4.000 đồng/lít đối với xăng và dầu hỏa, 5.000 đồng/lít đối với dầu diesel và 4.000 đồng/kg đối với dầu mazut.

Từ tháng 4, khi giá xăng dầu hạ nhiệt, cơ chế điều hành chuyển dần sang trích lập trở lại. Cụ thể, kỳ điều hành ngày 9/4, việc trích lập được thực hiện trở lại với mức 800 đồng/lít đối với xăng, 1.000 đồng/lít đối với dầu diesel và 800 đồng/kg đối với dầu mazut.

Trong các kỳ tiếp theo, việc trích lập Quỹ bình ổn giá xăng dầu được duy trì ở nhiều mức khác nhau. Chẳng hạn, ngày 21/4 trích 200 đồng/lít xăng sinh học, 400 đồng/lít xăng không chì, 600 đồng/lít dầu diesel và 600 đồng/kg dầu mazut; ngày 23/4 tiếp tục trích 400 đồng/lít dầu diesel và 400 đồng/kg dầu mazut.

Một thay đổi đáng chú ý trong cơ chế quản lý Quỹ bình ổn giá xăng dầu diễn ra từ kỳ điều hành ngày 3/4. Theo đó, các khoản trích lập và chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu được hỗ trợ bổ sung từ nguồn tạm ứng ngân sách Nhà nước.

Giá xăng tăng liên tiếp, Quỹ bình ổn giá đã được sử dụng ra sao? - 1 — Nhân viên đổ xăng tại một cửa hàng ở Hà Nội (Ảnh: Tiến Tuấn).

Giai đoạn tháng 5-8, hoạt động trích lập Quỹ bình ổn giá xăng dầu tiếp tục được duy trì nhưng mức trích thay đổi tùy từng kỳ, nhìn chung thấp dần về cuối giai đoạn. Trong tháng 5, có kỳ không trích, không chi, trong khi một số kỳ tiếp tục bổ sung quỹ với mức vài trăm đồng/lít, kg.

Sang tháng 6 và tháng 7, việc trích lập vẫn được duy trì ở nhiều kỳ, phổ biến từ 100-800 đồng/lít, kg. Đến tháng 8, mức trích lập thu hẹp, chủ yếu ở mức 200 đồng/lít đối với một số mặt hàng.

Đáng chú ý, sang tháng 9, cơ quan điều hành bắt đầu chi sử dụng Quỹ bình ổn giá trở lại. Ngày 10/9, quỹ chi 500 đồng/lít xăng sinh học; ngày 17/9, mức chi tăng lên 1.250 đồng/lít xăng sinh học, 2.000 đồng/lít dầu diesel và 1.250 đồng/kg dầu mazut. Đến ngày 24/9, cả trích lập và chi sử dụng đều ở mức 0 đồng.

Trong cùng giai đoạn, giá xăng dầu cũng có biến động đáng chú ý. Từ đầu tháng 9 đến kỳ điều hành ngày 24/9, giá xăng tăng qua 4 kỳ liên tiếp. Xăng E5 RON 92 tăng tổng cộng 4.630 đồng/lít, từ 22.480 đồng lên 26.390 đồng/lít. Xăng E10 RON 95-III tăng 4.480 đồng/lít, từ 23.270 đồng lên 27.080 đồng/lít. Giá dầu diesel tăng 2.050 đồng/lít qua 3 kỳ điều chỉnh, trong khi dầu mazut tăng 1.830 đồng/kg.

Theo số liệu đến ngày 30/6, số dư Quỹ bình ổn giá tại các doanh nghiệp đầu mối đạt hơn 196,28 tỷ đồng, tăng hơn 1,22 tỷ đồng so với đầu quý II. Trong đó, số dư này tăng chủ yếu nhờ hơn 1,22 tỷ đồng tiền lãi phát sinh từ tiền gửi.

Bên cạnh nguồn quỹ tại các doanh nghiệp đầu mối, nguồn tạm ứng từ ngân sách Nhà nước đến cuối quý II đạt hơn 1.714 tỷ đồng, tăng đáng kể so với mức hơn 701,806 tỷ đồng đầu quý. Trong quý II, tổng số tiền trích lập đạt hơn 1.886 tỷ đồng, trong khi chi sử dụng hơn 873 tỷ đồng.

Như vậy, đến cuối quý II, tổng số dư Quỹ bình ổn giá xăng dầu đạt hơn 1.911 tỷ đồng, gồm hơn 1.714 tỷ đồng từ nguồn tạm ứng ngân sách Nhà nước và hơn 196,28 tỷ đồng nguồn quỹ tại các doanh nghiệp đầu mối.

Bộ Công Thương vừa hoàn thành dự thảo lần thứ 14 Nghị định về kinh doanh xăng dầu, đề xuất thay đổi cách quản lý Quỹ bình ổn giá. Theo đó, số dư quỹ tại các doanh nghiệp sẽ được chốt, chuyển về tài khoản do Bộ Tài chính mở tại Kho bạc Nhà nước; doanh nghiệp phải kiểm toán độc lập để xác định lại số dư và xử lý các khoản thiếu, thừa hoặc âm theo quy định.

