Chiều 24/9, trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Thứ trưởng Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết một trong các điểm mới của dự thảo là bổ sung điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm đối với cơ sở giao đồ ăn trực tuyến. Đây là một trong những nội dung nhằm xử lý các vướng mắc phát sinh khi hình thức kinh doanh thực phẩm thay đổi.
Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường - cơ quan thẩm tra dự luật, cũng nhận định luật hiện hành còn khoảng trống trong quản lý thực phẩm kinh doanh qua môi trường số, thương mại điện tử và dịch vụ giao đồ ăn trực tuyến. Ủy ban đề nghị quy định thêm trách nhiệm của chủ nền tảng số, sàn thương mại điện tử trong bảo đảm an toàn thực phẩm; đồng thời bổ sung quyền của người tiêu dùng được tiếp cận thông tin và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Dự thảo còn bổ sung trách nhiệm của tổ chức, cá nhân đứng tên đăng ký, công bố sản phẩm; nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân cung cấp thức ăn tập thể không vì mục đích kinh doanh; các hành vi bị nghiêm cấm và quy định về thu hồi thực phẩm. Việc tạm dừng tiếp nhận, giải quyết hồ sơ công bố sản phẩm cũng được quy định cụ thể hơn.
Thứ trưởng Y tế Đỗ Xuân Tuyên phát biểu tại phiên họp. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội
Quản lý theo nguy cơ, truy xuất khi có sự cố
Theo Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên, dự thảo xây dựng nguyên tắc phân tích nguy cơ và lộ trình phân loại thực phẩm theo mức độ nguy cơ cao, thấp. Trên cơ sở đó, thực phẩm nguy cơ cao sẽ phải thực hiện truy xuất nguồn gốc. Dự thảo cũng bổ sung nguyên tắc áp dụng khi Luật An toàn thực phẩm và các luật khác có quy định khác nhau.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng sau 15 năm thực hiện luật hiện hành, vấn đề cốt lõi là đổi mới cách quản lý, thay vì tiếp tục bổ sung điều kiện, giấy phép và thủ tục. Ông đề nghị lấy mức độ nguy cơ làm căn cứ thiết kế thủ tục: thực phẩm nguy cơ cao được kiểm soát chặt hơn, còn sản phẩm nguy cơ thấp có thể chuyển sang hậu kiểm.
Theo Chủ tịch Quốc hội, hậu kiểm phải tập trung vào cơ sở, mẫu sản phẩm đang lưu thông, lịch sử tuân thủ và khả năng truy xuất nguồn gốc. Việc này cần có cơ chế kiểm soát để không trở thành "tiền kiểm ngầm"; cải cách thủ tục cũng không được làm giảm tiêu chuẩn an toàn.
Dẫn các vụ ngộ độc bánh mì khiến hơn 100 người mắc, ông nói nguyên nhân có thể nằm ở rau, giò, chả, pate hoặc thịt nguội. Điều quan trọng là ngành y tế xác định chính xác thực phẩm gây ngộ độc để có giải pháp xử lý tận gốc. Dự thảo vì thế cần làm rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, thẩm quyền quyết định và trách nhiệm cá nhân khi xảy ra sự cố.
Chủ tịch Quốc hội yêu cầu dự án luật trả lời được ba câu hỏi: thực phẩm đến tay người dân có an toàn không; doanh nghiệp tuân thủ tốt có được giảm thủ tục không; và khi xảy ra sự cố có thể nhanh chóng truy xuất nguồn gốc, xác định trách nhiệm, xử lý hay không.
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị rà soát quy định hậu kiểm để tránh tạo ra một hình thức tiền kiểm mới. Trường hợp cơ quan nhà nước yêu cầu tạm dừng bán hoặc quảng cáo sản phẩm nhưng sau kiểm tra xác định sản phẩm không vi phạm, cần quy định rõ trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho doanh nghiệp; đồng thời nghiên cứu hình thức rút giấy phép hành nghề có thời hạn hoặc vĩnh viễn đối với người cố tình vi phạm, gây hậu quả nghiêm trọng.
Dự kiến thống nhất đầu mối quản lý
Một thay đổi khác đang được xây dựng là thống nhất đầu mối quản lý an toàn thực phẩm từ Trung ương đến địa phương. Theo Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên, cơ quan quản lý ở Trung ương dự kiến tập trung về Cục An toàn thực phẩm thuộc Bộ Y tế. Chức năng, nhiệm vụ liên quan tại các bộ, ngành sẽ được rà soát để chuyển về đầu mối này.
Ở cấp tỉnh, dự kiến hình thành chi cục an toàn thực phẩm tại 34 tỉnh, thành phố. TP HCM hiện thực hiện mô hình Sở An toàn thực phẩm theo nghị quyết thí điểm của Quốc hội; theo phương án được trình, thành phố sẽ chuyển về mô hình chung sau khi kết thúc thí điểm. Ở cấp xã, Phòng Văn hóa có cán bộ chuyên trách tham mưu; lực lượng liên ngành kiêm nhiệm tổ chức thực hiện dưới sự chỉ đạo của UBND cấp xã.
Dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) dự kiến được trình Quốc hội cho ý kiến vào tháng 10.
Sơn Hà