Theo dữ liệu Bộ Công Thương được Dân Trí dẫn lại, từ đầu năm đến kỳ điều hành ngày 24/9, giá xăng dầu đã được điều chỉnh qua 47 kỳ. Trong 10 kỳ đầu tiên, từ ngày 8/1 đến 7/3, Quỹ bình ổn giá xăng dầu không ghi nhận khoản trích lập hay chi sử dụng nào. Bức tranh thay đổi nhanh trong tháng 3, khi giá năng lượng thế giới biến động mạnh và cơ quan điều hành liên tiếp dùng quỹ để hỗ trợ thị trường. Trong sáu kỳ từ ngày 10/3 đến 25/3, quỹ được chi ở mức cao, nổi bật là ba kỳ liên tiếp từ ngày 10 đến 12/3. Mỗi lít xăng và dầu hỏa được hỗ trợ 4.000 đồng, mỗi lít dầu diesel 5.000 đồng, còn mỗi kilôgam dầu mazut nhận 4.000 đồng. Những khoản chi này cho thấy quỹ được sử dụng mạnh vào giai đoạn thị trường chịu sức ép, trước khi chiều điều hành dần đổi khác khi giá nhiên liệu hạ nhiệt. Từ tháng 4, cơ quan quản lý bắt đầu đưa việc trích lập quỹ trở lại, với khoản trích đầu tiên trong kỳ ngày 9/4. Mức trích khi đó là 800 đồng mỗi lít xăng, 1.000 đồng mỗi lít dầu diesel và 800 đồng mỗi kilôgam dầu mazut. Các kỳ tiếp theo áp dụng mức khác nhau, chẳng hạn ngày 21/4 trích từ 200 đến 600 đồng tùy mặt hàng, rồi ngày 23/4 trích 400 đồng mỗi lít dầu diesel và mỗi kilôgam dầu mazut. Một thay đổi đáng chú ý diễn ra từ kỳ điều hành ngày 3/4, khi khoản trích lập và chi sử dụng quỹ được hỗ trợ bổ sung bằng nguồn tạm ứng ngân sách Nhà nước. Trong giai đoạn tháng 5 đến tháng 8, việc trích lập tiếp tục được duy trì, nhưng mức áp dụng thay đổi qua từng kỳ và nhìn chung thấp dần về cuối giai đoạn. Tháng 5 có kỳ không trích, không chi, còn một số kỳ khác bổ sung quỹ vài trăm đồng mỗi lít hoặc kilôgam, tạo nên nhịp điều hành không đồng nhất. Sang tháng 6 và tháng 7, nhiều kỳ tiếp tục trích lập, phổ biến từ 100 đến 800 đồng mỗi lít hoặc kilôgam, trước khi mức trích thu hẹp trong tháng 8. Đến tháng 9, cơ quan điều hành quay lại chi quỹ: ngày 10/9 chi 500 đồng mỗi lít xăng sinh học, còn ngày 17/9 mức hỗ trợ tăng ở nhiều mặt hàng. Cụ thể, kỳ ngày 17/9 chi 1.250 đồng mỗi lít xăng sinh học, 2.000 đồng mỗi lít dầu diesel và 1.250 đồng mỗi kilôgam dầu mazut, trước khi cả trích lẫn chi về 0 đồng ngày 24/9. Diễn biến quỹ diễn ra song song với đợt tăng giá xăng dầu liên tiếp trong tháng 9, khi giá xăng đi lên qua bốn kỳ điều hành liên tục. Xăng E5 RON 92 tăng tổng cộng 4.630 đồng mỗi lít, từ 22.480 đồng lên 26.390 đồng, còn xăng E10 RON 95-III tăng 4.480 đồng. Với E10 RON 95-III, giá bán tăng từ 23.270 đồng lên 27.080 đồng mỗi lít; dầu diesel tăng 2.050 đồng mỗi lít qua ba kỳ, còn dầu mazut tăng 1.830 đồng mỗi kilôgam. Số liệu đến ngày 30/6 cho thấy quỹ tại các doanh nghiệp đầu mối có hơn 196,28 tỷ đồng, tăng hơn 1,22 tỷ đồng so với đầu quý II. Phần tăng này chủ yếu đến từ hơn 1,22 tỷ đồng tiền lãi phát sinh từ tiền gửi, trong khi nguồn tạm ứng ngân sách Nhà nước cuối quý đạt hơn 1.714 tỷ đồng. Trong quý II, tổng tiền trích lập vượt 1.886 tỷ đồng, khoản chi sử dụng hơn 873 tỷ đồng; cộng các nguồn, số dư quỹ cuối quý vượt 1.911 tỷ đồng. Trong tổng số dư cuối quý II, hơn 1.714 tỷ đồng đến từ ngân sách Nhà nước tạm ứng và hơn 196,28 tỷ đồng nằm tại các doanh nghiệp đầu mối. Bộ Công Thương vừa hoàn thành dự thảo lần thứ 14 Nghị định về kinh doanh xăng dầu, trong đó đề xuất thay đổi cách quản lý quỹ. Theo phương án này, số dư tại doanh nghiệp sẽ được chốt và chuyển về tài khoản Bộ Tài chính mở tại Kho bạc Nhà nước, còn doanh nghiệp phải kiểm toán độc lập để xác định lại số dư, xử lý khoản thiếu, thừa hoặc âm theo quy định.